دایره المعارف اسلام پدیا » باقر العلوم لقب امام باقر(ع)
منوی اصلی

باقر العلوم لقب امام باقر(ع)

تاریخ: ۲۲ دی ۱۳۹۰ در باب: امام محمد باقر (ع)

مشهورترین لقب‏ امام محمد باقر(ع) باقرالعلوم است، و این لقبى است که پیغمبر اسلام (ص)  آن جناب را به آن ملقّب فرموده، چنانچه به روایت سفینه از جابر بن عبد اللّه منقول است که حضرت رسول(ص) به من فرمود:

اى جابر! امید است که تو در دنیا بمانى تا ملاقات کنى فرزندى از من که از اولاد حسین خواهد بود که او را محمّد نامند، یَبْقُرُ عِلْمَ الدِّینِ بَقْرا،[۱] یعنى: او مى‏شکافد علم دین را شکافتنى، پس هرگاه او را ملاقات کردى سلام مرا به او برسان.

شیخ صدوق (ره) روایت کرده از عمرو بن شمر، که گفت: سؤال کردم از جابر بن یزید جعفى که براى چه امام محمّد باقر علیه السّلام را باقر نامیدند؟

گفت: به علّت آن که یَبْقُرُ عِلْمَ الدِّینِ بَقْرا ؛ أى شقّه شقّا و اظهره اظهارا، شکافت علم را شکافتنى و آشکار و ظاهر ساخت آن را ظاهرکردنى، بتحقیق حدیث کرد مرا جابر بن عبد اللّه انصارى که شنید از رسول خدا(ص) که فرمود: اى جابر! تو زنده مى‏مانى تا ملاقات مى‏نمایى پسرم محمّد بن علىّ بن الحسین بن علىّ بن ابى طالب (ع) را که معروف است در تورات به باقر، پس هرگاه ملاقات کردى او را از جانب من او را سلام برسان.

پس جابر بن عبد اللّه (ره) آن حضرت را در یکى از کوچه‏هاى مدینه بدید و گفت، اى پسر تو کیستى؟

فرمود: محمّد بن علىّ بن الحسین بن علىّ بن ابى طالب هستم.

جابر گفت: اى پسر با من روى کن. آن حضرت بدو روى کرده.

گفت: روى واپس کن، چنان کرد.

عرض کرد: سوگند به پروردگار کعبه که این شمایل و خصال رسول خدا(ص) است، اى فرزند، رسول خدایت سلام رسانید، فرمود: مادامی که آسمان و زمین بر جاى باشد سلام بر رسول خداى باد، و بر تو باد اى جابر که تبلیغ سلام آن حضرت نمودى، آن‏گاه جابر به آن حضرت عرض کرد:

یا باقر! انت الباقر حقّا، انت الّذى تبقر العلم بقرا.

و علما گفته‏اند که: آن حضرت را «باقر» گفتند لتبقّره فى العلم و هو تفجّره و توسعه فیه؛  چه آن حضرت شکافنده علوم اوّلین و آخرین و دلش بحر پهناور و چشمه جوشنده علم و دانش بود.

در تذکره سبط ابن الجوزى مسطور است که آن حضرت را باقر نامیدند از کثرت سجود آن حضرت، بقر السّجود جبهته؛ اى فتحها و شقّها، یعنى گشاده کرد سجود جبین او را و قیل بغزاره علمه؛  یعنى بعضى گفته‏اند که آن حضرت را به سبب غزارت و کثرت علمش باقر لقب کردند.[۲]



[۱]. شیخ مفید، الإرشاد فی معرفه حجج الله على العباد، ج‏۲، ص: ۱۵۹، ناشر، کنگره شیخ مفید، قم،‏ چاپ اول، ۱۴۱۳ ق‏. ‏

[۲]. قمى، شیخ عباس، ‏منتهى الآمال فی تواریخ النبی و الآل،‏ ج‏۲،ص، ۱۲۶۴، ناشر، دلیل ما، قم‏، ۱۳۷۹ ش‏.




کلیدواژه ها: ,



ثبت نظر


8 + = 9