دایره المعارف اسلام پدیا » آثار و عواقب عجله مذموم
منوی اصلی

آثار و عواقب عجله مذموم

تاریخ: ۱۶ مهر ۱۳۹۰ در باب: عجله

خصلت های شیطانى به طور قطع، مفسده‏ انگیز و زیان آفرین اند و هر یک از آنها علاوه بر این که خود، زشت و نکوهیده‏اند، پیامدهاى ناهنجارى را نیز سبب مى‏شوند، که بر زشتى آنها مى‏افزاید، در همین راستا  به برخى از آثار عجله، که در کلمات کوتاه امیرمؤمنان علی (ع) آمده است اشاره  می کنیم:

۱٫ پشیمانی:‏ «إِیَّاک‏ وَ الْعَجَلَ فَإِنَّهُ عُنْوَانُ الْفَوْتِ وَ النَّدَم‏»؛ از شتابزدگى بپرهیز که سرآغاز از دست رفتن (فرصت) و پشیمانى است.[۱]

کارهایى که بدون تدبّر و فکر و اندیشه، شروع شود، به طور معمول به شکست و بد فرجامى مى‏ انجامد و پشیمانى به بار مى ‏آورد، چنان که به همین دلیل، انسان فرصت‏هاى طلایى و امکان انجام دوباره کار را نیز از دست مى‏دهد.

۲٫ ناکامى:‏ «قَلَّ مَا تَنْجَحُ حِیلَهُ الْعَجُولِ»؛ بسیار کم اتفاق می افتد که تدبیر شتابگر، به پیروزى برسد.[۲] تعجیل و شتابزدگى، سبب مى‏شود که آدمى، همه جوانب کار را نسنجد و از این طریق، برخى از اسباب موفقیت را از دست مى‏دهد و در نتیجه به پیروزى مورد نظر دست نمى‏یابد و ناکام مى‏ماند.

۳٫ لغزش و هلاکت‏: “کَثْرَهُ الْعَجَلِ یُزِلُّ”؛ شتابزدگى زیاد، انسان را مى‏لغزاند.[۳] و “قَلَّ مَنْ عَجِلَ إِلَّا هَلَک‏”؛ کمتر کسى است که شتاب زده باشد و دچار هلاکت نشود.[۴] بى تدبیرى و شتاب، در بسیارى از امور سبب مى‏شود که شتابگر، برخى از موانع و لغزش گاه‏ها را مشاهده نکند و هنگام عمل، گرفتار آنها شود و در نتیجه بلغزد یا به هلاکت افتد.

۴٫ غم و اندوه: «الْعَجَلُ قَبْلَ الْإِمْکَانِ یُوجِبُ الْغُصَّه»، شتابزدگى پیش از امکان (کار) سبب اندوه مى‏گردد.[۵] شادابى و نشاط از ضروریات زندگى آدمى است و با غم و غصه بی مورد نمی توان به مقصود خود رسید و نباید آدمى با دست خود شادى و نشاط زندگى را به اندوه تبدیل کند.

امام علی (ع) پیامدهای دیگری برای عجله ذکر می کنند؛ به جهت اختصار از ذکر آن خودداری کرده و مطالعۀ سر فصلی در همین زمینه که در کتاب “غرر الحکم” موجود است پیشنهاد می شود. در این باره، امام صادق (ع) نیز مى‏فرماید: هر که در وقت نامناسب به کاری اقدام ورزد، تمام شدن آن نیز نابهنگام خواهد بود.[۶]

کلید واژه: عواقب عجله، عاقبت عجله.



[۱]. آمدی، عبدالواحد، غرر الحکم، ص ۲۶۷، انتشارات دفترتبلیغات اسلامی، قم، ۱۳۶۶ش.

[۲]. همان.

[۳]. همان.

[۴]. همان.

[۵]. همان.

[۶]. صدوق، محمد بن علی، الخصال، ج۱، ص ۱۰۰، انتشارات جامعۀ مدرسین، قم، ۱۴۰۳ ق.




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


6 + = 12