دایره المعارف اسلام پدیا » ولايت مطلقۀ فقيه و استبداد در حکومت
منوی اصلی

ولایت مطلقۀ فقیه و استبداد در حکومت

تاریخ: ۳۰ آذر ۱۳۹۰ در باب: ولایت فقیه

“فقیه” در إعمال ولایت محدود به حدودى است وی هر چند مى تواند در هر زمینه و نسبت به هر کس حکم صادر کند، ولى در صدور این حکم مى باید مصلحت، تزاحم و نظام هاى اسلامى را در نظر گیرد.[۱]

پس “ولایت مطلقۀ فقیه” یک اصطلاح خاصّ فقهى است که به حوزۀ إعمال ولایت و کسانى که تحت ولایت قرار دارند (مولّى علیهم) نظر دارد و محدودیت در این زمینه ها را انکار مى کند، ولى این مصطلح هرگز به معناى نفى هرگونه محدودیت و ضابطه اى در إعمال ولایت از سوى فقیه نیست و هیچ فقیهى از آن، این معنا را اراده نکرده است، بلکه اعتقادات ما چنین چیزى را نسبت به امامان معصوم ‏(ع) نیز نمى پذیرد که آن بزرگواران بدون هیچ ضابطه و میزان و ملاکى مى توانستند حکم کنند. از این بالاتر عدلیه اعتقاد دارند: خداوند نیز به گزاف و بدون ضابطه، حکم نمى کند. پس چگونه ممکن است فقیه بتواند بدون هیچ معیارى تنها به میل و ارادۀ خویش در هر زمینه نسبت به هر کسى حکم کند؟!!

متأسفانه، جهل یا تجاهل نسبت به این مطلب باعث شده، گروهى “ولایت مطلقه فقیه” را با “حکومت مطلقه” که در مباحث سیاسى مطرح است، یکسان گمان کنند و آنچه در آن زمینه گفته شده، به مبحث ولایت فقیه سرایت دهند. در حالى که “حکومت مطلقه” حکومتى است که حاکم در آن هیچ‏گونه محدودیتى در اعمال حکومت ندارد و ملزم نیست هیچ ملاک و میزان و ضابطه اى را رعایت کند. اما فقیه، ملزم به رعایت موازین خاصى در اعمال ولایت است.[۲]

 


[۲]. از این رو، “ادوارد جنکس” در “کتاب حقوق انگلیس” معتقد است که مبدء الزام (Compulsion) هنگامى به استبداد و اقتدار لجام گسیخته منتهى نمى شود که همراه با نظم و انتظام (Order) باشد. و هنگامى این نظم تحقق مى یابد که ضابطه اى براى قانون گذارى وجود داشته باشد

(Edward Jenks The Book Of English John, Law Murray, London, 1949, P.4)




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


+ 8 = 11