دایره المعارف اسلام پدیا » ایمان از دیدگاه فیلسوفان شیعی
منوی اصلی

ایمان از دیدگاه فیلسوفان شیعی

تاریخ: ۱۰ آبان ۱۳۹۰ در باب: ایمان

فیلسوفان شیعی در تعریف ایمان، چنین بیان می دارند که، حقیقت ایمان عبارت است از: علم و معرفت فلسفى به واقعیت هاى عالم هستى، به عبارت دیگر؛ سیر نفس انسان در مراحل کمال نظرى، حقیقت ایمان را تشکیل مى‏دهد. پس عمل به واجبات و ترک محرمات – که سیر نفس در مراحل کمال عملى است – آثار خارجى این علم و معرفت است، و هر چه که عقاید مورد نظر یک مؤمن با واقعیات هستى مطابقت بیشترى داشته باشد، ایمان وى کامل‏تر خواهد بود.[۱] چنانچه صدر المتألهین در آغاز سفر سوم از اسفار اربعه وقتى مى‏خواهد وارد مباحث الهیات بالمعنى الاخص شود، مى‏نویسد:

“ثم اعلم انّ هذا القسم من الحکمه التى حاولنا الشروع فیها هو افضل اجزائها و هو الایمان الحقیقى بالله و آیاته و الیوم الآخر، المشار الیه فى قوله تعالى: «و المؤمنون کل امن بالله و الملائکته و کتبه و رسله»، و قوله: «و من یکفر بالله و ملائکته و رسله و الیوم الاخر فقد ضل ضلالاً بعیداً» و هو مشتمل على علمین شریفین: احدهما العلم بالمبدأ و ثانیها العلم بالمعاد، و یندرج فى العلم بالمبدأ معرفه اله و صفاته و افعاله و آثاره، و فى العلم بالمعاد معرفه النفس و القیام و علم النبوات».[۲]

در این نظریه تصدیق خدا و پیامبران به معناى یک تصدیق منطقى مطرح است که به یک واقعیت خارجى مربوط مى‏شود و بخشى از معرفت به عالم هستى است و مفهوم عمل به وظیفه و تکلیف، خارج از مفهوم ایمان است.

علامه طباطبایى (قدس سره) به عنوان یک فیلسوف شیعى و یک مفسر قرآن، ایمان را چنین معنا و تعریف مى‏کند:

“ایمان تنها صرف «علم» و «معرفت» نیست؛ زیرا بعضى آیات خبر از ارتداد افرادى مى‏دهد که با وجود علم منحرف و مرتد شدند، بلکه مؤمن علاوه بر علم، التزام به مقتضاى علم خود نیز باید داشته باشد و بر طبق مؤداى علم، باید عقد قلب داشته باشد به طورى که آثار علم هر چند فى الجمله، از او بروز نماید. پس کسی که علم دارد به این که خداى تعالى، الاهى است که جز او الاهى نیست و التزام به مقتضاى علمش دارد؛ یعنى در مقام انجام مراسم عبودیت خود و عبادت خدا بر مى‏آید، چنین کسى مؤمن است”.[۳]




[۱]. شهید ثانى، حقایق الایمان، ص ۱۶- ۱۸٫

[۲]. شیرازى،صدرالدین محمد، الحکمه المتعالیه فى الاسفار العقلیه الاربعه، ج ۶، ص ۷، دار احیاء التراث العربى، بیروت، لبنان، چهارم، ۱۹۹۰ م.

[۳]. طباطبایى، سید محمد حسین، مترجم، همدانی، سید محمد باقر، ج ۱۸، ص ۴۱۱ – ۴۱۲، بنیاد علمى و فکرى علامه طباطبایى، ۱۳۶۳ هـ ش.




کلیدواژه ها: ,



ثبت نظر


2 + 9 =