دایره المعارف اسلام پدیا » راه های ترک گناهان زبان
منوی اصلی

راه های ترک گناهان زبان

تاریخ: ۱۲ مرداد ۱۳۹۰ در باب: گناهان زبان

زبان هم مانند دیگر اعضای بدن انسان است که اگر از قوانین و احکام الاهی تخلّف کند، یکی از ابزارهای گناه و معصیت است، چنان که اگر از دستورات شرع مقدس پیروی کند، از ابزار و وسایل اطاعت است. بنابراین مراقبت از این ابزار و وسیله در جلوگیری از انجام گناه مانند دیگر اعضا و جوارح است، و فرق چندانی با دست، پا و… ندارد، تنها این تفاوت را دارد که شاید بیشتر مردم، گناه زبان را چندان جدی نگیرند، در حالی که چه بسا ترور شخصیتی که با استفاده از زبان صورت می­گیرد، برای طرف مقابل به مراتب آزار دهنده تر از آسیب های جسمی است که بر دیگر اعضا و جوارح او وارد می شود.

مهم ترین منشأ گناه و نافرمانی خداوند غفلت و جهل انسان است. اگر شیطان بتواند کسى را از مقام خود، عظمت، علم، حکمت و لطف خداوند، نعمت های بی شمار او، مضرات و عواقب گناه و… غافل کند، او را به آسانی به وادی گناه و نا فرمانی می کشاند. همچنین جهل و نادانى به ارزش‏هاى وجودى انسان، جهل به آثار ارزندۀ پاک دامنى و عفت، جهل به عواقب گناه و بالاخره جهل به اوامر و نواهى الاهى باعث ارتکاب بسیاری از گناهان است.[۱]

از این رو بهترین راه برای نجات از گناه از بین بردن جهل و غفلت است. اگر ما همواره به عظمت خدا و نعمت های بی شماری که به ما و دیگر بندگانش بخشیده است توجه داشته باشیم، در صدد شکرگزاری و جبران نعمت های او خواهیم بود، نه به دنبال عصیان و سرکشی. و اگر به علم و حکمت و لطف خداوند در قانون گذاری و حرام و حلال کردن کارها و اشیاء توجه و اطمینان داشته باشیم، درمی یابیم که هر آنچه را خداوند بر ما حلال کرده قطعا خیر و صلاح و منفعت ما در آن است و هر آنچه را خداوند بر ما حرام کرده قطعاً به ضرر ما بوده است و این جا است که هیچ گاه صلاح و منفعت خویش را رها نخواهیم کرد و به دنبال شر و ضرر نخواهیم رفت.

و اگر انسان به ارزش و مقام والای خود در بین دیگر مخلوقات توجه کند و  این که گناه این ارزش و مقام را از بین خواهد برد، حاضر نخواهد شد تا این ارزش بزرگ را برای لذت آنی و بی ارزش و زود گذر از دست بدهد.

راه کار عملی برای نجات افراد مبتلا به گناه

در ذیل، به برخی از راه کارهای مهم اشاره می شود:

۱٫ تقویت رابطه با خداوند و معصومین (ع): در مرحلۀ پیش گیری از گناهان مربوط به زبان، باید توجه داشت که شخص با تقویت رابطۀ خود با خداوند و داشتن توسّلات به اهل بیت (ع) به طور مستمر، می تواند زمینه های انجام گناه زبانی را از بین ببرد.[۲]

۲٫ توجه به آثار خوب ترک گناه و آثار بد انجام گناه: با در نظر گرفتن آثار خوب ترک گناه و آثار بد انجام گناهان زبانی مانند غیبت و سخن چینی و سخن بجا، حق و خیر، می توان از زبان خود مراقبت نمود تا به گناهان مربوط به آن دچار نشد. در این جا به عنوان نمونه، چند آیه و حدیث دربارۀ گناهان زبانی ذکر می شود:

الف. خداوند متعال در قرآن کریم دربارۀ نکوهش غیبت می­فرماید: «و هیچ یک از شما دیگرى را غیبت نکند، آیا کسى از شما دوست دارد که گوشت برادر مردۀ خود را بخورد؟! (به یقین) همۀ شما از این امر کراهت دارید».[۳]

ب. گناهان زبانی از نگاه پیغمبر اکرم (ص): «کسی روز قیامت آمده و نگاه به نامۀ عملش می­کند و اثرى از کارهاى نیک خود را در آن نامه نمى‏بیند؛ سپس عرض می­کند: کجاست کارهاى شایستۀ من که در دنیا انجام دادم؟ پاسخ داده مى‏شود: تو غیبت مردم را کردى؛ به جاى غیبت‏هایت ثواب‏هاى تو در نامۀ عمل کسانى که غیبت آنها را کردى نوشته شد».[۴]، [۵]

ج. امام علی (ع) می فرماید: «خوشبخت و رستگار کسى است که علم و عملش، دوستى و دشمنی اش، گرفتن و رها کردنش، سخن گفتن و سکوتش، رفتار و گفتارش تنها بر اساس رضاى الاهى استوار باشد و بر خلاف امر پروردگار قدمى برندارد».[۶]

د. امام باقر (ع) می فرماید: «از اندرزهاى لقمان حکیم به فرزندش این بود که فرزند عزیز!… کسى که مالک زبان خود نباشد، سرانجام پشیمان خواهد گشت».[۷]

۳٫ تقویت اراده: برای مقابله با گناهان، باید اراده قوی داشت. شخص با اراده کسی است که وقتی در مورد کاری، به خوبی تأمل کرد، تصمیم به انجام آن می گیرد و با فعالیت و ثبات قدم آن را به اجرا در می آورد.[۸]

راه کارهایی برای تقویت اراده سفارش شده که در این زمینه نمایۀ «راه های تقویت اراده»، سؤال ۵۲۵ (سایت اسلام کوئست: ۵۷۲) را مطالعه نمایید.

برای آگاهی بیشتر نمایه های زیر را مطالعه کنید:

«مقایسه کلام و سکوت»، سؤال ۹۱۳۵ (سایت اسلام کوئست: ۹۶۰۸).

«گناه و آثار آن»، سؤال ۲۰۴ (سایت اسلام کوئست: ۱۰۷۳).



[۱]. برگرفته از نمایه «راه رهایی از گناه»، سؤال ۵۲۰۷ (سایت اسلام کوئست: ۵۴۷۳).

[۲]. برگرفته از نمایه «جلوگیری از وسوسۀ گناه»، سؤال ۳۸۵۹ (سایت اسلام کوئست: ۴۱۱۰).

[۳]. حجرات، ۱۲٫

[۴].  دیلمى، حسن بن ابى الحسن، ارشاد القلوب، ج ۱، ص ۱۱۶، انتشارات شریف رضی، ۱۴۱۲ق.

[۵]. در این باره نمایه های «غیبت و اهمیت توبه از آن»، سؤال ۴۱۶۶ (سایت اسلام کوئست: ۵۰۸۸)؛ «مرز بین غیبت و انتقاد از مسئولین»، سؤال ۹۴۷۸ (سایت اسلام کوئست: ۹۴۳۶) را مطالعه نمایید.

[۶]. مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۷۴، ص ۲۴۱، مؤسسه الوفاء، بیروت، ۱۴۰۴ق؛ حرانى، حسن بن شعبه، تحف العقول، ص ۱۰۰، انتشارات جامعه مدرسین، قم، ۱۴۰۴ ق.

[۷]. کلینى،محمدبن یعقوب، الکافی، ج ۲، ص ۶۴۲، دار الکتب الإسلامیه، تهران، ۱۳۶۵ ش.

[۸]. برگرفته از نمایه «راه های تقویت اراده»، سؤال ۵۲۵ (سایت اسلام کوئست: ۵۷۲).




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


8 + = 12