دایره المعارف اسلام پدیا » عصمت فرشتگان
منوی اصلی

عصمت فرشتگان

تاریخ: ۱۸ مرداد ۱۳۹۰ در باب: فرشتگان

عصمت در لغت به معنای نگه داشتن و مانع شدن است و در اصطلاح به حالت و ملکۀ نفسانی می گویند که انسان را از گناه و یا حتی خطا و اشتباه منع می کند.[۱]

بنابراین، مقام عصمت یک ملکۀ نفسانی و حالت تقواى الاهى است که به امداد پروردگار در پیامبران و امامان ایجاد مى شود. البته، این حالت، بدان معنا نیست که آنها نتوانند گناه کنند، بلکه صاحبان این ملکۀ نفسانی با این که دسترسی به گناه داشته و قدرت بر انجام آن نیز دارند با اختیار و انتخاب خود از گناه چشم مى پوشند و هرگز مرتکب معصیتی نمی شوند.

درست همانند یک طبیب بسیار آگاه که یک مادۀ بسیار سمى خطرناکی را که به خطرات آن آگاه است، هرگز نمى‏خورد، با این که قدرت بر این کار دارد، اما آگاهی ها و مبادى فکرى و روحى او سبب مى شود که با میل و ارادۀ خود از این کار چشم بپوشد.

ملائکه و فرشتگان موجودات بسیار شریف و لطیف هستند که از هر گونه گناه و معصیت پاک و مبرّا هستند. قرآن مقام آنان را بسیار گرامی داشته، حتى ایمان به ملائکه را در ردیف ایمان به خدا و انبیا و کتاب های آسمانى قرار داده است.[۲]

قرآن مجید می فرماید: “جاعل الملائکه رسلاً”؛[۳] خداوند ملایکه را رسولانى قرار داد. و مى دانیم که کفر و عصیان بر رسول خدا جایز نیست.

باید توجه داشت که عصمت موهبت ویژه اى است که خداوند به خاطر مسئولیت سنگین رهبرى به پیغمبران و امامان (ع) داده است. بنابراین، عصمت امتیازى است که بهرۀ آن عاید همگان مى‏شود.[۴]

با توجه به معنا و حقیقت عصمت باید گفت: اگر چه فرشتگان از هر گونه گناه و معصیت پاک و مبرّا هستند، اما آنان دارای مقام عصمت (به معنایی که در پیغمبران و امامان (ع) وجود دارد) نیستند.

بله اگر در معنای عصمت توسعه داده شود و آن را به معنای عدم ارتکاب گناه به هر دلیل که باشد اعم از عدم توانایی بر انجام گناه بدانیم فرشتگان نیز معصوم اند؛ زیرا در آنها هیچ گونه میل و کششی نسبت به گناه و ارتکاب آن وجود ندارد و همیشه در حال تسبیح و تقدیس پروردگار خویش و امتثال دستورات او هستند.

البته همۀ ملائکه در یک سطح و درجه نیستند، بلکه دارای مراتبی هستند. قرآن مجید می فرماید: و هیچ یک از ما نیست جز آن که مقام معلومی دارد.[۵]

بعضی از آنها مانند جبرئیل و میکائیل و اسرافیل و عزرائیل، از ملائکه مقرب درگاه الاهی هستند و درجات شان بسیار عالی است که حکما و فلاسفه از آنها به عنوان “رؤوس الملائکه” تعبیر می کنند و بعضی دیگر در درجات پائین تری قرار دارند و هر یک وظیفۀ خاصی برعهده دارند. حضرت علی (ع) درجات و وظایف ملائکه را این گونه بیان می کند: “بعضی از آنها امین وحی پروردگار به سوی پیامبران هستند و برخی نگهبانان بندگان خدا و برخی دربان بهشت او هستند…”.[۶]



[۱]. مصباح یزدی، محمد تقی، اصول عقاید، ج ۲، ص ۱۲۱٫

[۲]. بقره، ۲۸۵٫ “آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَیْهِ مِنْ رَبِّهِ وَ الْمُؤْمِنُونَ کُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَ مَلائِکَتِهِ وَ کُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ”؛ پیامبر اسلام به آنچه از سوى پروردگارش بر او نازل شده ایمان آورده، و مؤمنان نیز به خدا و فرشتگان او و کتاب ها و رسولانش همگى ایمان دارند.

[۳]. فاطر، ۱؛ حج، ۷۵٫

[۴]. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج ‏۱۷، ص ۳۰۴٫

[۵]. صافات، ۱۶۴٫

[۶]. نهج البلاغه فیض الاسلام، خطبه ۱٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


+ 6 = 14