دایره المعارف اسلام پدیا » اهل بیت (ع) در نظر اهل سنت
منوی اصلی

اهل بیت (ع) در نظر اهل سنت

تاریخ: ۰۳ بهمن ۱۳۹۰ در باب: اهل بیت

واژۀ “اهل البیت” دو بار در قرآن کریم ذکر شده است. یک بار برای خاندان ابراهیم (ع) [۱] و دیگری در آیۀ تطهیر[۲]. در آیه تطهیر، خداوند از ارادۀ خود بر تطهیر اهل البیت، خبر می دهد. در طول تاریخ این آیه از جنبه های مختلف مورد بررسی دانشمندان علوم اسلامی قرار گرفته است که یکی از این جنبه ها و زوایا، تعیین مصداق برای اهل بیت است. اصولا چند نظریه در این باره وجود دارد که مفسران شیعه با توجه به کثرت روایات موجود، مصداق اهل بیت را پیامبر (ص)، حضرت علی، زهرا، امام حسن و امام حسین (ع) [۳] و فرزندان معصوم ایشان می دانند.[۴] اما اهل سنت در باره مصادیق اهل بیت چند نظریه را مطرح کرده اند:

۱٫ منظور فقط همسران پیامبر (ص) است.

۲٫ منظور همسران پیامبر و حضرت علی، زهرا، امام حسن و امام حسین ( ع) است.

۳٫ منظور کسانى است که در عرف، جزء خاندان آن جناب به شمار مى‏روند، چه همسرانش، و چه خویشاوندان و نزدیکانش، یعنى آل عباس، آل عقیل، آل جعفر، و آل على.

۴٫ منظور اهل بیت الحرام است‏.

۵٫ منظور اهل مسجد رسول خدا (ص) است‏.[۵]

نظریۀ ۳ و ۴ و ۵ در میان اهل سنت طرفداران چندانی ندارد و این سه نظریه را اکثراً مطرح نکرده اند. در مورد نظریۀ اول به گفتاری از عکرمه استناد می کنند که در بازار فریاد می زد و می گفت: منظور از اهل بیت، فقط زنان پیامبر (ص) است.[۶] این نظریه از طرف مفسران اهل سنت مورد پذیرش واقع نشد،[۷] اضافه بر این که این، یا کلام عکرمه است و یا او از ابن عباس نقل کرده است و در کتاب های تفسیری این کلام عکرمه به رسول خدا (ص) متصل نشده و از ایشان نقل نشده است.

تقریباً همۀ تفاسیر اهل سنت در کنار بیان نظریات دیگر در شأن نزول این آیه، روایاتی نقل کرده اند که اهل بیت (ع) را پیامبر (ص)، حضرت علی، حضرت زهرا، امام حسن و امام حسین (ع) می دانند. آنان روایت مشهور ام سلمه، آل کساء( عبا) و .. را نقل کرده اند. بنابراین همۀ آنان، پنج تن آل عبا را جزو اهل بیت (ع) می دانند.[۸] برای نمونه به برخی از تفاسیر اهل سنت که به این روایات یا مضمون آنها اشاره کرده و قبول کرده اند اشاره می شود:

۱ . تفسیر فخر رازی (مفاتیح الغیب)، ج ‏۲۵ ، ص ۱۶۸، در بحث از آیۀ تطهیر.

۲٫ تفسیر ابن أبی حاتم (تفسیر القرآن العظیم)، ج ‏۹، ص ۳۱۳۲، در بحث از آیۀ تطهیر.

۳٫ تفسیر نظام الدین نیشابوری (تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان)، ج ‏۵ ، ص ۴۶۰، در بحث از آیۀ تطهیر.

۴٫ تفسیر محمد بن جریر طبری (جامع البیان فی تفسیر القرآن)، ج ‏۲۲، ص ۵، در بحث از آیۀ تطهیر.

۵٫ تفسیر حسکانی (شواهد التنزیل لقواعد التفضیل)، ج ‏۲، ص ۱۸، در بحث از آیۀ تطهیر، وی احادیث موجود در کتب اهل سنت را در این باره به خوبی جمع آوری کرده است.

۶٫ تفسیر سیوطی (الدر المنثور فی تفسیر المأثور)، ج ‏۵، ص ۱۹۸،در بحث از آیۀ تطهیر.

۷٫ تفسیر ابن جوزی (زاد المسیر فی علم التفسیر)، ج ‏۳، ص ۴۶۲،در بحث از آیۀ تطهیر.

۸٫ تفسیر ابن عطیه ( المحرر الوجیز)، ج ۵، ص ۳۰۸، در بحث از آیۀ تطهیر.

۹٫ تفسیر بیضاوی ( أنوار التنزیل وأسرار التأویل)، ج ۵، ص ۱۲، در بحث از آیۀ تطهیر.

۱۰٫ تفسیر محیی السنه، أبو محمد الحسین بن مسعود البغوی (معالم التنزیل)، ج ۶، ص ۳۵۰، در بحث از آیۀ تطهیر.



[۱]. هود، ۷۳٫

[۲]. احزاب، ۳۳٫

[۳]. طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، موسوی همدانی، سید محمد باقر، ج ۱۶، ص ۴۶۵، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، قم، ۱۳۷۴ش.

[۴]. در برخی از روایات امامان معصوم (ع) از خود به عنوان ” اهل البیت یاد کرده اند. نک: طوسی، تهذیب‏ الأحکام ،ج ۵، ص ۲۳۲، دارالکتب الاسلامیه، تهران، ۱۳۶۵ش.

[۵]. آلوسى، سید محمود، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، عبدالبارى عطیه، على، ج‏۱۱، ص ۱۹۴، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، بیروت، ۱۴۱۵ق.

[۶]. ابن کثیر، اسماعیل بن عمرو، تفسیر القرآن العظیم، شمس الدین، محمد حسین، ج ۶، ص ۳۶۵، دار الکتب العلمیه، منشورات محمدعلى بیضون، چاپ اول، بیروت، ۱۴۱۹ق.‏

[۷]. ر.ک: تفسیر القرآن العظیم، ج ‏۶، ص ۳۶۵؛ فخر رازی، مفاتیح الغیب، ج ‏۲۵، ص ۱۶۸، دار الاحیاء التراث، بیروت، ۱۴۲۰ق.

[۸]. ر.ک: نمایۀ مرتبط: مراد از اهل بیت، سؤال ۸۲۹ (سایت اسلام کوئست: ۸۹۸) .




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


9 + = 16