دایره المعارف اسلام پدیا » خمس اموال میت
منوی اصلی

خمس اموال میت

تاریخ: ۱۰ آبان ۱۳۹۰ در باب: میّت

تعلق خمس به اموال میت دارای صور مختلفی می باشد که ذکر می شود:

اگر میّت منبع در آمدی داشته و از طریق آن ثروتی به دست آورده به آن خمس تعلق می گیرد و بخشی از اموال باقی مانده او که از این راه بدست آمده، اگر بازماندگان می دانند که خمسش را نپرداخته است بر آنان لازم است که خمس آن را بپردازند.

اما اگر سرمایه از ارثی باشد که به میّت رسیده است، به اتفاق فقهاء معاصر شیعه، خمس ندارد. مگر این که:

۱٫ از خویشاوند دوری باشد و نداند چنین خویشى دارد (در نتیجه انتظاری در بارۀ چنین ارثی نداشته باشد)، در این جا اگر از مخارج سالش زیاد نیاید باز هم خمس ندارد ولی اگر از مخارج سالش زیاد بیاید عده ای از فقها می فرمایند: بنابر احتیاط واجب باید خمس آن را بپردازد.[۱] عده ای نیز لازم نمی دانند بلکه می فرمایند: مستحب است خمس آن را بدهد.[۲]

۲٫ بداند کسى که این مال از او به ارث رسیده خمس آن را نداده باید خمس آن را بدهد[۳].

۳٫ در خود آن مال خمس نیست ولى انسان می داند کسى که آن مال از او به ارث رسیده، خمس بدهکار است، که در این صورت باید خمس را از مال او بدهد.[۴]

اما بخشی از اموال، که از راه هبه و هدیه رسیده است، بنا بر نظر بعضی از مراجع معظم تقلید (آیات عظام امام خمینی(ره)، خامنه ای، نوری) خمس ندارد.[۵] و بنا بر نظر بعضی دیگر (آیات عظام صافى، سیستانى، زنجانى) چنانچه از مخارج سالش (سال خمسی) زیاد بیاید، باید خمس آن را بدهد.[۶]

درصورتی که میّت زن باشد،بخشی از اموال او که از مهریه بوده است، بنا بر نظر همۀ مراجع تقلید خمس ندارد.( تنها حضرت آیت ا..العظمی بهجت فرموده اند: «بنا بر احتیاط واجب اگر از مخارج سالش اضافه آمد، باید خمس بدهد»).[۷]

اما بخشی از اموال، که از راه جهیزیه به او رسیده، طبق نظر برخی از فقها خمس به آن تعلق نمی گیرد، مگر این که یقین داشته باشد که از پولی تهیه شده است که به آن خمس تعلق گرفته شده  و خمس آن پرداخت نشده است.[۸] البته بعضی از مراجع فرموده اند اگر از همه یا مقداری از جهیزیه تا آخر سال استفاده نکند، خمس دارد.[۹]

حاصل آن که درباره میت قبل از هر کاری ابتدا باید واجبات و بدهی ها؛ مانند مقدار خمسی را که به طور قطع به مال او تعلق گرفته پرداخت شود، سپس برای اموری نظیر تقسیم ارث اقدام شود.



[۱]. آیات عظام خویی، تبریزی، فاضل، صافی، زنجانی و بهجت.

[۲]. إمام خمینی،سید روح الله، توضیح المسائل(المحشى)، ج ‏۲، ص ۸و ۹، م ۱۷۵۴، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ هشتم، قم، ۱۴۲۴ ه‍ ق.

[۳]. همان، ص۹، م۱۷۵۵، خویی: بنابر احتیاط واجب، زنجانی: باید به گونه‏اى بدهکارى او را برطرف سازد، خواه از مال میت بدهد یا از مال خود، خمس را داده و بعد از مال میت بردارد، یا از مال خود به گونه مجّانى بدهد. فاضل: اگر آن مال از درآمد همان سال فوت بوده این شخص باید بدهى خمسى او را بدهد، تبریزی: بنا بر أظهر واجب نیست خمس آن را بدهد.

[۴]. اقتباس از سؤال شمارۀ ۱۷۲۳ همین سایت؛ این قول اتفاقی است.

[۵]. آیات عظام امام خمینی(ره)، خامنه ای، نوری.

[۶]. آیات عظام صافى، سیستانى؛ (زنجانى: چنانچه از مخارج سالش زیاد بیاید اگر مالى که به دست آورده ارزشمند باشد لازم است خمس آن را بدهد، بلکه بنا بر احتیاط اگر مال ارزشمندى هم نباشد خمس آن را بدهد).

[۷]. توضیح المسائل (المحشى للإمام الخمینی)، ج ‏۲، ص ۸، م ۱۷۵۴،” مهرى را که زن مى‏گیرد خمس ندارد”.

[۸]. مجمع المسائل (للگلپایگانی)، ج‏۱، ص ۳۳۶، س ۱۶۷٫

[۹]. توضیح المسائل (المحشى للإمام الخمینی)، ج ‏۲، ص ۸، بهجت (م ۱۳۷۶): جهیزیه‏اى که پدر به دخترش مى‏دهد و دختر آن را به منزل خود مى‏برد، آنچه از جهیزیه که تا آخر سال استفاده نکرده، خمس دارد، مگر آن که استفاده نکردن او اتّفاقى بوده و آن چیز، نیاز منزل اوست و یا چیزى است که نداشتن آن خلاف شأن اوست که در این صورت خمس ندارد.




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


+ 4 = 5