دایره المعارف اسلام پدیا » تکامل فردی انسان
منوی اصلی

تکامل فردی انسان

تاریخ: ۱۳ دی ۱۳۹۰ در باب: انسان

در هر انسانی غریزه «حبّ کمال» وجود دارد؛ از این رو رنج ها و سختی ها را به امید و آرزوی آیندۀ روشن تری بر خود هموار می سازد.[۱]

انسان با پیمودن مراحل لازم، هم در دنیا به کمالاتی می رسد و هم در آخرت، ولی فرقشان در این است که کمالات در دنیا جنبه مقدّمی و آلی (وسیله بودن) داشته، و زمینه را برای رسیدن به کمال نهایی در آخرت که جنبه عالی دارد، فراهم می آورند.[۲]

این کمال و سعادت که از آن به قرب الاهی تعبیر می شود، عبارت است از این که، انسان ها به حسب کمالات واقعی وجودی که کسب می کنند به کانون و مرکز هستی نزدیک شده و حجاب های ظلمانی از آنها دور گشته و به مقام فنا نایل شوند. به بیان دیگر، چون واجب الوجود از جمیع جهات کامل و ممکن الوجود از جمیع جهات ناقص است، هنگامی که بنده ای در رفع نقائص خود سعی کند از نظر معنوی به خدا نزدیک می شود.[۳] این کمال مقدمه است برای کمال نهایی (لقاء الاهی)؛ یعنی انسان در نقطه نهایی سیر استکمالی خویش به جایگاهی می رسد که آن جا، نزد خدا و جوار رحمت او است.[۴] چنانچه قرآن در مورد سرنوشت نهایی متقین می فرماید: «به تحقیق پرهیزکاران در باغ ها و نهرها (در بهشت جاودانی) منزل خواهند گزید. در جایگاهی راستین نزد خداوند سلطنت و عزت متنعم هستند».[۵] و یا در آیه دیگری می فرماید: «ای انسان تو تلاش می کنی که با رنج و کوشش به سوی پروردگارت پیش روی و به ملاقات او نایل آیی».[۶]

پس کمال انسان، در دنیا و آخرت رسیدن به مقام قرب الاهی در دنیا به معنایی که گفته شد و در آخرت به معنای حضور در جوار رحمت قدس الاهی (کمال نهایی) است. راه رسیدن به این مراتب از کمال در دنیا و آخرت، عبودیت و بندگی خدای متعال است که اظهار بندگی و نهایت خضوع و تسلیم در برابر فرمان های الاهی است، و هر عملی که به قصد عبادت و ثواب و تقرب انجام می گیرد باید تنها برای خدا باشد.[۷]



[۱]. مصباح یزدی، محمد تقی، اخلاق در قرآن، اسکندری، محمد حسین، ج ۲، ص ۴۲، چاپ اول، مرکز انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ارمغان بصیر قم، ۱۳۸۴ش؛ موسوی لاری، سید مجتبی، رسالت اخلاق در تکامل انسان، ص۲۱، چاپ پنجم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۳۸۶ش.

[۲]. اخلاق اسلامی، ص ۲۸٫ (تکمیل شود)

[۳]. مطهری، مرتضی، آزادی معنوی، ص ۱۰۳-  ۱۰۸، با تلخیص، انتشارات صدرا، چاپ بیست و سوم، ۱۳۸۱؛ جوادی آملی، عبدالله، علی (ع) مظهر اسمای حسنای الاهی، ص ۱۳ – ۱۶، با تلخیص، مرکز نشر اسراء، چاپخانه اسوه، چاپ اول، ۱۳۸۰و شمیم ولایت، ص ۴۲۲ و ۴۲۳، چاپ اول، اسراء، ۱۳۸۲؛ شجاعی، محمد، انسان و خلافت الاهی، ص ۲۵ – ۳۸، با تلخیص، چاپ اول، مؤسسه فرهنگی خدمات رسا، تهران، ۱۳۶۲؛ شبر، سید عبدالله، اخلاق، مترجم: جباران، محمد رضا، ص ۴۵، مؤسسه انتشارات هجرت، چاپ دوازدهم، ۱۳۸۶٫

[۴]. اخلاق اسلامی، ص ۳۰ و ۳۱٫

[۵]. قمر، ۵۴- ۵۵٫

[۶]. انشقاق، ۶٫

[۷]. امینی، ابراهیم، آشنایی با اسلام، ص ۷۱ و ۷۲، چاپ دوم، مرکز چاپ و نشر دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، چاپ دوم، ۱۳۸۶٫




کلیدواژه ها: , , , ,



ثبت نظر


7 + = 8