دایره المعارف اسلام پدیا » تجرد ملائکه
منوی اصلی

تجرد ملائکه

تاریخ: ۱۸ مرداد ۱۳۹۰ در باب: فرشتگان

براى تجرّد ملائکه ادله ای ذکر شده که بعضى از آنها به شرح ذیل است:

الف. در کتب کلامى در بحث نبوت این مسئله مطرح است که آیا مقام انبیا افضل از ملائکه است و یا مقام ملائکه از انبیا برتر است؟ کسانى که قایل به برترى مقام انبیا شده اند به این دلیل تمسک کرده اند که انبیا، علاوه بر جنبه روحانى و عقل، داراى قوه شهوت و غضب هستند و با کمک عقل و ایمان بر آنها غلبه پیدا مى کنند، اما در ملائکه، قوه اى که ضد عقل باشد وجود ندارد و در عبادت خود مزاحمى ندارند و روشن است موجودى که قوه غضب و شهوت ندارد، باید مجرد باشد، چون موجود زنده و داراى شعور و اختیار، اگر مادى باشد حتماً داراى قوه غضب و شهوت نیز هست.[۱]

ب. خلقت فرشتگان و ملایک بدون تغییر و تحوّل بوده و موجوداتى ثابت هستند، چنان که در بعضى روایات به آن اشاره شده و موجودى که چنین است مجرد و غیر مادى است؛ زیرا یکى از خواص ماده تغییر و دگرگونى است.

ج. از روایات و آیات استفاده مى شود که ملائکه دایماً در حال عبادت و انجام فرامین الاهى هستند، بدون این که خستگى بر آنها عارض شود و معلوم است که وجود مادى بر اثر انجام کار، دچار خستگى و ناتوانى مى شود.

د. براى ملائکه مقام معلوم و مشخصى است و تکاملى در آنها نیست؛ یعنى همه کمالات را در ابتدا از مبدأ فیض گرفته اند، در حالى که موجود مادى مثل انسان پیوسته در حال به کمال رسیدن است و انتهایى براى آن نیست.[۲] و کمالات را در ابتدا بالقوه دارد که با مجاهده نفس به فعلیت مى رسد، ولى کمالات ملائکه تماماً بالفعل از ابتدا موجود هستند و این از ویژگى هاى تجرد است.

هـ. ملائکه قابل اشاره حسى نیستند؛ یعنى به ملائکه با حس نمى شود اشاره کرد چه اشاره حسى بالذات، چنان که در مورد جسم است و چه بالعرض، چنان که در مورد جسمانیات مانند قوه باصره یا هاضمه است. بنابراین، اشاره حسى از خواص جسم است، پس هر موجودى که قابل اشاره حسى نباشد مادى نیست.

و. وجودى که جسمانى باشد، فضا اشغال مى کند و وجود دیگرى نمى تواند در آن جا قرار گیرد، در حالی که ملائکه، مکان اشغال نمى کنند و دریک مکان محدود، ملائکه بى شمار قرار مى گیرند.

ز. خداوند متعال انبیا را براى استکمال بشر فرستاد، نه براى ملائکه، پس معلوم مى شود که ملائکه، بر خلاف انسان، کمالات جدیدى را به دست نمى آورند، بلکه همه کمالات لایق را از ابتدا دارند، پس حرکت و از قوه به فعل رسیدن در آنها وجود ندارد و طبق قاعده فلسفى نتیجه مى گیریم که ملائکه باید مجرد باشند؛ زیرا عدم تغییر و تحول با مادى بودن منافات دارد.




.[۱] علامه حلّى، شرح تجرید، مقصد سوم، مسأله چهارم، ص۳۸۷، بیروت.

.[۲] صافات، ۱۶۴٫




کلیدواژه ها: , , , ,



ثبت نظر


+ 5 = 7