دایره المعارف اسلام پدیا » مصادیق حقوق والدین در قرآن و روایات
منوی اصلی

مصادیق حقوق والدین در قرآن و روایات

تاریخ: ۲۹ شهریور ۱۳۹۰ در باب: والدین

در قرآن و روایات مصادیق و مواردی از حقوق پدر و مادر بر فرزندان به صورت جزئی بیان شده است که به بعضی از آنها اشاره می کنیم:

الف. خوش سخنی: قرآن کریم در آیه ای می فرماید: “… چون یکی یا هر دو [پدر و مادر] به پیری رسند حتی به آنان “اُف” مگو و آنها را از خود مران بلکه بزرگوارانه با ایشان سخن بگوی”.[۱] در روایتی نیز امام صادق (ع) می فرمایند اگر کمتر از “اف” عبارتی وجود داشت خداوند از آن نهی می فرمودند.[۲]

ب. تواضع در مقابل آنها: در ادامه آیه بالا می فرماید: “و بال های تواضع خویش را از روی رحمت و مهربانی در برابر پدر و مادر فرود آر”.[۳]

تعبیر استعاری “فرود آوردن بال رحمت” در این آیه، بر حد اعلای تواضع در برابر والدین دلالت می‌کند.

ج. اطاعت از آنها: در روایتی از امام صادق (ع) نقل شده است: “فرزند سه وظیفه در قبال پدر و مادر دارد؛ شکر گذاری آنها در همه حال، اطاعت آنها در آنچه امر و نهی می کنند در غیر معصیت الاهی و خیر خواهی آنها در آشکار و خفا”.[۴]

د. دعا برای آنها: در آیات ذکر شده به دعا کردن برای پدر و مادر امر می فرماید: “… و بگو پروردگارا بر آنها [پدر و مادر] رحم کن همان طور که آنها مرا در کوچکی تربیت کردند”.[۵]

علاوه بر اینها به موارد جزئی تری نیز اشاره شده است؛ مثل روایتی از امام موسی بن جعفر (ع) که فرمودند از پیامبر (ص) در بارۀ حق والد بر فرزند سؤال کردند ایشان جواب داد که فرزند نباید والدین خود را به نام صدا بزند و در راه رفتن و نشستن بر آنها سبقت گیرد و موجب توهین دیگران به ایشان شود”.[۶] و در آیه ای نیز انفاق به والدین را مقدم بر هر انفاقی می کند و می فرماید: “از تو می‌پرسند که چه انفاق کنند. بگو هر مالی که می‌بخشید پس به والدین و نزدیکان و … ببخشید”.[۷]



[۱]. اسراء، ۲۳٫

[۲]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۲، ص ۳۴۹، دار الکتب الاسلامیه، تهران، ۱۳۶۵ ش.

[۳]. اسراء، ۲۴٫

[۴]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۷۵، ص ۲۳۶، مؤسسه الوفاء، بیروت، ۱۴۰۴ ق.

[۵]. اسراء، ۲۴٫

[۶]. کافی، ج ۲، ص ۱۵۸٫

[۷].  بقره، ۲۱۵٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


1 + 8 =