دایره المعارف اسلام پدیا » مفهوم سنت
منوی اصلی

مفهوم سنت

تاریخ: ۱۸ مرداد ۱۳۹۰ در باب: سنت

سنّت در لغت عبارت است از: روشى که مردم از آن پیروى کنند و براى آنان به صورت عادت در آمده باشد، چه نیکو و چه ناپسند. این معنا را علامه فیروزآبادى در کتاب قاموس المحیط، و اسماعیل بن حماد جوهرى در کتاب صحاح اللغه، و ابن اثیر در نهایه، آورده‏اند. نیز همین معنا را علامه محمد بن على جرجانى در “تعریفات” براى سنّت یاد کرده و گفته است: واژه سنت در لغت به معناى راه است، خواه راه نیک باشد یا ناپسند.[۱]

سنت در اصطلاح فقها در مقابل بدعت قرار دارد. بدعت؛ یعنى هر حکمى که با اصول شریعت ناسازگار بوده و بدون حجت شرعى اظهار شده باشد، ولى سنت عبارت است از: حکمى که به اصول شریعت و حجت شرعى مستند باشد.[۲]

در علم کلام واژه سنت داراى دو اصطلاح است.

الف. همان معنایى که از فقها در تعریف سنت نقل شده است.

ب. معنایى مرادف با معناى مستحب؛ یعنى انجام عملى که فعل آن بر ترکش ترجیح داشته باشد، به گونه‏اى که ترک آن ممنوع نباشد.

دانشمندان اصولى، اعم از شیعه و اهل سنت، بر این رأى اتفاق دارند که سنت عبارت است از: گفتار و کردار و تقریر رسول خدا (ص).

به عبارت دیگر، یکی از ادلۀ معتبر اسلام در شناخت وظایف، تکالیف و حقوق و… سنت است. از نظر اهل سنت (عامه)، به قول، فعل و تقریر پیامبر (ص) “سنت” گفته می شود. و از نظر شیعه قول، فعل و تقریر همه معصومان (ع) است؛ زیرا ائمه (ع) از طرف خداوند متعال، توسط پیامبر (ص) به منصب امامت منصوب هستند و به احکام الاهی علم دارند و آنچه را می گویند یا عمل می کنند همان حکم خدا است که نزد آنان است و به واسطۀ پیامبر و یا مستقیماً، به آنان رسیده است همچنان که حضرت علی (ع) فرمود: “پیامبر (ص) به من هزار در از درهای علم را یاد داد که از هر دری هزار در باز می شود”.[۳] بنابر این ائمه (ع) یکی از مصادر و منابع تشریع احکام و دستورات الاهی هستند و کلام و عمل و تقریر آنان برای ما حجت است و باید آن را رعایت کنیم. خداوند مقام آنها را طوری قرار داده که ما باید وظایف و تکالیف خود را از آنان بگیریم. قرآن مجید می فرماید: “اى کسانى که ایمان آورده‏اید! اطاعت کنید خدا را! و اطاعت کنید پیامبر خدا و اولو الأمر [اوصیاى پیامبر] را! و هر گاه در چیزى نزاع داشتید، آن را به خدا و پیامبر بازگردانید (و از آنها داورى بطلبید)…”.[۴] رسول گرامی اسلام در این باره می فرماید: “من دو چیز گران بها و ارزنده در نزد شما مى‏گذارم: کتاب خدا و عترت و خاندانم را تا هنگامى که به آن دو متمسک مى‏شوید هرگز گمراه نخواهید شد، و این دو یادگار من هیچ گاه از هم جدا نمى‏شوند، تا در کنار حوض بر من وارد گردند”.[۵]


[۱]. جناتی، محمد ابراهیم ، منابع اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسلامى، ج-۱، ص  ۷۴٫

[۲]. همان، ص ۷۵٫

[۳]. مجلسی، بحارالأنوار، ج ۳۱، ص ۴۳۳، فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ) عَلَّمَنِی أَلْفَ بَابٍ مِنَ الْعِلْمِ یَفْتَحُ کُلُّ بَابٍ أَلْفَ بَاب‏.

[۴]. نساء، ۵۹: ” یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا أَطیعُوا اللَّهَ وَ أَطیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ…”.

[۵]. حرعاملی، وسائل‏الشیعه، ج ۲۷، ص ۳۴؛ أَنَّه (ص) قَالَ إِنِّی تَارِکٌ فِیکُمُ الثَّقَلَیْنِ مَا إِنْ تَمَسَّکْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا کِتَابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتِی أَهْلَ بَیْتِی وَ إِنَّهُمَا لَنْ یَفْتَرِقَا حَتَّى یَرِدَا عَلَیَّ الْحَوْضَ.




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


+ 7 = 9