دایره المعارف اسلام پدیا » مهدویت در آثار نویسندگان اهل سنت
منوی اصلی

مهدویت در آثار نویسندگان اهل سنت

تاریخ: ۱۶ مرداد ۱۳۹۰ در باب: مهدویت

کتاب های متعدّد و متنوعی دربارۀ ظهور امام زمان (عج) از سوی علمای اهل سنت تألیف شده است، به گونه ای که شیخ محمد ایروانی در کتاب الامام المهدی (عج) می نویسد: اهل سنت، کتاب های متعدّدی در گردآوری روایات مربوط به امام مهدی (عج) و این که در آخرالزمان شخصی به اسم مهدی (عج) ظهور خواهد کرد، نوشته اند. تا حدی که من اطلاع دارم اهل سنت بیش از سی کتاب در این باره تألیف کرده اند.[۱] هر چند این مسئله مورد اتفاق اهل سنت و شیعه است، امّا تعداد انگشت شماری از اهل سنت احادیث مربوط به امام مهدی (عج ) را ضعیف می انگارند؛ مثلاً ابن خلدون در تاریخ خود این احادیث را ضعیف می شمارد[۲] و یا رشید رضا (مؤلف تفسیر المنار) در ذیل آیۀ سی و دوم سورۀ توبه به ضعیف بودن احادیث مربوط به مهدویت اشاره می کند.[۳] البته، این دو، دلیلی بر ادعای خود نیاورده اند و تنها به مطالبی واهی استناد کرده اند. سخنان آن دو از سوی دیگر علمای اهل سنت به شدت ردّ شده است. در تألیفات علمای شیعه نیز به آن دو پاسخ داده شده است. خود ابن خلدون در بیان عقیدۀ مسلمانان در مورد امام مهدی (عج) می نویسد: مشهور بین همۀ اهل اسلام این است که حتماً در آخرالزمان مردی از اهل بیت (ع) ظهور می کند که دین را حمایت و عدل را آشکار می کند و مسلمانان از او پیروی می کنند و او بر ممالک اسلامی استیلا می یابد. آن شخص مهدی (عج) نامیده می شود.[۴] بنابراین، ضعیف شمردن احادیث از سوی وی خدشه ای بر اتفاق نظر اهل سنت در مورد ظهور مهدی (عج ) وارد نمی کند؛ زیرا این اعتقاد ناشی از کثرت احادیثی است که از طرق عامّه نقل شده است.

در زیر به ذکر برخی از کسانی که این گونه احادیث را در کتاب های خود آورده اند می پردازیم. هر چند تقریباً می توان ادعا کرد که تمام کتاب های معتبر حدیثی اهل سنت حداقل چند مورد از احادیث امام مهدی (عج ) را ذکر کرده اند: ۱٫ ابن سعد (متوفی ۲۳۰ هـ)؛ ۲٫ ابن ابی شیبه (متوفی ۲۳۵ هـ)؛ ۳٫ احمد بن حنبل (متوفی ۲۴۱ هـ)؛ ۴ . بخاری (متوفی ۲۷۳ هـ)؛ ۵٫ مسلم (متوفی ۲۶۱ هـ)؛ ۶٫ ابن ماجه (متوفی ۲۷۳ )؛ ۷٫ ابوبکر اسکافی (متوفی ۲۷۳ هـ)؛ ۸٫ ترمذی (متوفی ۲۷۹ هـ)؛ ۹٫ طبری (متوفی ۳۸۰ )؛ ۱۰٫ ابن قتیبه دینوری (متوفی ۲۷۶ )؛ ۱۱٫ حاکم نیشابوری (متوفی ۴۰۵ )؛ ۱۲٫ بیهقی (متوفی ۴۵۸ )؛ ۱۳٫ خطیب بغدادی (متوفی ۴۶۳ )؛ ۱۴٫ ابن اثیر جزری (متوفی ۶۰۶ ). [۵] یکی دیگر از علمای اهل سنت می نویسد: روایات فراوانی دربارۀ مهدی (عج) وارد شده که به حدّ تواتر می رسد. این امر در میان علمای اهل سنت شیوع دارد، به گونه ای که از جمله معتقدات آنان به شمار می آید. نیز یکی دیگر از علمای اهل سنت نوشته است: احادیث مهدی (عج) به طرق گوناگون و متعدّد از صحابه نقل و بعد از آنان از تابعان نقل شده است، به گونه ای که مجموع آنها مفید علم قطعی است. به همین دلیل ایمان به ظهور مهدی (عج) واجب است، همان گونه ای که این وجوب در نزد اهل علم ثابت بوده و در عقائد اهل سنت و جماعت مدوّن شده است.[۶] ابن کثیر نیز در البدایه و النهایه می گوید: مهدی (عج) در آخرالزمان می آید و زمین را پر از عدل و قسط می کند همان گونه که پر از جور و ظلم شده است. ما احادیث مربوط به مهدی (عج) را در جلد جداگانه ای گرد آوردیم همان گونه که ابوداوود در سنن خود کتاب جداگانه ای را به آن اختصاص داده است.[۷] از این مطالب که از بزرگان اهل سنت نقل شد، معلوم می شود که مسئلۀ مهدویت و اعتقاد به ظهور مهدی (عج ) جزو عقاید ثابت اهل سنت و جماعت است و احادیث مربوط به ظهور آن حضرت در میان آنان به حد تواتر رسیده است.


 .[۱]ایروانی، محمد باقر، الامام المهدی (ع)، ص ۱۱٫

[۲]. تاریخ ابن خلدون، ج ۱، ص ۱۹۹٫

[۳]. رشید رضا، تفسیر المنار، ج ۱۰، ص ۳۹۳، ج ۹، ص ۴۹۹ ،۵۰۷٫

[۴]. تاریخ ابن خلدون، ج۱، ص ۵۵۵، فصل۵۲٫

[۵]. در مورد کسانی که به ذکر احادیث مربوط به امام مهدی (ع)پرداخته اند، به، المهدی المنتظر فی الفکر الاسلامی، ص ۲۹۲۶ مراجعه شود.

[۶]. نظم المتناثر فی الحدیث المتواتر، ص۲۲۶، (به نقل از الطریق الی المهدی المنتظر، ص ۹۱).

[۷]. ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج ۶، ص۲۸۱٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


8 + = 10