دایره المعارف اسلام پدیا » مفهوم صلۀ رحم
منوی اصلی

مفهوم صلۀ رحم

تاریخ: ۲۷ شهریور ۱۳۹۰ در باب: صله رحم

رحم در لغت و عرف به معناى نزدیکان و بستگان[۱] است و در اصطلاح فقه نیز بر اساس قول بعضی از فقها همان معناى لغوى است؛ یعنى مطلق نزدیکان و بستگان البته با این قید که نسبی باشند نه سببی، چه مذکّر باشند و چه مؤنث، جزء ورثه باشند یا نه، محرم باشند یا غیر محرم، مسلمان باشند یا کافر، از طرف پدر باشند یا مادر، یا هر دو. البته لازم است که از نظر نسبى بسیار دور نباشند تا مردم آنها را از اقوام و ارحام شخص بدانند و گرنه باید گفت همه انسان‏ها از اقربا و بستگان هم هستند؛ بر اساس این نظر، میزان و معیار در تمامى این موارد عرف است.[۲] در کنار این قول؛ بعضی از علما؛ رحم را اقوامی می دانند که در طبقات ارث قرار می گیرند که شامل تمام فرزندان و حتی نوه های خاله، دایی، عمه و عمو می شود.[۳]

وجه اطلاق” رحم” بر خویشاوندان‏

رحم در اصل به معناى محل نشو و نماى جنین در شکم مادران مى‏باشد، همان عضو داخلى که خداى عز و جل در باطن زنان قرار داده تا نطفه در آن تربیت شده و فرزندى تمام عیار گردد، این معناى اصلى کلمه رحم است ولى بعدها به عنوان استعاره و به علاقۀ ظرف و مظروف، در معناى قرابت و خویشاوندى استعمال شد، چون خویشاوندان همه در این که از یک رحم خارج شده‏اند مشترکند پس کلمه “رحم” به معناى نزدیک و ارحام به معناى نزدیکان انسان است.[۴]

اما صله، در لغت به معنای احسان و هدیه است[۵] و در اصطلاح به معنای برقراری ارتباط همراه با محبت و لطف است که مقابل آن “دورى کردن و قطع” می باشد؛ بنابراین صله ی رحم، رسیدگى، احسان، خبرگیرى و مانند آن نسبت به نزدیکان است که در مقابلِ آن قطع رحم است.



[۱]. المنجد، رحم؛ ذو رحم ای ذو قرابه.

[۲]. استفاده شده از جامع المسائل مرحوم أیت الله فاضل، ج ۱، ص ۴۹۴، س ۱۷۷۳ (سایت بلاغ).

[۳]. مرحوم تبریزی و خوئی صراط النجاه، ج ۱، ص ۴۳۳٫

[۴]. علامه طباطبایی، محمد حسین، المیزان، موسوی همدانی، محمد باقر، ج ‏۴، ص ۲۱۹، ۲۲۰٫

[۵]. المنجد، صله؛ عطیه و احسان و جائزه




کلیدواژه ها: ,



ثبت نظر


7 + = 15