دایره المعارف اسلام پدیا » مصداق خلیفةالله
منوی اصلی

مصداق خلیفهالله

تاریخ: ۲۱ دی ۱۳۹۰ در باب: خلیفة الله (خلافت الهی)

بر اساس روایاتی؛ مانند روایت نبوی “اول ما خلق الله نوری”[۱]  که حضرت رسول (ص) خودشان را اولین ظهور حق معرفی می­کنند و روایت امیر المؤمنین (ع) که فرمود: “ما للّه آیه اکبر منّی”[۲] و مضامین بلند زیارت جامعه کبیره و روایات دیگر و توصیف اهل بیت (ع) در قرآن، کامل ترین مصداق خلیفهالله، چهارده معصوم (ع) هستند.

همۀ انبیا و مرسلین نیز در مراتب مادون آن وجود های نورانی، انسان کامل و خلیفهالله هستند. چنان که در این آیه، از حضرت آدم و در روایاتی از برخی انبیا صراحتاً با واژۀ خلافت یاد شد.[۳] هم چنین در آیات و روایات، برخی از افعال الاهی به انبیا نسبت داده شد؛ مانند شکافته شدن دریا به دست موسی (ع)، گلستان شدن آتش برای حضرت ابراهیم (ع)، مسخر شدن باد و غیره برای حضرت سلیمان (ع)، شفای نابینا و احیای مردگان به دست عیسی (ع) و مواردی دیگر که به عنوان نمونه­هایی از تصرف در عالم، خبر از خلافت الاهی آنان می­دهد.

بعد از رتبۀ چهارده معصوم و انبیا و مرسلین، برخی از انسان های وارسته و متدین و دارای علم و عمل صالح نیز به اندازۀ علم و یافت اسمای الاهی، در مرتبۀ مادون انبیا و با واسطۀ آنان، مصداق خلیفهالله هستند. چنان که به عنوان نمونه در قرآن، خداوند، جهاد رزمندگان را به خود نسبت می­دهد؛ مانند: “فلم تقتلوهم و لکن الله قتلهم”[۴] و “قاتلوهم یعذّبهم الله بایدیکم و …”[۵] که در این آیات، امور فراوانی که به دست مجاهدان پرهیزکار ظاهر شده به خداوند استناد داده شده است. نیز در روایات، بعضی از صحابه مانند سلمان[۶] و… “منّا اهل البیت” لقب گرفتند که بیانگر خلافت بدون واسطۀ  آنها از اهل بیت در حد وسعت وجودی هر یک از آنها و خلافت با واسطۀ الاهی آنان است.

می­توان از عرفای کامل و اهل کرامتی که نام و شرح حال آنان در کتاب های تذکره­ نویسان آمده است، نیز به عنوان مصادیق خلیفه الله یاد کرد.

برای مطالعۀ بیشتر مراجعه شود به:

۱٫ تفسیر المیزان، ذیل آیات ۳۰ تا ۳۴ سورۀ بقره.

۲٫ تفسیر تسنیم، جوادی آملی، عبدالله، ج ۳، ص ۱۷ – ۳۲۱٫

 



[۱]. علامه مجلسی، بحار الانوار، ج ۱۵، ص ۲۴، مؤسسه الوفاء بیروت – لبنان، ۱۴۰۴ ه ق.

[۲]. “نشان و آیتی بزرگ تر از من برای خداوند نیست”. بحار الانوار، ج ۲۳، ص ۲۰۶٫

[۳]. رک: بحار انوار، ج ۳۶، ص ۴۱۷؛ تفسیر نور الثقلین، ج ۱، ص ۴۸؛ تفسیر البرهان، ج ۱، ص ۷۵٫

[۴]. “شما آنان را نمی کشتید، خدا بود که آنها را می کشت …”، انفال، ۱۷٫

” .[۵]با آنها بجنگید، خدا به دست شما عذاب شان می کند و خوار شان می سازد…”، توبه، ۱۴٫

[۶]. بحارالانوار، ج ۱۷، ص ۱۷۰٫




کلیدواژه ها: , , , ,



ثبت نظر


+ 2 = 7