دایره المعارف اسلام پدیا » لقب ولی امر مسلمین
منوی اصلی

لقب ولی امر مسلمین

تاریخ: ۳۰ آذر ۱۳۹۰ در باب: ولایت فقیه

در نظام سیاسى اسلام و رابطۀ متقابل میان مردم و رهبر جامعه این گونه نیست که در روایات به عنوان یکی از منابع اصیل اسلامی برای جواز یا نهی عملکرد ما کاربرد مطلق عناوین و القاب نهى شده باشد، بلکه با دو نوع القاب و عناوین روبرو هستیم؛ نوع اول، عناوین و القابى هستند که مورد تأیید و برگرفته از آموزه هاى دینى است و در سیرۀ بزرگان دین نیز متداول است، و نوع دوم، عناوینى هستند که به خاطر تأثیرات و پیامدهاى منفى آن بر فرد و اجتماع، و یا اختصاص به معصومان (ع)[۱] به شدّت از کاربرد آن نهى شده است.

الفاظى از قبیل «عُظمى»، نیز براى مراجع تقلید در «آیت الله العظمى» استعمال مى ‏شود و آن نشان دهندۀ نوعی احترام معنوى به عالِم است که در سنّت اسلامى بر آن تأکید شده است.[۲] در روایتى از امام على (ع) آمده است: «کسى که عالِمى را احترام کند، پروردگار خود را احترام کرده است».[۳]

همچنین عنوان «ولىّ امر مسلمین»، داراى پشتوانۀ دینى و برگرفته از قرآن کریم و احادیث ائمه معصومان (ع) است؛ زیرا ولایت بر اموال و نفوس مردم از شئون ربوبیّت الاهى است و تنها با نصب و اذن خداى متعال، مشروعیّت مى ‏یابد و چنان که معتقدیم این قدرت قانونى به پیامبر اکرم (ص) و امامان معصوم (ع) یکى بعد از دیگرى داده شده است؛[۴] همان طور که در قرآن کریم می خوانیم: «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا أَطیعُوا اللَّهَ وَ أَطیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُم‏»،[۵] و کلمۀ «اولى الامر» به معناى صاحبان نظر و رأى بر جامعه بشری است که از جانب پروردگار تعیین شده‏اند.[۶] و مقصود از آن، افرادى از امّت هستند که در گفتار و کردارشان معصوم اند، و اطاعتشان واجب است، به همان معنایى که اطاعت خدا و رسولش واجب است.[۷] ولی در زمان غیبت حضرت حجت بن الحسن العسکری (ع)، بر اساس ادلۀ عقلى متعدد و روایات زیادى که از امامان معصوم (ع) وارد شده، فقیه جامع‏الشرایط عهده‏ دار منصب ولایت و رهبرى جامعه اسلامى بوده و از طرف امام زمان (عج) به صورت عام منصوب است،[۸] و چون ولیّ فقیه، منصوب از طرف امام معصوم (ع) در زمان غیبت است، در حقیقت اطاعت از او، اطاعت از اولی الامر (امامان معصوم) محسوب می شود.

نتیجه: لقب «ولىّ امر مسلمین»، یکى از القاب واقعى براى مجتهد جامع‏ الشرایطى است که در زمان غیبت امام معصوم (ع) براى رهبرى و ادارۀ امور سیاسى، اقتصادى، اجتماعى در جامعه، از سوى امامان معصوم (ع) منصوب شده، و چنین نیست که لقب ولایت و جانشینى از امامان معصوم (ع) را خود ولى‏ فقیه براى خود برگزیده باشد.



[۱]. مانند: کنیه امیر المؤمنین و سیدالوصیین دربارۀ امام علی (ع). «القاب امام علی (ع) و یاد کردن پیامبر (ص) به آنها»، سؤال ۱۶۶۶۷ (سایت اسلام کوئست: ).

[۲]. ر.ک: «خطاب آیت الله العظمی به ائمه و مراجع»، سؤال ۱۳۶۵۳ (سایت اسلام کوئست: ۱۳۴۲۷).

[۳]. «من وقر عالماً فقد وقر ربه»؛‏ تمیمى آمدى، عبدالواحد بن محمد، غررالحکم و دررالکلم، ص ۴۷، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى، قم، ۱۳۶۶ ش.

[۴]. ر.ک: نمایه های: «انحصار امامت در نسل پیامبر»، سؤال ۲۹۶۹ (سایت اسلام کوئست: ۳۲۰۹)؛ «دلایل اعتقاد به امامت و امامان»، سؤال ۳۲۱ (سایت اسلام کوئست: ۲۷۰۷).

[۵]. «اى کسانى که ایمان آورده‏اید! اطاعت کنید خدا را! و اطاعت کنید پیامبر خدا و اولو الأمر [اوصیاى پیامبر] را»؛ (نساء، ۵۹).

[۶]. حسینى همدانى، سید محمد حسین، بهبودی، محمد باقر، انوار درخشان، ج ۴، ص ۹۳، کتاب فروشى لطفی، تهران، چاپ اول، ۱۴۰۴ق.

[۷]. طباطبایى، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ۴، ص ۳۹۸، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق؛ و ر.ک: «دلایل اعتقاد به امامت و امامان»، سؤال ۳۲۱ (سایت اسلام کوئست: ۲۷۰۷).

[۸]. ر.ک: «نسبت ولایت فقیه با ولایت پیامبر و امامان»، سؤال ۹۲۹۴ (سایت اسلام کوئست: ۹۴۶۷).




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


8 + 5 =