دایره المعارف اسلام پدیا » مصادیق خلیفة الله (خلیفه کامل)
منوی اصلی

مصادیق خلیفه الله (خلیفه کامل)

تاریخ: ۲۱ دی ۱۳۹۰ در باب: خلافت و جانشینی پیامبر

کامل ترین مصادیق خلیفه الله (خلیفه کامل)، که در روایاتی؛ مانند روایت “اول ما خلق الله نوری”[۱]  که اولین ظهور حق را حضرت رسول (ص) معرفی می­کند و همچنین روایت امیر المؤمنین (ع) که فرمود: “ما للّه آیه اکبر منّی”[۲] و مضامین بلند زیارت جامعه کبیره و توصیفاتی که از اهل بیت (ع) در قرآن آمده است، چهارده معصوم (ع) معرفی شده اند.

همۀ انبیا و مرسلین (ع) نیز طبق تحلیل پیش، در مراتب پائین تر از آن وجودهای نورانی، انسان کامل و خلیفهالله هستند. چنان که در آیه ۳۰ سوره بقره[۳]، از حضرت آدم (ع) و در روایاتی از برخی انبیا (ع) صراحتاً با واژۀ خلافت یاد شد.[۴] همچنین در آیات و روایات، برخی از افعال الاهی به انبیا نسبت داده شد؛ مانند شکافته شدن دریا به دست موسی (ع)، گلستان شدن آتش برای حضرت ابراهیم (ع)، مسخر شدن باد و غیره برای حضرت سلیمان (ع)، شفای نابینا و احیای مردگان به دست حضرت عیسی (ع) و مواردی دیگر که به عنوان نمونه­هایی از تصرف در عالم، خبر از خلافت الاهی آنان می­دهد.

بعد از رتبۀ چهارده معصوم و انبیا و مرسلین (ع)، برخی از انسان های وارسته و متدین و دارای علم و عمل صالح نیز به اندازۀ علم و یافت اسمای الاهی، در مرتبۀ مادون انبیا و با واسطۀ آنان، مصداق خلیفهالله هستند؛ به عنوان مثال در روایات، بعضی از صحابه مانند سلمان[۵] و اباذر و فضّه و … “منّا اهل البیت” لقب گرفتند که بیان گر خلافت بدون واسطۀ آنها از اهل بیت (ع) در حد وسعت وجودی هر یک از آنها و خلافت با واسطۀ الاهی آنان است.

همچنین از بعضی از عرفای کامل و اهل کرامتی که نام و شرح حال آنان در کتاب های تذکره­ نویسان آمده است،  می توان به عنوان مصادیق خلیفهالله یادکرد.



[۱]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۱۵، ص ۲۴(کتاب نامه تکمیل شود).

[۲]. “نشان و آیتی بزرگ تر از من برای خداوند نیست”. بحار الانوار، ج ۲۳، ص ۲۰۶٫

[۳]. و اذ قال ربک للملائکه انی جاعل فی الارض خلیفه…، (به یاد آور) هنگامی را که پروردگارت به فرشتگان فرمود: من در روی زمین، جانشینی قرار خواهم داد … .

[۴]. رک: بحار انوار، ج ۳۶، ص ۴۱۷؛ تفسیر نور الثقلین، ج ۱، ص ۴۸(کتاب نامه تکمیل شود)؛ تفسیر البرهان، ج ۱، ص ۷۵(کتاب نامه تکمیل شود).

[۵]. بحارالانوار، ج ۱۷، ص ۱۷۰٫




کلیدواژه ها: ,



ثبت نظر


9 + 5 =