دایره المعارف اسلام پدیا » امام حسن(ع) و طلاق
منوی اصلی

امام حسن(ع) و طلاق

تاریخ: ۲۲ آبان ۱۳۹۰ در باب: طلاق

یکی از آفت های بزرگ و ویرانگری که متأسفانه متوجه منابع حدیثی اسلام شده است، جعل احادیث و داخل کردن آنها در بین احادیث صحیح است که به انگیزه‏های سیاسی، مذهبی و … که گاه به هدف پیراستن شخصیت های منفور و آلوده و گاه برای تخریب و ضربه زدن به شخصیت ها و رهبران ارزشمند دینی، انجام گرفته است. به همین جهت تشخیص احادیث صحیح از جعلی کار بسیار مهم و دشواری است.

امام حسن مجتبی (ع)، از شخصیت هایی است که هدف آماج احادیث مسموم مجعول، قرار گرفته؛ اما دشمنان، این بار ایشان را به تعدد ازدواج و بسیاری طلاق متهم کرده اند، اتهامی که بی اساس بودن آن در باره شخصیتی همانند امام حسن مجتبی(ع) کاملا واضح است.

در بعضی از این روایات آمده است که امام علی (ع) به مردی که در مورد خواستگاری امام حسن و امام حسین و عبداللّه‏ بن‏ جعفر از دخترش با ایشان مشورت می کرد، فرمود: «بدان حسن، بسیار طلاق می‏دهد. دخترت را به حسین تزویج کن؛ زیرا برای دخترت بهتر است».[۱]

در روایت دیگری آمده است، امام صادق (ع) فرمود: حسن بن‏ علی پنجاه زن را طلاق داد؛ تا آن که حضرت علی (ع) در کوفه به پا خاست و فرمود: ای کوفیان، به حسن دختر ندهید؛ زیرا بسیار طلاق می‏دهد. مردی بر پا خاست و گفت: به خدا سوگند، چنین می‏کنیم، او فرزند رسول خدا (ص) و فاطمه (س) است، اگر خواست همسرش را نگه می‏دارد و اگر نخواست طلاق می‏دهد.[۲]

در روایت دیگری آمده است امام باقر (ع) فرمود: علی (ع) کوفیان را مخاطب ساخت و فرمود: به حسن زن مدهید؛ زیرا که بسیار طلاق می‏دهد.[۳]

در بعضی از کتب تاریخی اهل سنت، نظیر: انسـاب الاشراف، قوت ‏القلوب، احیاء العلوم، شرح نهج‏البلاغه ابن‏ ابی ‏الحدید معتزلی و… نیز همین مطالب تکرار شده است و از آن جا که گفته اند دروغ هر چه بزرگ تر باشد قبول کردنش آسانتر است در بعضی از جعل ها عدد همسران مطلقه آن حضرت را به سی صد نفر رسانده اند[۴] که همه اینها سخیف و فاقد ارزش و به دور از عقل و منطق است.

در جواب این شبهه باید گفت: شواهد تاریخی، عقیدتی فراوانی بر نادرستی این نقل ها دلالت دارد که برخی از آنها ذکر می شود:

۱٫ امام مجتبی (ع) در نیمه رمضان سال دوم یا سوم هجری به دنیا آمدند و در ۲۸ صفر سال ۴۹ هجری به شهادت رسیدند. هنگام شهادت عمر شریف ایشان ۴۶ یا ۴۷ سال بیشتر نبود. اگر اولین ازدواج حضرت در ۲۰ سالگی رخ داده باشد، تا سال شهادت پدر؛ یعنی سال ۴۰ هجری، در فاصله ۱۷ یا ۱۸ سال، باید این تعداد ازدواج و طلاق صورت گرفته باشد که با توجه به این که آن حضرت در دوران پنج ساله حکومت پدر در تمامی سه جنگ نهروان، جمل و صفین شرکت داشتند و با توجه به این که آن حضرت بیست بار پیاده از مدینه به حج رفتند و حج گزاردند؛ چگونه ممکن است وقت کافی برای چنین ازدواج هایی داشته باشند؛ بنا بر این، قبول چنین احادیثی امری نامعقول است.

۲٫ بیشتر روایت هایی که در کتب حدیث آمده منقول از امام صادق(ع) است؛ یعنی این مطلب بیش از نیم قرن پس از زمان امام مجتبی (ع) مطرح می‏شود؛ چرا که ولادت امام صادق (ع) حدود سال ۸۳ و شهادت ایشان نیز در سال ۱۴۸ هجری و شهادت امام مجتبی (ع) در سال ۴۸ هجری رخ داده است. اگر واقعا این روایات از امام صادق (ع) باشد، حضرت چه هدفی از بیان آن، بعد از یک قرن داشته اند؟ آیا درصدد بیان و افشای بحران خانوادگی امام مجتبی(ع) بوده اند؟! قابل تأمل است که این سخن در همان اوان، بر زبان منصور دوانیقی دشمن سرسخت ائمه(ع)، جاری می شود. مسعودی، سخنرانی منصور را در جمع خراسانی ها چنین نقل کرده است :«سوگند به خداوند که فرزندان ابوطالب را با خلافت وا نهادیم و به هیچ روی متعرض آنان نشده‏ایم؛ تا آن که علی بن‏ ابی ‏طالب خلافت را به دست گرفته و آن زمان که موفق نشد در حکومت، تن به حکمیت داد. مردم اختلاف کردند و سخن شان گوناگون شد تا گروهی بر او هجوم آورده و او را کشتند. پس از وی، حسن بن‏ علی به پا خاست. او مردی نبود که اگر اموالی بر او عرضه می ‏شد، بستاند. معاویه با حیله او را ولی ‏عهد خود کرد و سپس او را خلع کرد. او به زنان رو آورد، روزی نبود که ازدواج نکند یا طلاق ندهد؛ تا آن که در بستر از دنیا رفت».[۵]

۳٫ اگر چنین امری واقع شده بود باید دشمنان قسم خورده و بهانه جویانی که بر کوچک ترین امری مثل رنگ و جنس لباس ایشان اعتراض می کردند، در زمان حیات آن حضرت، این امر را بر ایشان خُرده می‏گرفتند و در مناظرات و اعتراض هایی که بر حضرت داشتند بر این نکته ـ که اگر صحیح بود نقطه‏ ضعف بزرگی به شمار می ‏رفت ـ انگشت می‏گذاشتند؛ ولی چنین امری از آن دوران، گزارش نشده است.

۴٫ تعداد همسران و فرزندان و دامادانی که برای حضرت در کتب تاریخ آمده، با این رقم ها سازگاری ندارد. بیشترین تعداد فرزندان را ۲۲ و کمترین را ۱۲ گفته‏اند و نام ۱۳ نفر به عنوان همسر، برای ایشان ذکر شده که ترجمه و شرح حال بیش از سه تن آنان در دست نیست و نیز بیش از سه داماد برای آن بزرگوار در کتب تاریخ، گزارش نشده است.[۶]

۵٫ روایت های بسیاری بر مبغوضیت ‏طلاق دلالت دارد. این روایت ها در کتب حدیث شیعه و اهل سنت به نحو مکرر، نقل شده است. رسول خدا (ص) فرمود: منفورترین حلال ها نزد خداوند، طلاق است.[۷] امام صادق(ع) فرمود: ازدواج کنید و طلاق ندهید؛ زیرا طلاق عرش خداوند را به لرزه می‏آورد[۸] و نیز امام صادق(ع)، از پدرشان نقل می کند: خداوند کسی را که بسیار طلاق دهد و به دنبال تنوع ذائقه جنسی باشد، دشمن می‏دارد. [۹]

حال آیا می‏توان گفت امامی معصوم به طور مکرر دست به چنین عملی زند و این عمل، توجیهی نداشته باشد که پدرش هم اقدام به جلوگیری از آن نماید.

۶٫ امام مجتبی (ع) عابدترین و زاهدترین انسان زمانش بود[۱۰]و همواره این چنین نیایش می‏کرد”: من از پروردگارم حیا می‏کنم که او را ملاقات کنم در حالی که پیاده به سوی خانه او نرفته باشم،[۱۱] او بیست بار پیاده از مدینه به حج رفت و حج گزارد، چگونه ممکن است مرتکب چنین اعمالی شود.

۷٫ صفت مطلاق «پر طلاق»، در جاهلیت نیز مذموم بود. وقتی خدیجه(س) به پسر عمویش ورقه، از خواستگارانش سخن گفت و با وی مشورت کرد که به کدام پاسخ مثبت دهد، ورقه جواب داد: شیبه، بسیار بدبین است، عقبه، پیرمرد است، ابوجهل، مردی متکبر و بخیل است، صلت مردی مطلاق است. آن گاه خدیجه (س) فرمود: نفرین خدا بر اینها باد، ولی آیا می‏دانی مرد دیگری هم از من خواستگاری کرده است.

اینک جای تأمل است، چگونه خصلتی که در جاهلیت مورد ذم و سرزنش بوده و مردمان آن دوره حاضر نبودند به چنین مردی (مطلاق) زن دهند، آن وقت حضرت علی(ع) فرزند زاهد و پارسای خود را چنین وصف کرده باشد؟! و امامی معصوم به چنین خصلت ناپسندی که مبغوض خداوند است آلوده باشد.

اینها بعضی از شواهدی هستند که دروغ و بی اساس بودن این نقل ها را ثابت می کنند.

بنا بر این نمی‏توان این مضامین سخیف و نقل های ناصواب را در حق شخصیتی پذیرفت، که در روایات متعددی از قول رسول گرامی اسلام (ص) مورد تعریف و تمجید قرار گرفته است.[۱۲]


[۱]. البرقی، محاسن، ج ۲، ص ۶۰۱٫ (تکمیل شود)

[۲]. کلینی، کافی، ج ۶، ص ۵۶، ح ۵ و ۴ (مستند شود)

[۳]. نعمان بن محمد تمیمى مغربى، دعائم الاسلام، ج ۲، ص ۲۵۷، ح۹۸۰، دار المعارف مصر، ۱۳۸۵ هـ ق.

[۴]. نک، ابوطالب مکی، قوت‏القلوب. (مستند شود)

[۵]. مسعودی، مروج الذهب، ج۳، ص۳۰۰٫ (مستند شود)

[۶]. حیاه الامام الحسن(ع)، ج۲، ص۴۶۳ ـ ۴۶۹ و ص۴۵۷ . (مستند شود)

[۷]. سنن ابی‏داود، ج۲، ص۶۳۲، ح ۲۱۷۸٫ (مستند شود)

[۸]. حر عاملی، وسائل ‏الشیعه، ج ۱۵، ص ۲۶۸؛ طبرسى، رضى الدین حسن بن فضل، مکارم‏الاخلاق، ص ۱۹۷، انتشارات شریف رضى قم، ۱۴۱۲ هـ ق..، تزوّجوا و لا تطلقوا فان الطلاق یهتزّ منه العرش.

[۹]. شیخ حر عاملی، وسائل‏الشیعه، ج ۱۵، ص ۲۶۷، ح ۳، ان اللّه‏ عز و جل یبغض کل مطلاق و ذوّاق. (مستند شود)

[۱۰]. فراید السمطین، ج۲، ص ۶۸ (مستند شود)؛ علامه مجلسی، بحارالانوار، ج ۱۶، ص۶۰٫

[۱۱]. بحارالانوار، ج۴۳، ص ۳۹۹، انی لأستحیی من ربی ان القاه و لم امش الی بیته» فمشی عشرین مره من المدینه علی رجلیه.

[۱۲]. برگرفته از مقاله : تأملى در احادیث کثرت طلاق، مهدى مهریزى، مجله پیام زن، تیر۷۷، شماره۷۶، با اندکی تغییرات،




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


4 + 4 =