دایره المعارف اسلام پدیا » موارد مصرف زکات
منوی اصلی

موارد مصرف زکات

تاریخ: ۱۵ تیر ۱۳۹۰ در باب: زکات

پیش از پرداختن به موضوع لازم است به معنای لغوی و اصطلاحی فقیر بپردازیم.

در تعریف لغوی فقیر آمده است: شخصی که ستون فقراتش شکسته است. مسکین نیز به معنای فقیر است جز آن که در واقع، اوضاع او از فقیر بدتر است.[۱]

در اصطلاح شرعی نیز به کسی فقیر گفته می شود که خرج یک سالش را نداشته باشد. کسی که زمین یا سرمایه ای دارد که می تواند خرج سالش را از آن بدهد، فقیر محسوب نمی شود.[۲]

موارد مصرف:

قرآن کریم در مورد پرداخت زکات می فرماید: “زکات ها مخصوص فقرا و مساکین و کارکنانى است که براى (جمع آورى) آن زحمت مى‏کشند، و کسانى که براى جلب محبّتشان اقدام مى‏شود، و براى (آزادى) بردگان، و (اداى دین) بدهکاران، و در راه (تقویت آیین) خدا، و واماندگان در راه دین، یک فریضه (مهم) الاهى است و خداوند دانا و حکیم است‏”.[۳]

مراجع محترم تقلید در بارۀ مصارف زکات می گویند:

“انسان مى تواند زکات را در هشت مورد مصرف کند: اوّل: فقیر و آن کسى است که مخارج سال خود و عیالاتش را  ندارد و کسى که صنعت یا ملک یا سرمایه‏اى دارد که مى‏تواند مخارج سال خود را بگذراند  فقیر نیست.

دوم: مسکین و آن کسى است که از فقیر سخت‏تر مى‏گذراند.

سوم: کسى که از طرف امام (ع) یا نایب امام مأمور است که زکات را جمع و نگهدارى نماید و به حساب آن رسیدگى کند و آن را به امام (ع) یا نایب امام یا فقرا برساند.

چهارم: کافرهایى که اگر زکات به آنان بدهد به دین اسلام مایل مى‏شوند، یا در جنگ به مسلمانان کمک مى‏کنند. فقهاء دربارۀ پرداخت زکات به غیر مسلمان می گویند:” پرداخت زکات به غیر مسلمانان در صورتی که موجب گرایش آنان به اسلام شود یا در روابط و جنگ های احتمالی، مسلمانان را یاری کنند، جایز است.[۴]

پنجم: خریدارى بنده‏ها و آزاد کردن آنان.

ششم: بدهکارى که نمى‏تواند قرض خود را بدهد.

هفتم: سبیل اللَّه؛ یعنى کارى که مانند ساختن مسجد منفعت عمومى دینى دارد، یا مثل‏ ساختن پل و اصلاح راه که نفعش به عموم مسلمانان مى‏رسد و آن چه براى اسلام نفع داشته باشد به هر نحو که باشد.

هشتم: ابن السبیل، یعنى مسافرى که در سفر درمانده شده است.”[۵]


[۱]. محمود عبد الرحمان ،معجم المصطلحات و الألفاظ الفقهیه، ج‏۳، ص، ۵۰ و ۵۱٫

[۲]. حائری یزدی ، سید محمد کاظم ،العروه الوثقى (المحشى)، ج‏۴، ص، ۹۹٫

[۳]. توبه، ۶۰٫

[۴]. اراکی، محمد علی، المسائل الواضحه، ج۱، ص، ۳۳۴، مکتب الاعلام الاسلامی، قم، ۱۴۱۴٫

[۵]. توضیح المسائل (المحشى للإمام الخمینی)، ج‏۲، ص ۱۴۱




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


7 + 6 =