دایره المعارف اسلام پدیا » رزق طالب و مطلوب
منوی اصلی

رزق طالب و مطلوب

تاریخ: ۱۲ آبان ۱۳۹۰ در باب: رزق و روزی

در روایات، رزق دو نوع است: رزقى که به سراغش مى‏رویم و رزقى که به سراغمان مى‏آید. رزقى که به سراغمان مى‏آید “رزق طالب” و رزقى که به سراغش مى‏رویم “رزق مطلوب” نامیده شده است.[۱] روزى طالب و حتمى همان روزى وجود و هستى و عمر، امکانات، محیط، خانواده و استعداد و… است که از ناحیۀ این قسم روزى، توان و نیروى لازم و دقت و هوشیارى براى تلاش و انجام کار پدید مى‏آید و در سایۀ این امور، دَرِ روزى مطلوب و مشروط گشوده مى‏گردد.

براى دریافت روزى مطلوب، هر کس به شکلى باید دست نیاز – همراه با جدیّت و تلاش – به سوى حضرت حق بلند نماید؛ حتى طفل شیرخوار که تلاشش همان گریه و ناله و فریاد او است، در پس این گونه افعال به روزى مطلوبش (شیر مادر) دست پیدا مى‏کند. اما همین طفل چون رشد کرد و به مقطعى بالاتر رسید، تلاش و جدیّت او شکلى دیگر پیدا مى‏کند و به صورت تفکر و اندیشه و فعل و حرکت اعضاء و جوارح ظاهر مى‏شود و کمیت و کیفیت روزى نیز تغییر مى‏کند.

“رزق طالب” (که به سراغ ما مى‏آید) رزقى است که همواره ما را تعقیب مى‏کند حتى اگر از آن فرار کنیم. ما را رها نمى‏سازد چنان که رهایى از چنگال مرگ ممکن نیست. پیامبر اسلام(ص) می فرماید: ” یَا أَبَا ذَرٍّ لَوْ أَنَّ ابْنَ آدَمَ فَرَّ مِنْ رِزْقِهِ کَمَا یَفِرُّ مِنَ الْمَوْتِ- لَأَدْرَکَهُ رِزْقُهُ کَمَا یُدْرِکُهُ الْمَوْت‏ “؛ ای اباذر اگر فرزند آدم از رزق خود فرار کند، همان طور که از مرگ فرار می کند، به طور حتم رزقش به او خواهد رسید همان گونه که مرگ او را در می یابد.[۲] این گونه رزق، ریشه در قضاى الهى دارد و هیچ گونه تغییر و تحوّلى در آن صورت نمى‏گیرد. نه حرص انسان حریص آن‏ها به جریان مى‏اندازد و نه افسردگى انسان بى میل آن را باز مى‏دارد.[۳]

در این زمینه مرحوم علامه طباطبایى مى‏فرماید: روزى و روزى خوار متلازم یک دیگرند و معنا ندارد که روزى خوار در مسیر زندگى طالب بقا باشد، اما رزقى براى او نباشد، نیز ممکن نیست رزقى تحقق پیدا کرده باشد و روزى خوارى در بین نباشد و نیز رزق از ما یحتاج روزى خوار افزون باشد و از این روى رزق بخشى از قضاى الاهى است.[۴]

“رزق مطلوب” (که به سراغش مى‏رویم) رزقى است که براى طالب آن مقدّر شده است. اگر آن را طلب نماییم و شروط و علل لازم وصول به آن را مراعات نماییم، چنین رزقى را به دست مى‏آوریم. و در واقع تلاش ما در جهت رسیدن به این روزى، “جزء العله” است و اگر در کنار دیگر علت‏هاى آماده شدۀ از عالم غیب قرار گیرد، مسلماً دست یابى به آن حتمى است. در این باره مولا امیرالمؤمنین على (ع) مى‏فرماید: “روزى را که براى طالب آن ضمانت شده است، طلب نمایید”.[۵]

همان گونه که طلب بدون ضمانت بى معنا است، تضمین رزق نیز بدون طلب (در روزى مطلوب) ناممکن است. و به همین جهت از دو قسم روزى که از ناحیه خداى بزرگ براى بندگان معین گشته است، قسمى بدون قید و شرط (رزق طالب) و قسمى دیگر مشروط است (روزى مطلوب). روزى بى قید و شرط در هر شرایطى انسان را طلب مى‏نماید و تا پیمانۀ قابلیت انسان از این گونه رزق پُر نگردد، اجل و مرگ وى فرا نمى‏رسد. به فرمودۀ رسول مکرم اسلام (ٌص): “هیچ کس نمى‏میرد تا آن که رزقش کامل شود”.[۶] ولى روزى مطلوب و مشروط، حتمیّت و ضرورتش مشروط به انجام برخى امور و در نظر گرفتن بعضى مسایل است که بدون ترتیب و انجام شرایط محقق نمى‏گردد.[۷] براى نمونه حُسن نیّت و دوام بر طهارت از جمله امورى است که روزى مطلوب را افزایش مى‏دهد.

نتیجه این که: در پى روزى محتوم و طالب و بى قید و شرط، تلاش و اندیشه و کار و فعالیت آفریده مى‏شود و به دنبال تلاش و فعالیت و طلب، روزى مطلوب و مشروط پدیدار مى‏گردد.



.[۱] سید رضى، نهج البلاغه، ص ۴۰۴و۵۵۲، نامۀ۳۱و حکمت ۴۳۱، هجرت‏، چاپ اول، قم‏، ۱۴۱۴ ق‏.

.[۲] علامه مجلسى، بحار الأنوار ، ج ‏۷۴، ص ۸۹، اسلامیه‏، تهران.

.[۳] همان، ج ۷۴، ص ۷۰، ح ۷، مؤسسه الوفاء، بیروت.

.[۴] طباطبایى، سید محمد حسین‏، المیزان فى تفسیر القرآن،‏ج ۱۸، ص۳۷۶و۳۷۷، دفتر انتشارات اسلامى جامعۀ مدرسین، قم‏، ۱۴۱۷ ق‏.

.[۵]بحار الأنوار ، ج ‏۷۴، ص ۴۲۳، «وَ قَالَ (ع) اطْلُبُوا الرِّزْقَ فَإِنَّهُ مَضْمُونٌ لِطَالِبِه‏».

.[۶] پاینده‏، ابو القاسم، نهج الفصاحه مجموعه کلمات قصار حضرت رسول (ص)، ص ۳۲۶، دنیاى دانش‏، چاپ چهارم، تهران‏، ۱۳۸۲ ش‏،«‏ إنّ روح القدس نفث فی روعی أن نفسا لن تموت حتّى تستکمل أجلها و تستوعب رزقها».




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


6 + = 11