دایره المعارف اسلام پدیا » انگیزۀ پرستش بت ها
منوی اصلی

انگیزۀ پرستش بت ها

تاریخ: ۱۷ خرداد ۱۳۹۰ در باب: بت پرستی

در منطق قرآن، بت و بت پرستى مفهومى بسیار وسیع تر از خدایان ساختگى از سنگ و چوب و فلزات دارد. هر موجودى را که انسان تکیه گاه خود در برابر خدا قرار دهد و سرنوشت خود را در دست او و وابسته به او بداند “بت” او محسوب مى شود.[۱]

پرستش غیر خدا به هر شکلی که باشد بت پرستی و محکوم و مذموم است. زیرا بت پرستى، یک نوع تحریف در عقیدۀ خداپرستى است، عقیده اى که جزء فطرت و سرشت انسان است. به عبارت دیگر بت پرستى در تضاد با فطرت و سرشت همۀ انسان ها و سرچشمۀ آن، جهل و نادانى بت پرستان است. جهل به خداوند و ذات پاک و بی مانند او از یک طرف و جهل به علل اصلى حوادث جهان از سوى دیگر و جهل به حقیقت و ماهیت جهان ماوراء طبیعت و کوتاهى فکر از درک مسائل غیر حسّى از جانب سوّم، دست به دست هم داده و در طول تاریخ، سرچشمۀ بت پرستى شده است. و گرنه چگونه یک انسان آگاه و فهمیده، آگاه به خدا و صفات او، آگاه از علل حوادث، آگاه از جهان طبیعت و ماوراء طبیعت ممکن است قطعۀ سنگى را فى المثل از کوه جدا کند، قسمتى از آن را در ساختمان منزل، و یا پله هاى خانه مصرف کند، و قسمت دیگرى را معبودى سازد و در برابر آن سجده نماید و مقدّرات خویش را به او بسپارد؟![۲]

انسان به مقتضاى سرشت و خلقت خویش،همواره متوجه نیروى ما فوق طبیعت بوده است، این سرشت، با استدلال هاى روشنى از نظام هستى که نشان دهندۀ وجود یک مبدأ عالم و قادر بوده است، تأیید مى شده و انسان از این دو طریق (سرشت و عقل) همیشه کم و بیش با آن مبدأ هستى آشنائى داشته است.اما زمانی که همین انسان در مسیر فطرت و عقل، از نظر خداجوئى رهبرى نشود، رو به خدایان ساختگى آورده و در برابر آنها سر تعظیم فرود مى آورد، و صفات خدائى را براى آنها قائل مى شود. [۳]

تا جایی که گاهی انسان های جاهل بت های خود را از سنگ، چوب، فلز و حتّی از مواد خوراکی می ساختند و در برهه ای دیگر خورشید و ماه و بعضی از ستارگان را می پرستیدند. و زمانی ، بعضی از رودخانه ها و دریاچه های مهم مانند رودخانه نیل و دریاچه ساوه را می پرستیدند.[۴] و متأسفانه باید گفت در عصر و زمان ما بت پرستی حتی در شکل های زشت تر و قبیح تر مانند پرستش بعضی از حیوانات یا برخی از اندام انسان دیده می شود.

قرآن کریم خطاب به همۀ بت پرستان می فرماید:« کسانى را که شما غیر از خدا مى خوانید، هرگز نمى توانند مگسى بیافرینند هر چند براى این کار اجتماع کنند، و دست به دست یکدیگر بدهند ».[۵]

در این آیه ترسیم جالب و گویایى از وضع بت ها، معبودهاى ساختگى، و ضعف و ناتوانى آنها، بیان شده است. و بطلان اعتقاد مشرکان را به روشن ترین وجهى آشکار مى سازد.

همۀ بت ها، و همه معبودهاى آنها، و حتى همه دانشمندان، متفکران و مخترعان بشر، اگر دست به دست هم بدهند قادر بر آفرینش مگسى نیستند. [۶]

بت پرستان، شناخت غلط نسبت به الله و صفات او داشتند؛ آنان ذهنیتی گنگ و مبهم درباره خدای تعالی داشتند.[۷] گواه این معنا این است که برای خدا، همسر و فرزند قائل بودند. آنها فرشتگان را دختران خدا می پنداشتند. خداوند در آیات متعددی، این پندار غلط آنها را سخت نکوهش کرده است. از جمله می فرماید:«کسانی که به آخرت ایمان ندارند، فرشتگان را به نام دختران نام گذاری می کنند».[۸]

و یا می فرماید:«و (مشرکان) گفتند:خداوند رحمان فرزندی برای خود گرفت! (نه،) او (از داشتن فرزند) منزّه است، بلکه (فرشتگان) بندگان گرامی اند».[۹]

و هم چنین بت پرستان، برای بت ها نوعی مقام ربوبیت قائل بودند و حلّ مشکلات خود را از آنها می خواستند. در حالی که همچنان که خالق هستی، الله است، تدبیر امور جهان نیز تنها در دست اوست. و بت ها موجودات بی جان و فاقد ادراک و اراده اند.[۱۰]

قرآن کریم در این مورد می فرماید:«آنها غیر از خدا، چیزهایی را می پرستند که به آنان نه زیان می رساند و نه سودی و می گویند: اینها شفیعان ما نزد الله هستند! بگو آیا خدا را به چیزی خبر می دهید که نه در آسمان ها سراغ دارد و نه در زمین! او منزّه و برتر است از همتایانی که (برای او) قرار می دهند.»[۱۱]

 


[۱] . مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۱۱، ص ۱۹۱، با تصرف.

[۲] . تفسیر نمونه، ج ۶،ص ۳۳۴، با تصرف.

[۳] . تفسیر نمونه، ج۲، ص۳۴۱٫

[۴] . مکارم شیرازی، ناصر، مثال های زیبای قرآن (امثال القرآن)، تهیه و تنظیم: علیان نژادی، ابوالقاسم، ص۲۷۰، انتشارات نسل جوان، چاپ اول، ۱۳۷۸ش.

[۵] . حج، ۷۳٫

[۶] . تفسیر نمونه، ج ۱۴،ص ۱۸۸٫

[۷] . پیشوایی، مهدی، تاریخ اسلام، ص ۸۳٫

[۸] . نجم، ۲۷٫

[۹] . انبیاء، ۲۶٫

[۱۰] . پیشوایی، مهدی، تاریخ اسلام، ص ۸۵٫

[۱۱] . یونس، ۱۸٫




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


5 + = 8