دایره المعارف اسلام پدیا » مفهوم شب قدر
منوی اصلی

مفهوم شب قدر

تاریخ: ۲۲ شهریور ۱۳۹۰ در باب: شب قدر

شب قدر یکی از شب های دهه آخر ماه رمضان است. طبق روایات ما، یکی از شب های نوزدهم یا بیست و یکم و به احتمال زیادتر، بیست و سوم ماه مبارک رمضان، است.[۱]

(شهود) (شب قدر) یا (لیله القدر) مشهورترین نام این شب است. مفسران درباره این که چرا این شب را (شب قدر) گفته اند و (قدر) به چه معنا است، سه معنا گفته اند.

۱٫ قدر، به معنای شرف و منزلت است، مرحوم طبرسى می گوید: از آن رو به این شب، قدر گفته اند که داراى شرف و پایه اى بلند و شأنى عظیم است؛ مثل این که بگویند: مرد داراى قدر؛ یعنى داراى شرف و منزلت… .

چنان چه قرآن مى فرماید: «و ما قدروا الله حق قدره»؛[۲] یعنى عظمت و شأن  خدا را آن گونه که باید به جا نیاوردند. «ابوبکر وراق» می گوید: «لان من لم یکن ذا قدر اذا احیاها صار ذا قدر»؛ آن شب را، قدر نامیدند، از این رو که انسان ها با زنده داشتن آن به قدر و منزلت مى رسند.

دیگران نیز گفته اند: شب قدر است؛ زیرا کارهاى خدایى را در آن شب پاداشى بزرگ و گران سنگ است. گروهى دیگر نیز گفته اند: شب قدر است، چون کتابى گران بها بر پیامبرى بلند مرتبه و گرامى، براى امّتى بلند پایه با دستان فرشته اى گران قدر نازل شده است. در قدر و منزلت شب قدر همین بس که سوره مبارکه (قدر) در شأن آن نازل شده است.

۲٫ یکى از معانى قدر ضیق و تنگى است. این شب را از آن رو قدر گفته اند که زمین به واسطۀ کثرت فرود فرشتگان در آن شب، تنگ مى شود. زمین در این شب، سرشار از فرشتگانى است که تا سپیده دم، هم صدا با زمینیان به احیاى آن شب مى پردازند و به وظایف خویش مى رسند. در این زمینه قرآن کریم مى فرماید: تنزل الملائکه و الروح فیها باذن ربهم من کل امر.

۳٫ قدر به معنای تقدیر و اندازه گیرى است،بسیارى از دانشمندان این معنا را پذیرفته اند؛ چون در این شب، همه چیز اندازه گیرى مى شود، به آن شب قدر گفته مى شود. از جمله مقدرات این شب، سرنوشت افراد، جامعه، حوادث و پیش آمدها، مانند جنگ، زلزله، پیروزى، شکست، سعادت و شقاوت و… است.[۳]

با روشن شدن معنای قدر، امکان فهم حقیقت شب قدر نیز میسر می شود. شب قدر شبی است که همه مقدرات تقدیر می گردد و قالب معین و اندازه خاص هر پدیده، روشن و اندازه گیری می شود.



[۱]. سید بن طاووس،  اقبال الاعمال، تحقیق و تصحیح قیومی اصفهانی، جواد، ج ۱، ص ۳۱۲ و ۳۱۳ و ۳۷۴ و ۳۷۵٫

[۲]. حج، ۷۴ .

[۳]. برگرفته از رمضانی، معبود، ره توشه راهیان نور، ص ۹۵٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


6 + = 11