دایره المعارف اسلام پدیا » سر انجام انسان
منوی اصلی

سر انجام انسان

تاریخ: ۱۳ دی ۱۳۹۰ در باب: انسان

همه موجودات در سیر و حرکت خود به نقطه ای خواهند رسید که نقطه خاتمه می باشد و در آن نقطه ساکن گشته و استقرار مى یابند. این نقطه استقرار و ثبات نزد خداوند است. و آنچه نزد خداوند است باقى مى باشد (و ماعندالله باقٍ)؛[۱] از این رو، وقتى موجودات به پیشگاه خداوند رسیدند و در نزد او حاضر گشتند داراى حیاتى ابدى و جاویدان مى گردند. همه‏ موجودات -چه انسان و چه غیر انسان- صیرورت و شدنِ آنان به سوى خداوند است و عاقبت به سوى او برگشته و در پیشگاه او حاضر و محشور مى‏گردند. این بازگشت همگانى به سوى خداوند همان “مرگ” است که عبارت است از: خارج شدن از زندگى و حیاتى که در آن، حرکت و کون و فساد و تغییر و زمان و ضیق و تاریکى و کثرت و پراکندگى و… وجود دارد، و ورود به زندگى و حیات عنداللّهى که در آن، حیات و بقاى محض و جاودانگى و وسعت و نور و وحدت و…، به دور از نقص هاى یاد شده، متجلى است.

قرآن کریم می فرماید: «انّا لله و انّا الیه راجعون»[۲] همه از خداییم و به سوی خدا باز می گردیم.

این آیه که از آن به عنوان کلمه استرجاع یاد می شود، عصاره عرفان اسلامی و توحید حقیقی است. حضرت امیرمؤمنان علی (ع) در تفسیر این جمله می فرماید: “ان قولنا انا لله اقرار علی انفسنا بالملک و ان قولنا انا الیه راجعون اقرار علی انفسنا بالهلک”؛ این که ما می گوییم “انالله” اعتراف به این حقیقت است که ما مملوک اوییم و این که می گوییم و “انا الیه راجعون” اقرار به این است که ما از این جهان خواهیم رفت و جایگاه ما جای دیگر است.

پس مى توان چنین نتیجه گرفت که همه موجودات را، از انسان گرفته تا آسمان ها و زمین و هر آنچه در آنها است، این چنین “مردنى” خواهد بود، گرچه با الفاظ مختلفى بیان شده است.

نکته قابل توجه این است که بدون معاد و بازگشت، فلسفۀ خلقت انسان ناقص می ماند؛ زیرا انسان یک موجود سود جو و منفعت طلب است، اگر کاری برای او منفعت و سود نداشته باشد، انجام نمی دهد. حال اگر فرض شود که مرگ پایان داستان خلقت انسان است، آیا دیگر انگیزه ای برای انواع فداکاری ها و تلاش های اساسی در راه خدمت به مردم، ایجاد می شود؟ آیا با این تفکر، نسل انسان به سمت پرتگاه پوچی و اصالت لذت در دنیا پیش نمی روند.؟ آیا مسائل اخلاقی نزول قابل توجهی پیدا نمی کند؟ آیا اگر ترس از جهنم و شوق به بهشت از شالودۀ تفکر انسان برداشته شود، ایمان به خدا بعد از مدتی باقی می ماند؟ همۀ این سؤالات اساسی ما را رهنمون به وجود حیاتی بعد از مرگ دنیوی، می کند.



[۱]. نحل، ۹۶٫

[۲]. بقره، ۱۵۶٫




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


2 + = 8