دایره المعارف اسلام پدیا » خمس زمین فروخته شده
منوی اصلی

خمس زمین فروخته شده

تاریخ: ۱۴ آبان ۱۳۹۰ در باب: خمس

کسی است که قطعه ای زمین دارد و قصد می کند آن را بفروشد، برای پرداخت خمس آن چند صورت متصور است، که به آنها پرداخته می شود:

الف. اگر آن زمین از ارث باشد:

به اتفاق فقهاء معاصر شیعه، ارثى که به انسان مى‏رسد خمس ندارد. مگر این که:

۱٫ از خویشاوندان دور باشد و نداند چنین خویشى دارد (در نتیجه انتظاری در بارۀ چنین ارثی نداشته باشد) در این جا اگر از مخارج سالش زیاد نیاید باز هم خمس ندارد، ولی اگر از مخارج سالش زیاد بیاید عده ای از فقها می فر مایند: بنابر احتیاط واجب باید خمس آن را بپردازد[۱]، عده ای نیز لازم نمی دانند بلکه می فرمایند: مستحب است خمس آن را بدهد.[۲]

۲٫ مالى به ارث به او برسد و بداند کسى که این مال از او به ارث رسیده خمس آن را نداده باید خمس آن را بدهد[۳].

۳٫ در خود آن مال خمس نیست ولى انسان می داند کسى که آن مال از او به ارث رسیده، خمس بدهکار است، که در این صورت باید خمس را از مال او بدهد[۴].

ب. اما اگر آن زمین هدیه باشد:

در این مورد نیز اقوالی بین فقها وجود دارد که به صورت کلی می توان آن ها را در اقوال زیر خلاصه کرد:

۱٫ خمس ندارد[۵].

۲٫ چنانچه تا سر  سال خمسی از مخارج سالش زیاد بیاید، باید خمس آن را بدهد.[۶]

۳٫ چنانچه تا سر سال خمسی زیاد بیاید بنا بر احتیاط واجب باید خمس آن را بدهد[۷].

بله اگر به آن مال هدیه ای، قبلا خمس تعلق گرفته بود، تقریبا همۀ فقها پرداخت خمس را بر گیرندۀ هدیه واجب می دانند.[۸]

ج. اما اگر آن زمین را خریده باشد در این صورت چند حالت متصور است:

۱٫ اگر با عین پولى که خمس و زکات آن را نداده ملکى بخرد، باید بدهی خمسی و زکاتی خود را بپردازد و گرنه تصرف او در آن ملک، حرام و نمازش هم در آن ملک باطل است.[۹]

۲٫ اگر آن ملک را به ذمّه بخرد و در موقع خریدن قصدش این باشد که از مالى که خمس یا زکاتش را نداده بدهد، باید بدهکاری خود را بپردازد،[۱۰] اما نسبت به تصرف او و نماز خواندش در آن ملک، دیدگاه های متفاوتی وجود دارد:

الف. تصرف او در آن ملک حرام و نمازش هم در آن باطل است.

ب. بنا بر احتیاط واجب باید از آن اجتناب کند.

ج. تصرف او در آن ملک حرام نیست و نمازش هم در آن صحیح است.[۱۱]



[۱] آیات عظام خویی، تبریزی، فاضل، صافی، زنجانی و بهجت.

[۲] إمام خمینی،توضیح المسائل، المحشى، ج ‏۲، ص ۹ م ۱۷۵۴٫

[۳] آیات عظام امام خمینی(ره)، خویی (ره)، بهجت: بنابر احتیاط واجب، سیستانی، زنجانی: باید بگونه‏اى بدهکارى او را برطرف سازد، خواه از مال میّت بدهد یا از مال خود، خمس را داده و بعد از مال میّت بردارد، یا از مال خود به گونه مجّانى بدهد، فاضل: اگر آن مال از درآمد همان سال فوت بوده این شخص باید بدهى خمسى او را بدهد، و مکارم (غیر از مرحوم تبریزی که می فرماید: بنا بر أظهر واجب نیست خمس آن را بدهد بقیه فی الجمله اتفاق دارند).

  [۴]این قول اتفاقی است.

[۵] آیات عظام امام خمینی(ره)، خامنه ای، نوری.

[۶] آیات عظام صافى، سیستانى؛ (زنجانى: چنانچه از مخارج سالش زیاد بیاید اگر مالى که به دست آورده ارزشمند باشد، لازم است خمس آن را بدهد، بلکه بنا بر احتیاط اگر مال ارزشمندى هم نباشد، خمس آن را بدهد).

[۷] آیات عظام بهجت، فاضل، مکارم. نک: إمام خمینی، توضیح المسائل، المحشى، ج ‏۲، ص ۸، م ۱۷۵۳؛ احکام دانشجویی،احکام خمس، سید مجتبی حسینی، ص ۴۹٫

[۸] در بین فقهای معاصر تنها آیات عظام سیستانی و تبریزی، پرداخت خمس را بر عهدۀ بخشنده و بر او واجب می دانند. نک: همان، ص۵۰٫

 [۹]امام خمینی، خوئى، گلپایگانى، اراکی، تبریزى، مکارم، فاضل،صافى، نورى، زنجانی (احتیاط مستحب نمازش هم در آن باطل است).

[۱۰] از این که باید بدهکاریش را بپردازد، اختلافی وجود ندارد.

[۱۱] توضیح المسائل (المحشى للإمام الخمینی)، ج ‏۱، ص ۴۸۶، م ۸۷۳٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


4 + = 8