دایره المعارف اسلام پدیا » تمجید و تکریم مجتهد
منوی اصلی

تمجید و تکریم مجتهد

تاریخ: ۰۷ مهر ۱۳۹۰ در باب: مجتهد

نوشته حاضر بیان مختصری از مورد ستایش قرار گرفتن مجتهدین غیر معصوم از زبان قرآن و روایات است.

قرآن می فرماید: “و شایسته نیست مؤمنان همگی ­{برای جهاد} ­کوچ­ کنند. پس چرا از هر فرقه از آنان دسته ای کوچ نمی کنند تا ­{دسته ای بمانند و} ­در دین آگاهی پیدا کنند و قوم خود را وقتی به سوی آنان باز گشتند، بیم دهنده باشند که آنان {از کیفر الاهی} بترسند”.[۱]

قرآن، در این آیه گروهی از مؤمنان را به تفقه در دین تشویق می فرماید، تا پس از کسب علوم و معارف دین آنها را برای قوم خود بیان کرده و بیم دهندۀ آنان از کیفر الاهی باشند. در ضمن مردم هم به پذیرش سخنان این گروه دعوت شده اند. آیا می توان در مورد فقیه و مجتهد ستایشی بهتر از این یافت؟

با این وصف، در روایات زیادی از ائمۀ معصومین (ع) ستایش از فقها مطرح گردیده که ما فقط به ذکر چند روایت می پردازیم:

۱٫ مرحوم صدوق از امیرالمؤمنین (‏ع) نقل مى کند که رسول الله ‏(ص)فرمودند:

“اللهم ارحم خلفایى”؛ خدایا! جانشینان مرا مورد رحمت خویش قرار ده. از آن حضرت ‏(ص)سؤال شد: جانشینان شما چه کسانى هستند؟ حضرت فرمود: “الّذین یأتون من بعدى یروون حدیثى و سنّتى”؛ آنان که بعد از من مى‏آیند و حدیث و سنّت مرا نقل مى کنند.[۲]

بدیهی است که مراد از “کسانى که بعد از حضرت ‏(ص) مى آیند و حدیث و سنّت او را نقل مى کنند” فقیهان اند، نه راویان و محدّثان؛ زیرا نبى اکرم ‏(ص) از سه شأن عمده[۳] برخوردار بودند و تنها فقها این توان را دارند که در تمامی شئون، جانشین آن حضرت‏ (ص) باشند.[۴]

۲٫ در تفسیر امام حسن عسکری (ع) آمده است که حضرت رضا (ع) فرمودند: “در روز قیامت به عابد گفته می شود تو فرد خوبی بودی؛ زیرا همت تو هدایت خودت بود و مردم هم مخارج تو را می­دادند، پس داخل بهشت شو! اما فقیه (مجتهد) کسی است که خیر خود را به مردم می رساند، آنان را از دست دشمنان شان نجات می دهد. نعمت های بهشت را در اختیار آنان می گذارد. رضایت خداوند را برای آنان تحصیل می کند. (در روز قیامت) به فقیه گفته می شود: ای کسی که کفیل یتیمان آل محمد (ص)، هدایت کنندۀ ضعیفان، محبان و دوست داران آل محمد (ص) هستی، بایست تا برای کسانی که مسائل دینی خود را از تو فرا گرفته اند، شفاعت کنی. پس او توقف می کند و داخل بهشت می شود در حالی که گروه گروه با او داخل می شوند. اینها کسانی هستند که از علم او (فقیه) استفاده کرده اند و از علم کسی که از علم فقیه استفاده کرده، استفاده کرده اند و از علم کسانی که تا روز قیامت از علم او استفاده می کنند،­ استفاده کرده­اند. پس نگاه کنید و ببینید که بین مقام این دو (عابد و فقیه) چه مقدار تفاوت است”.[۵]

از این روایت و روایت های مشابه آن، عظمت مقام فقیه (مجتهد) و کار او (تعلیم مسائل دینی به مردم) و عظمت پاداش اخروی او (بهشت و شفاعت برای دیگران) فهمیده می شود.



.[۱] ما کانَ الْمُؤْمِنُونَ لِیَنْفِرُوا کَافَّهً فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ کُلِّ فِرْقَهٍ مِنْهُمْ طائِفَهٌ لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ وَ لِیُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُون‏”، توبه، ۱۲۲٫ البته برخی در بارۀ آیۀ ۷ سورۀ انبیا: “فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ‏”؛ اگر نمی دانید از آگاهان بپرسید، گفته اند که گرچه مصداق بارز این آیه طبق روایات، امامان (ع) هستند، اما شامل فقها هم می شود، چون شأن نزول و مورد، کلیت آیه را تخصیص نمی زند و شامل هر اهل خبره ای می شود.

.[۲] ر.ک: صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۴، ص ۴۲۰، باب النوادر، ح ۵۹۱۹؛ صدوق، کتاب الأمالى، ص ۱۰۹ ، مجلس ۳۴، ح ۴٫

.[۳]رسالت (تبلیغ آیات‏الاهى و رساندن احکام شرعى و راهنمایى مردم)، قضاوت (داورى در موارد اختلاف و رفع خصومت)، ولایت (زمامدارى جامعۀ اسلامى و تدبیر آن).

.[۴] برای اطلاع بیشتر، نک: امام خمینی ره کتاب بیع، ج ۲، ص ۶۲۹؛ ولایت و دیانت، جستارهایى در اندیشۀ سیاسى  اسلام، هادوى تهرانى، مهدى، ص ۹۵- ۱۰۲٫

.[۵] بحار الانوار، ج ۲، باب ۸، ص ۵، ح ۱۰٫




کلیدواژه ها: , , , , , ,



ثبت نظر


3 + 7 =