دایره المعارف اسلام پدیا » عقل اول از دیدگاه عرفا
منوی اصلی

عقل اول از دیدگاه عرفا

تاریخ: ۰۴ دی ۱۳۹۰ در باب: عقل 2

از دیدگاه عرفا عالم کبیر، مجموعه ای روحانى و جسمانى است. عالم کبیر، صورت حقیقت انسانیه است و خلیفه غیب است و چون انسان کامل مظهر کمالات حقیقت انسانیه است، مظهر کمالات مجموعه عالم کبیر است و مدبر عالم است و همیشه حقیقتش در غیب است و متصف به صفات الهیه و این هویت حق، همیشه در غیب است. همچنین خلیفه، واسطه فیض است؛ چه بر ارواح و چه غیر آنها و آنچه بر آنها فایض مى‏شود به واسطه حقیقت انسانیه است؛ زیرا واسطه در فیضان، عقل اول است و عقل اول، اولین مظهر حقیقت انسانیه است؛ چنان که رسول اللَّه (ص) فرمودند: “اول ما خلق الله نورى”؛[۱] از این رو رسول الله (ص) خلیفه غیب است و عالم ظاهر و شاهد، خلیفه به منزله‏ جان عالم است که غیب است (همان طور که جان براى بدن، غیب است).[۲]

خداى متعال چون نور محمدى (ص) را آفرید، در این نور، ارواح جمیع انبیا و اولیا را به جمع احدى، پیش از تفصیلشان در وجود عینى جمع کرد و این در مرتبه عقل اول است، سپس ارواح تعیّن پیدا کردند در مرتبه لوح محفوظى که نفس کلى است و به مظاهر نوریه‏ ایشان متمیز شدند تا در عالم عنصرى یکى پس از دیگرى به انوار مختصه خود طلوع کردند.[۳]

اول فیضى که نمود از ازل

آیینۀ معرفت لم یزل

صادر اول زخدا عقل کل

پادشه محفل تلک الرسل

نور هدى ختم رسل مصطفى

هادى منهاج صفا و وفا



.[۱] سیره حلبیه، ج ۱، ص ۱۵۹٫ (کتابنامه تکمیل شود)

.[۲] حسن زاده، حسن، ممد الهمم در شرح فصوص الحکم، ص ۵۲، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد.

.[۳] جامی، شرح فصوص الحکم. (کتابنامه تکمیل شود)




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


6 + = 7