دایره المعارف اسلام پدیا » نهی از خودکشی و طلب مرگ حضرت زهرا (س)
منوی اصلی

نهی از خودکشی و طلب مرگ حضرت زهرا (س)

تاریخ: ۰۵ آذر ۱۳۹۰ در باب: خودکشی

در اسلام از آرزوی مرگ و خود را در معرض هلاکت قرار دادن و خودکشی نهی شده است، با این وصف نقل شده که “حضرت زهرا (س) در اواخر عمرشان روزی فرزندانشان را فراخواندند، تا آماده زیارت مدفن جدّشان رسول اکرم (ص) شوند و مادر آن جا دعا کند. دعای مادر در آن مکان، وقتی فرزندان دست به آسمان برده بودند، در خواست مرگ خود از پروردگار بود که باعث تعجب و ناراحتی فرزندانشان شد”. حضرت زهرا (س) به عنوان الگوی برتر در همه دوران برای زنان شیعه می باشند، طلب مرگ هر قدر هم برای مشکلات زیاد باشد، با الگوی برتر بودن منافات دارد. زندگی و حیات نعمت بزرگی است که پروردگار به انسان بخشیده است و انسان باید از پروردگار به خاطر این لطف همیشه سپاس گزار باشد. طلب مرگ در سن جوانی از نعمتی که خداوند به انسان بخشیده از فردی که به عنوان الگوی برتر می باشد موجب تشدید احساس ناامیدی در جوانان خصوصاً در دوران بلوغ و یا خودکشی به دلیل نرسیدن به آرزوها و ناتوانی در حل مشکلات می شود.

این شبهه مطرح شده لکن با دقتی که در منابع معتبر، صورت گرفته، مطلبی که بیان کند: حضرت زهرا (س) دست فرزندانش را گرفته و بر سر قبر پیامبر (ص) طلب مرگ نموده، وجود ندارد. البته در برخی از کتاب ها، دعای طلب مرگ به حضرت نسبت داده شده است. حضرت زهرا (س) در خطبه ای مفصل که به خاطر اعتراض بر غصب فدک، بیان کرده است، طلب مرگ می کند و می فرماید: “ای کاش در این لحظه مرده بودم”.[۱]

 اگر بپذیریم که حضرت زهرا (س) با قصد جدی، چنین مطلبی را فرموده اند، در این صورت با توجه به شرایط سخت آن زمان چنین دعا و آرزویی می تواند، با توضیحات زیر قابل پذیرش باشد:

درست است که عمر طولانی، یکی از نعمت های ارزشمند الاهی است و از نظر اسلام آرزوی مرگ امر ناپسندی است که پیامبر اکرم (ص)[۲] و ائمه طاهرین (ع) در روایات زیادی از داشتن چنین آرزوهایی منع کرده اند، لکن طلب مرگ نمودن از خداوند متعال مى‏تواند دلیل‏هاى گوناگون داشته باشد:

اگر به دلیل برخورد با مشکلات زندگى و ضعف نفس باشد کارى قبیح و ناپسند است، اما اگر منشأ آن، ایمان قوى و عشق و محبت وصف ناشدنى نسبت به خداوند باشد، به طورى که عاشق تحمل دورى معشوق خویش را ندارد و وصال وى تمام آرزوى او است، این طلب مرگ، ممدوح است. امیر مؤمنان (ع) در نهج البلاغه در خطبه معروف به خطبه متقین در اوصاف و ویژگی هاى اهل تقوا و ایمان مى فرماید: «اگر خداوند عمر معینى را براى اهل ایمان و تقوا معین نکرده بود، یک چشم به هم زدن نیز روح آنان در بدنشان نمى ماند، به دلیل اشتیاق به پاداش الاهى و بیم از کیفر او؛ (یعنى مؤمن مشتاق دیدار و لقاى پروردگار خوش است)».[۳]

حضرت علی (ع) در کلام دیگری می فرماید: “بسیار به یاد مرگ و منزل هاى پس از آن باش، امّا هرگز آرزوى مرگ مکن، مگر آن گاه که صددرصد به رضایت الاهى مطمئن باشى”.[۴]

بنابراین، در دو مورد است که مرگ برای ولیّ خدا یک آرزو می‏شود و دیگر از خدا طول عمر نمی‏خواهد:

۱٫کسی که در دنیا طوری زندگی کرده است که آنچه‏ که پیش فرستاده خیر و برکت است، دیگر برای او دنیا یک زندان است؛ چون وظایف خود را به نحو احسن انجام داده و مسئولیت خود را ایفا نموده است و احساس می کند بعد از این برای او فرصت و توانایی انجام کار نیست و زندگی در این دنیا فقط موجب تأخیر در ملاقات او با حضرت رب الارباب است، در این جا آرزوی مرگ از خداوند آرزوی تسریع در رسیدن به لقاء الله است. همان‏طور که دانشجویی که برای تحصیل‏ به خارج رفته و در آن جا به خوبی درس خوانده و کار کرده و دانشنامه گرفته است، آرزوی بازگشت به وطن دارد؛ چون‏ مسئولیت خود را به حد اعلا انجام داده است. به عبارت دیگر؛ مرگ برای اولیاالله یک‏ آرزو است؛ اما آیا آنها در صدد تحقق‏ بخشیدن به این آرزو هستند یا در عین این که‏ مرگ برای آنها یک امر آرزویی است، با آن مبارزه هم می‏کنند؟ نکته این‏ است که هم آرزویش را دارند و هم با آن مبارزه می‏کنند؛ برای این که مثل آنان همان، مثل دانشجو است، دانشجویی که در خارج از کشور است تا آن آخرین لحظه‏ای که هنوز فرصت کار کردن و پیشرفت دارد با بیرون رفتن از این محل مبارزه می‏کند با این که‏ آرزوی آن را دارد، به این جهت که وظایف خود را به خوبی انجام دهد، مگر آن ساعتی که احساس کند که دیگر در این جا کاری‏ برایش نمانده است؛ یعنی آنچه باید انجام می‏داده، انجام داده است.۲

۲٫ دوم مسئله شهادت است؛ از آن جا که شهادت در راه خدا بالاترین درجۀ کمال انسانی است، آرزوی شهادت و مرگ در راه خدا آرزوی بالاترین درجۀ کمالاتی است که انسان پس از سال ها عبادت و بندگی خالصانه و انجام اعمال صالح ممکن است به آن برسد و ممکن است به آن نرسد، اما شهادت یک کمال تضمین شده است. پیغمبر (ص) فرمود: «هر صاحب عمل نیکی، فوق عملش، برّ و نیکی‏ هست، مگر شهادت که دیگر مافوق این برّ و نیکی، برّی نیست»[۵]؛ بنابراین، آرزوی شهادت (مرگ در راه خدا) یک آرزوی مطلوب است.

 اما در هیچ یک از دو مورد، انسان مؤمن اجازه ندارد خود را در معرض مرگ و کشته شدن قرار دهد و اگر در چنین حالی مریض یا مجروح شد، باید خود را مداوا نماید تا سلامتی خود را باز یابد. یا اگر در میدان جهاد در راه خدا حاضر شده، باید تمام مسائل حفاظتی را برای حفظ جان خود رعایت کند[۶].[۷]

حضرت زهرا (س)، هم زندگی اش سراسر خیر و برکت بود و هم وظایفش را به نحو احسن انجام داد، مخصوصاً وظیفۀ حمایت از امیر المؤمنین (ع)، و هم چون از برجسته ترین اولیاء الاهی بود، طالب لقای محبوب و معشوق خود؛ یعنی خداوند متعال بود، لذا طلب مرگ حضرت (س)، طلب لقای الاهی بود که سرانجام به این خواستۀ خود دست یافت و در راه خدا و با مظلومیت به شهادت رسید.

 علاوه بر اینها، این نوع دعا و طلب مرگ، نوعی اعلام انزجار از وضعیت موجود و از شیوۀ رفتار غاصبان حق ولایت و امامت بود که غافلان دریابند که ظلم صورت گرفته، تا چه حد عظیم است که آن حضرت (ص)، از خداوند متعال طلب مرگ نموده است.[۸]



[۱]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۲۹، ص ۲۳۴، دارالوفاء، بیروت، ۱۴۰۴ق،” لَیْتَنِی مِتُّ قَبْلَ هَنِیئَتِی”.

[۲]. بحارالأنوار، ج ۶، ص ۱۲۸، “ابْنُ مَخْلَدٍ عَنْ أَبِی عَمْرٍو عَنِ الْحَارِثِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَاقِدِیِّ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ الزُّهْرِیِّ عَنْ یَزِیدَ بْنِ الْهَادِ عَنْ هِنْدٍ بِنْتِ الْحَارِثِ الْفِرَاسِیَّهِ عَنْ أُمِّ الْفَضْلِ قَالَتْ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) عَلَى رَجُلٍ یَعُودُهُ وَ هُوَ شَاکٍ فَتَمَنَّى الْمَوْتَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) لَا تَتَمَنَّ الْمَوْتَ فَإِنَّکَ إِنْ تَکُ مُحْسِناً تَزْدَدْ إِحْسَاناً إِلَى إِحْسَانِکَ وَ إِنْ کُنْتَ مُسِیئاً فَتُؤَخَّرُ لِتَسْتَعْتِبَ فَلَا تَمَنَّوُا الْمَوْتَ”.

[۳]. نهج البلاغه، صبحی صالح، خ ۱۹۳، ص ۳۰۳، دارالهجره، قم.

[۴]. نهج البلاغه، صبحی صالح، نامۀ ۶۹، دارالهجره، قم.

[۵]. کلینی، کافی، ج ۲، ص ۳۴۸، دار الکتب الإسلامیه، تهران، ۱۳۶۵ هـ ش؛ بحار الانوار، ج ۷۱، ص ۶۱، با اندکی اختلاف.

[۶]. برای آگاهی بیشتر ر.ک: مطهری، مرتضی، آشنایی با قرآن، ج ۷، (تفسیر سوره‏های صف، جمعه، منافقون و تغابن )، ص ۶۴-۸۱٫




کلیدواژه ها: , , , ,



ثبت نظر


5 + = 12