دایره المعارف اسلام پدیا » توحید در عرفان اسلامی
منوی اصلی

توحید در عرفان اسلامی

تاریخ: ۲۳ تیر ۱۳۹۰ در باب: توحید

توحید در عرفان اسلامی به این معنا است که جز خداوند چیز دیگری وجود ندارد؛ از این دید عارف مسلمان همه چیز را تجلی خدا می بیند و غیر از او چیزی را نمی بیند و ماسوی الله را مظاهر حق می داند که به عنایت او وجود یافته اند. بنابراین، این که عرفا می گویند ما در همه چیز خدا را می بینیم، نه به این معنا است که همه چیز، مثل درخت و آب و … خدا هستند و یا این که خدا مانند اینها است، بلکه اینها همگی نمود و سایه ای از وجود خدا هستند. به عبارت دیگر، تجلی وجود خدا هستند؛ مثلاً هنگامی شما صدای کسی را می فهمید پی به حضور وی می برید. به دیگر سخن، با شنیدن صدا چیزی به جز صاحب صدا در ذهن شما تداعی نمی شود. عرفا نیز در مشاهده عالم چیزی به جز خداوند را نمی بینند. بنابر این، کلام عرفا با معنای آیه شریفه ای که می فرماید: لیس کمثله شیء منافاتی ندارد؛ چرا که آیه شریفه بیان می کند که هیچ چیز مانند خدا نیست، و اعتقاد عرفا نیز این بود که هیچ چیز در دنیا وجود حقیقی ندارد به جز وجود حضرت حق.

امام خمینی (ره) در این باره چنین می‌گوید: «هستی واقعی از آن خداوند است و چون جلوه هیچ گونه استقلال ندارد، و هستی آن عین ربط و اندکاک است، حکم مستقلی ندارد تا به آن هم در برابر هستی خدا نام هستی نهیم».

ایشان فرق عارف و حکیم را در این می داند که حکیم در کثرت مانده و عارف غرق در وحدت شده است. حکیم تنها جهان را بیند و از آن به خدا رسد، لیکن عارف تنها خدا بیند و بس.[۱]

بنابراین این گونه سخنان عرفا برخاسته از تعالیم قرآن و اهل بیت (ع) است و خاستگاه اسلامی دارد؛ هرچند نباید اباطیل برخی از جاهلان صوفیه که خود را عارف می خوانند پذیرفت و عرفان نامید.

[۱]. امام خمینی، مصباح الهدایه الی الخلافه و الولایه، ص ۴۸، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول ۱۳۷۲٫




کلیدواژه ها: , , , ,



ثبت نظر


7 + 8 =