دایره المعارف اسلام پدیا » محبت و ولایت اهل بیت (ع) مهم ترین پرسش روز قیامت
منوی اصلی

محبت و ولایت اهل بیت (ع) مهم ترین پرسش روز قیامت

تاریخ: ۰۳ بهمن ۱۳۹۰ در باب: اهل بیت

در کتاب “عیون أخبار الرضا (ع)” آمده است: “قَالَ النَّبِیُّ (ص): أَوَّلُ مَا یُسْأَلُ عَنْهُ الْعَبْدُ حُبُّنَا أَهْلَ الْبَیْت”؛[۱] پیامبر (ص) فرمود: اولین چیزی که بنده در مورد آن مورد پرسش قرار می گیرد، دوستی ما اهل بیت است».

در این زمینه، نکاتی مطرح است که در ذیل، اشاره می شود:

۱٫ آیه ای در قرآن کریم وجود دارد که بر اساس آن، پیامبر (ص)، جز دوستی اهل بیت (ع)، پاداش دیگری برای رسالت خود نخواسته است: “قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّهَ فِی الْقُرْبى”.[۲]

عموم شیعیان، این آیه را به دوستی اهل بیت (ع) تفسیر کرده و اشاره به چنین تفسیری در بسیاری از روایات اهل سنت نیز وجود دارد، مانند این روایت: ابن عباس نقل می کند که بعد از نزول آیه«قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّهَ فِی الْقُرْبى‏» ، صحابه از پیامبر (ص) پرسیدند که ای پیامبر! این افرادی که خداوند به دوستی آنها فرمان داده، چه کسانی هستند؟ ایشان پاسخ دادند: «فاطمه و فرزندانش (علیهم السلام)!».[۳]

در این راستا، ولایت و محبت اهل بیت (ع) به عنوان یک رکن اعتقادی شیعیان به شمار آمده و آنان با این رفتار خود، به درخواست پیامبر (ص)، پاسخ مثبت داده اند.

۲٫ دوستی خدا و پیامبر (ص) و اهل بیت (ع) نباید تنها به زبان بوده، بلکه باید پیروی از دستورات آنان را نیز به دنبال داشته باشد. خداوند خطاب به پبامبر (ص) می فرماید که به مردم ابلاغ کن: اگر خدا را دوست دارید، پیرو من باشید تا خدا شما را دوست داشته باشد و گناهانتان را بیامرزد و…[۴]‏ بر اساس چنین آیاتی، محبت، موجب اطاعت و هر دوی آنها، موجب بخشش گناهان است.

۳٫ امام صادق (ع) در همین زمینه می فرمایند: “اولین پرسش هایی که هنگام معاد مطرح می شوند، عبارت اند از: نمازهای واجب، زکات های واجب، روزه های واجب، حج واجب و ولایت ما اهل بیت”.[۵]

این روایت و موارد مشابه، نشانگر نوعی تلازم و به هم پیوستگی میان دو عنصر مهم “ولایت” و “عمل صالح” بوده و بیانگر آن است که:

۱-۳٫ اشخاصی که مقام و منزلت پیامبر (ص) را شناخته و لزوم دوستی اهل بیت (ع) را که هم در قرآن و هم در سفارشات رسول وجود دارد، می دانند، اما با این وجود، نسبت به این خاندان بزرگوار، کینه و حسد ورزیده و دل هایشان خالی از محبت اهل بیت است، اعمال به ظاهر نیکشان نیز مورد پذیرش واقع نخواهد شد؛ زیرا چنین اعمالی، برخاسته از نیت پاک نیست.

۲-۳٫ از طرف دیگر، اشخاصی که به ظاهر، خود را محب اهل بیت (ع) معرفی کرده، اما در مقام عمل، از توصیه ها و دستورات آنان، سرپیچی می کنند نیز دوستدار واقعی اهل بیت (ع) نیستند؛ زیرا همان طور که اشاره شد، محبت، اطاعت را نیز به دنبال دارد.

۳-۳٫ اگر چه در روایت فوق، محبت اهل بیت (ع)، به عنوان اولین موضوع مورد سؤال در معاد اعلام شده، اما معنای آن با توجه به دیگر روایات، این نیست که سایر اعمال، از اهمیت چندانی برخوردار نیستند، بلکه بر عکس، همان طور که در روایت امام صادق (ع) صراحتاً اعلام شده، علاوه بر ولایت و محبت، نماز و روزه و زکات و حج نیز از اولین پرسش های معاد می باشند. نکتۀ جالب توجه این است که هم در این روایت و هم در روایت پیامبر (ص)، از عبارت “أَوَّلُ مَا یُسْأَلُ عَنْهُ الْعَبْدُ ” استفاده شده است.

نتیجۀ نهایی، آن است که هنگام معاد، ولایت و محبت اهل بیت (ع) در ردیف دیگر واجبات مهم شرعی؛ نظیر نماز، روزه، زکات و …، بلکه در رتبه ای بالاتر از آنها، مورد بازخواست قرار خواهد گرفت و این موضوع، مخالف با آموزه های قرآن و سنت نیست.



[۱]. شیخ صدوق، عیون أخبار الرضا (علیه السلام)‏، ج ‏۲، ص ۶۲، نشر جهان، چاپ اول، تهران‏، ۱۳۷۸ق‏.

[۲]. شوری، ۲۳٫

[۳]. ابن ابی حاتم، تفسیر القرآن العظیم، ج ۱۰، ص ۳۲۷۷، ح ۱۸۴۷۷، مکتبه نزار مصطفی الباز، مکه المکرمه ، ۱۴۱۹ق.

[۴]. آل عمران، ۳۱، “قُلْ إِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونی‏ یُحْبِبْکُمُ اللَّهُ وَ یَغْفِرْ لَکُمْ ذُنُوبَکُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحیم”.

[۵]. حر عاملی، محمد بن الحسن، وسائل الشیعه، ج ۴، ص ۱۲۴، ح ۴۶۸۸، مؤسسه آل البیت، قم، ۱۴۰۹ق.




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


3 + = 12