دایره المعارف اسلام پدیا » فقر انسان
منوی اصلی

فقر انسان

تاریخ: ۱۳ دی ۱۳۹۰ در باب: انسان

فقر زمینه ساز لگدمال شدن عزت نفس انسان ها می باشد. این مسئله واقعیتی انکار ناپذیر است؛ چرا که به واسطه تنگ دستی و فقر، کرامت نفس و حرمت انسان ها مخدوش خواهد شد؛ از این رو است که علی (ع) می فرماید: “اللهم صن وجهی بالیسار، ولاتبذل جاهی بالاقتار”؛[۱] خدایا آبرویم را با بی نیازی حفظ کن و با تنگ دستی منزلت اجتماعی مرا کاهش مده. و یا می فرماید: “انّ الفقر مذلّه للنفس…”؛[۲] و “الفقر موت الاکبر”؛[۳] این که در روایت آمده است: “کاد الفقر ان یکون کفراً”[۴] شاید اشاره به همین نکته باشد.

این سخن امام (ع) به این نکته اشاره دارد که ممکن است فقر، آبروی انسان را از بین ببرد و باعث شود حرمت و کرامت او ضایع شود. در بعضی از موارد انسان فقیر که ایمان کافی ندارد مجبور می شود به بندگان خدا چشم بدوزد و از آنها لطف و مرحمت انتظار داشته باشد و از همین جا است که زمینه های ستایش و تملق افراد فراهم می شود و با تملّق و چاپلوسی، عزت نفس و کرامت انسانی تا حد زیادی سقوط می کند.

البته، گفتنی است که فقر برای اولیای خدا و انسان های وارسته فخر و موجب تکامل آنها است، اما مگر چند درصد از مردم جامعه این گونه هستند و می توانند در مقابل غول فقر و تنگ دستی مقابله کنند و آن را نردبان تکامل و تعالی نفس قرار دهند. اگر این گونه بود که این همه روایات در مذمّت و نکوهش فقر وارد نمی شد. و جوامع فقیر و عقب مانده باید مملوّ از انسان های عارف، مؤمن و متقی باشد، در حالی که نه تنها چنین نیست، بلکه متأسفانه قضیه برعکس است.



[۱]. نهج البلاغه، خ ۲۲۵٫

[۲]. تمیمی آمدی، عبد الواحد، غرر الحکم، ص ۳۶۵، الفصل الاوّل ذمّ الفقر، دفتر تبلیغات اسلامی، قم، ۱۳۶۶ش.

[۳]. نهج البلاغه، حکمت، ۱۵۴٫

[۴]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۲، ص ۳۰۷، دارالکتب الاسلامیه، تهران، ۱۳۶۵ش.




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


8 + = 15