دایره المعارف اسلام پدیا » خرافات پیرامون جن
منوی اصلی

خرافات پیرامون جن

تاریخ: ۰۵ آذر ۱۳۹۰ در باب: خرافات

جن در لغت به معناى پوشیدگى و پنهانى است. این واژه در موارد متعددی در قرآن ذكر شده است و سوره‏اى به همین نام در قرآن وجود دارد که در آن برخی از ویژگی های این موجود پنهان، بیان شده است.[۱] برطبق آیاتی از دیگر سوره های قرآن این موجود همانند انسان مادى بوده و از آتش[۲] و یا آمیخته‏اى از آتش[۳] آفریده شده است. و موجودى است با شعور و اراده كه به اقتضاى طبیعتش از حواس بشر پوشیده مى‏باشد و در شرایط عادى، قابل درک حسى نیست. او مانند انسان، مكلف است[۴] و در آخرت برانگیخته مى‏شود. و در این جهان مى‏تواند مطیع یا عاصى، مؤمن یا مشرک و… باشد.[۵]

توانایی های جن:

اگرچه جن از نظر قدرت فكرى ضعیف است؛ زیرا درک او، دركى عقلى و قوى نیست و حداكثر خیالى و وهمى است ولى قدرت فیزیکی او زیاد است،از جمله مى‏تواند با سرعت زیاد كارهاى خارق العاده انجام دهد و بارهای سنگینى را در كم ترین زمان جابه‏جا كند. در داستان حضرت سلیمان (ع) -در قرآن مجید- وقتى عفریتى از جن مدعى مى‏شود که می تواند تخت بلقیس را در زمان بسیار اندکی از سرزمین بسیار دوری منتقل کند و به نزد آن حضرت بیاورد،[۶] حضرت سلیمان (ع) او را تكذیب نمى‏كند.[۷] این دلیل برقدرت فوق العاده جن ها است.

درباره آزار و اذیت جنیان و ضرر وارد کردن به انسان ها، مرحوم شیخ مفید (ره) در کتاب «ارشاد» آورده است: «در آثاری از ابن عباس نقل شده: زمانی که پیامبر اسلام (ص) به قصد جنگ با قبیله بنی مصطلق از مدینه خارج شد، هنگام شب به درّه وحشتناک و صعب العبوری رسید. اواخر شب جبرئیل بر آن حضرت نازل شد و خبر داد که طایفه ای از جن در وسط دره جمع شده و قصد مکر و شر و آزار و اذیت شما و اصحابتان را دارند».[۸] از این قضیه معلوم می شود که حتی افراد مؤمن و نیکوکار ممکن است مورد آزار و اذیت گروه ها و افرادی از جن قرار گیرند.

البته باید توجه داشت که اگر چه وجود جن امری واقعی است و قدرت بر انجام كارهای بزرگ و فوق العاده ای دارند، اما واقعیت آن است كه بیش از اندازه در بارۀ این موجودات بزرگ نمایی شده است و دروغ ها و خرافات زیادى در باره این موجود در اذهان مردم وجود دارد مثل این كه آنها را با اشكال عجيب و غريب و وحشتناک، و موجوداتى دارای دم و سمّ تصور نموده و صرفا موذی، پرآزار، كینه توز و بد رفتار می دانند که اگر یک ظرف آب داغ ریخته شود، آنها خانه‏هایى را به آتش مى‏كشند و موهوماتی از این قبیل…كه با هیچ عقل و منطقی مناسبت ندارد و قابل قبول نیست؛[۹]زیرا آن ها در نوع خود شرور و صالح دارند. علاوه براین که برای انسان این امکان وجود دارد که با اتخاذ شیوه هایی از آزار آنان در امان بماند.

آن گونه كه از نقل تاريخ و قضايا به نظر مى‏رسد، از گذشته تا به امروز دل‏ها و تصورات بسيارى از مردم از توهمات و داستان‏هاى مربوط به جن پر بوده، به طورى كه گروهى به كلى منكر آن هستند و خرافه‏اى بيش نمى‏دانند و از جانب ديگر، برخى افكارشان از تصورات و خاطرات و داستان‏هاى اغراق‏آميز جن پرشده است و مى‏توان گفت كه هر دو گروه راه افراط را پيش گرفته‏اند. دين مبين اسلام حقيقت آن را ثابت مى‏داند و تصورات واهى را در مورد جن تصحيح مى‏كند و اوهام و خرافات را از افكار و دل‏ها مى‏زدايد و دل‏ها را از سلطۀ توهمات آزاد مى‏گرداند؛ از اين رو سوره‏اى را در قرآن به بيان ويژگى‏هاى آن اختصاص داده است.[۱۰]

يادآورى اين نكته ضرورى است كه در نظام هستى، وجود تمام اشيا خواه فرشته، جن و انسان و ساير موجودات محسوس و غير محسوس از ناحيۀ خدا است و مؤثريت آنها هم تنها به اذن الهى بوده و محدوده‏اى معين دارد.[۱۱]



[۱]. سورۀ جنّ.

[۲]. حجر، ۲۷، “والجانَّ خلقناه من قبلُ من نارالسموم”؛ و جن را از پيش، از آتش زهرآگين آفريديم.

[۳]. رحمن، ۱۵، “وخلق الجان من مارج من نار”؛ و جن را از آميخته‏اى از آتش آفريديم.

[۴]. حِجر، ۲۹-۴۲؛ جن، ۱۱-۱۵٫

[۵]. قاموس قرآن، واژۀ جن.

[۶]. نمل، ۳۰-۴۰٫

[۷]. جوادى آملی، عبدالله، تفسير موضوعى، ج۱، ص ۱۱۹، اسراء، چاپ اول، ۱۳۷۸ش.

[۸]. شیخ مفید، الإرشاد، ص ۳۹۹، انتشارات کنگره جهانى شیخ مفید قم، ۱۴۱۳ هـ ق.

[۹]. مكارم شيرازی، ناصر، تفسير نمونه، ج ۲۵، ص۱۵۵ و ۱۵۶، دارالكتب الاسلاميه، چاپ اول، ۱۳۷۴ش. (با دخل و تصرف).

[۱۰]. سيد بن قطب، فى ظلال القرآن، ج ۶، ص ۳۷۲۱، دارالشروق، چاپ هفدهم، بيروت- قاهره، ۱۴۱۲ ق.

[۱۱].برای آگاهی بیشتر به منابع زیر مراجعه شود: غرایب و عجایب الجن، بدر الدین بن عبدالله الشبلى، ترجمه و تحقیق و تعلیق ابراهیم محمد الجمل؛ جن و شیطان، علیرضا رجالى، تهران، نشر نبوغ؛ نمایۀ: شیطان، فرشته یا جن، سؤال ۱۰۰ (سایت اسلام کوئست: ۸۵۷) و توانایی شیطان و جن، سؤال ۱۳۸ (سایت اسلام کوئست: ۸۸۳).




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر