دایره المعارف اسلام پدیا » اهل بیت (ع) شاهد اعمال
منوی اصلی

اهل بیت (ع) شاهد اعمال

تاریخ: ۰۳ بهمن ۱۳۹۰ در باب: اهل بیت

از بررسى قرآن کریم و روایات و مجموعه معارف مربوط به خصوصیات و ویژگی هاى اهل‏ بیت عصمت (ع) چنین برمى‏آید که اهل بیت و ائمه اطهار (ع) از کم و کیف عملکردهاى مردم آگاه مى‏شوند و در موقعیت ها و شرایط خاصى جهت هدایت و اصلاح اعمال و رفتار آنها اقدامات به خصوصى نیز انجام مى‏دهند.

در قرآن کریم مى‏خوانیم: «وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَیَرَى اللَّهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ… [۱]؛ اى پیامبر به مردم بگو: اعمال و وظایف خود را انجام دهید و بدانید که خدا و رسولش و مؤمنان، اعمال شما را مى‏بینند…».

روایاتى که در این زمینه وارد شده، ‏بسیار زیاد است؛ از جمله در تفسیر این آیه از امام صادق (ع) نقل شده است که آن حضرت فرمودند: “تمام اعمال نیک و بد مردم هر روز صبح به پیامبر اکرم (ص) عرضه مى‏شود، بنابراین مراقب باشید».[۲]

و یا در روایتى عبدالله بن ابان مى‏گوید: به حضرت رضا (ع)، عرض کردم که براى من و خانواده‏ام دعایى کنید. حضرت فرمودند: مگر من دعا نمى‏کنم؟ به خدا سوگند اعمال شما در هر روز و شب بر من عرضه مى‏شود؛ لذا در هر مورد که مناسب باشد دعا مى‏کنم. عبدالله مى‏گوید این حرف امام براى من تعجب آور بود که اعمال ما هر روز و شب بر امام عرضه می شود. ایشان وقتى متوجه تعجب من شدند خطاب به من فرمودند: آیا کتاب خداوند عزوجل را نمى‏خوانى آن جا که مى‏فرماید: «و قل اعملوا فسیرى الله عملکم و رسوله و المؤمنون»؟ و در ادامه فرمودند: به خدا سوگند در این آیه مراد از مؤمنون على‏بن‏ابى‏طالب(ع) است.[۳]

از آن جا که همه ائمه (ع) به منزله نفس واحد هستند و همه آنها یک نور هستند، لذا هر حکمى که در مورد یکى از آنها ثابت‏شود در مورد بقیّه هم ثابت‏ خواهد شد.

این آیه که بیان کنندۀ آگاهى خدا و پیامبر و مؤمنان از عملکرد ما است، همان عقیدۀ شیعه را مبنى بر “عرضۀ اعمال” بر اولیاى خدا بیان مى‏کند. این عرضه، روزانه، هر هفته و هر ماه انجام مى‏گیرد و اگر اعمال ما خوب باشد، اولیاى خدا از ما شاد مى‏شوند و اگر بد باشد، نگران و اندوهگین مى‏گردند، و ایمان و باور به این مسئله، تأثیر بسیاری در تربیت و اخلاق و تقوای افراد می تواند داشته باشد. روایاتی نیز وجود دارد که در بعضی از زمان های خاص مثل شب های قدر و غیر آن اعمال ما بر آن بزرگواران عرضه می شود که این هم منافاتی با ناظر بودن ائمه (ع) در تمام ساعات بر اعمال ما ندارد. مثال ساده و روشن آن به این صورت است که مدیر و مسئول یک اداره در طول روز به کارهایی که در مجموعۀ تحت مدیریتش است به اجمال اطلاع دارد و آنها را می بیند، ولی در پایان هفته یا ماه یا سال و یا زمان دیگر تفصیل گزارش کارها به او می‌رسد تا آنها را امضاء کند.

پس از اطلاع از این حقیقت، عمده آن است که هر کس در حد توان خود به گونه‏اى عمل کند که موجبات شادى پیامبر اکرم (ص)، و ائمه‏ اطهار (ع) را فراهم سازد. در این باره نقل است که روزى امام صادق (ع) خطاب به اصحاب و افرادى که در مجلس آن حضرت حضور داشتند فرمودند: “چرا رسول خدا(ص) را از خود مى‏رنجانید؟ شخصى از حضرت سؤال کرد: ما چگونه رسول‏خدا (ص)را ناراحت مى‏کنیم؟ حضرت صادق (ع) فرمودند: مگر نمى‏دانید که کلیه اعمال شما بر رسول ‏خدا(ص) عرضه مى‏شود، پس اگر معصیتى در اعمال شما مشاهده نماید باعث ناراحتى و رنجش خاطر او خواهد شد، پس با اعمال بدتان پیامبراکرم (ص) را ناراحت نکنید، بلکه سعى کنید با اعمال خوبتان او را خوشحال و مسرور سازید”.[۴]

بنابر این، کسانی که به حرم های اهل بیت (ع) می روند، یا از دور به ایشان متوجه می شوند و عرض ادب می کنند، اهل بیت (ع)، شاهد اعمال آنها هستند و زائران خود را مورد توجه خاص قرار می دهند. در این رابطه این روایت از امام صادق (ع) بسیار گویا است: آن حضرت (ع) در باره نظر افکندن ابا عبد الله (ع) به زوارش می فرماید: همانا حسین بن علی نزد پروردگارش بوده و زائرانش را مشاهده می­کند و آنان را شناخته و برایشان استغفار می کند و… .[۵]

بنابراین از مفاد آیات و روایات عرض اعمال به ساحت مقدس اهل بیت و امامان (ع)، به خوبى معلوم مى‏شود که آنها، براعمال امت آگاهى دارند.



[۱]. توبه، ۱۰۵٫

[۲]. کلینى، محمدبن یعقوب، کافی، ج ‏۱، ص ۲۱۹، کتاب الحجه، باب عرض الاعمال على النبى و الائمه، دارالکتب الاسلامیه، تهران، ۱۳۶۵ش.

[۳]. همان، ج۱، ص ‏۲۱۹، ح‏ ۴٫

[۴]. همان، ج ۱، ص ‏۲۱۹، ح ۳٫

[۵]. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج ۱۴، ص ۷۳، باب تأکید استحباب زیاره الحسین، ح ۱۹۵۰۸، مؤسسه آل البیت، قم.




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


2 + 1 =