دایره المعارف اسلام پدیا » امتحان الاهی در آیات قرآن
منوی اصلی

امتحان الاهی در آیات قرآن

تاریخ: ۱۸ خرداد ۱۳۹۰ در باب: امتحان (آزمایش)

امتحان و آزمایش انسان ها از سوی خداوند متعال از سنت های الاهی است. قرآن کریم می فرماید: “آیا مردم پنداشته‌اند که با گفتن این که ایمان آوردیم رها می‌شوند و هرگز مورد آزمایش قرار نمی‌گیرند؟ ما امت‌هایی را که پیش از آنان بودند، آزمایش کردیم، خدا راستگویان و دروغ گویان را کاملاً می‌شناسد”.[۱] گاهی قرآن از یک آزمایش عمومی که متوجه تمام بندگان خدا می‌گردد نام می‌برد و می‌فرماید: “یا مردم پنداشته‌اند که با گفتن این که ایمان آوردیم رها می‌شوند و هرگز مورد آزمایش قرار نمی‌گیرند”؟[۲] گاهی قرآن از یک رشته آزمایش ‌های خصوصی پرده بر می‌دارد که متوجه اشخاص و طائفه معیّنی بوده است، و این موضوع یک رشته از قصه ها و داستان‌های قرآن را تشکیل می‌دهد؛ مانند داستان های پیامبران و قومشان. 

موارد آزمایش انسان از دیدگاه قرآن

آیات قرآن در زمینه آزمایش‌های الاهی بیش از آن است که در این جا آورده شود.

برخی از موارد امتحان و آزمایش های الاهی در قرآن به شرح ذیل اشاره می شود:

۱٫ مشکلات و سختى ها:

خداوند به وسیله مشکلات و سختى ها، افراد بشر را آزمایش مى کند؛ چنان که مى فرماید: «قطعاً همۀ شما را با چیزى از ترس، گرسنگى و کاهش در مال ها و جان ها و میوه ها، آزمایش مى کنیم و بشارت ده به استقامت کنندگان».[۳]

مشکلات و دشوارى ها بسان کوره اى است که به آهن، صلابت و استقامت مى بخشد؛ انسان نیز در کوره حوادث و مشکلات، پر قدرت و نیرومند مى گردد و قادر به شکستن موانع از سر راه زندگى و سعادت خود مى گردد. بلا، اثر تربیتی داشته و تربیت کنندۀ فرد و بیدار کننده جامعه است. سختی بیدار ساز و هوشیار کنندۀ انسان های خفته و تحریک کنندۀ عزم ها و اراده ها است. شدائد همچون صیقلی که به آهن و فولاد می دهند هر چه بیشتر با روان آدمی تماس گیرد، افراد را مصمّم تر و فعال تر و بُرّنده تر می کند؛ زیرا خاصیت حیات این است که در برابر سختی ها مقاومت کند و آمادۀ مقابله با آن گردد، سختی مانند کیمیا خاصیت انقلاب ماهیت را دارد و جان و روان آدمی را عوض می کند.[۴]

۲٫ شرور و خیرها:

چنان که قرآن کریم می فرماید: شرور و خیرها نیز از آزمایش های الاهی محسوب می شوند.[۵] پس حتی خوبی ها می توانند عاملی برای امتحان باشند؛ مثلاً به کسی مال و ثروت و یا مسئولیتی که موجب افزایش آبرو و عزت است می رسد، ولی آن شخص نمی تواند به خوبی از چنین موقعیتی استفاده کند و شیطان او را گمراه می کند.

۳٫ فراوانی نعمت:

امتحانات الاهی همیشه به وسیلۀ حوادث سخت و ناگوار نیست، بلکه گاه خدا بندگانش را با وفور نعمت و کامیابی ها آزمایش می کند،[۶] چنان که قرآن کریم از قول حضرت سلیمان (ع) می فرماید: «این از فضل پروردگار من است، تا مرا آزمایش کند که آیا شکر او را بجا مى‏آورم یا کفران مى‏کنم؟! و هر کس شکر کند، به نفع خود شکر مى‏کند و هر کس کفران نماید (به زیان خویش نموده است، که) پروردگار من، غنىّ و کریم است!».[۷]

گروهی که، غرق در نعمت می شوند و امکانات مادی از هر نظر در اختیارشان قرار می گیرد، آزمایش آنان این است که آیا در چنین شرایطی، قیام به وظیفه شکر نعمت می کنند و به فقرا کمک می کنند یا غرق در غفلت و غرور و خودخواهی و خودبینی می شوند.

۴٫ فرزند:

قرآن کریم می فرماید:  “بدانید: مال‌ها و فرزندان شما مایه امتحان می‌باشند”.[۸]

۵٫ ایمان و کفر:

قرآن مجید درباره‌ نگهبانان دوزخ و شماره آنان یادآور می ‌شود که ۱۹ فرشته از آن نگهبانی می کند، آن گاه می ‌افزاید: این گزارش، وسیله امتحان و آزمایش است، آنان که ایمان قوی و نیرومندی به غیب و امور پوشیده از حس دارند، این گزارش را از صمیم دل می ‌پذیرند، ولی گروه دیگر به تکذیب آن می ‌پردازند، چنان که می ‌فرماید: “ما نگهبانان دوزخ را فرشته و تعداد آنان را نوزده نفر قرار ندادیم، جز برای آزمایش افراد کافر”.[۹]

۶٫ زیور آلات در زمین:

در جایی از قرآن مجید مجموع آن چه را که در روی زمین قرار دارد، مایه آزمایش دانسته آن جا که می ‌فرمایند:  “ما آن چه که در روی زمین است زیور آن قرار دادیم، تا بیازماییم که کدام یک نیکوکارتر است”.[۱۰]

 


[۱] . عنکبوت، ۳ و ۲٫

[۲] . عنکبوت، ۲٫

[۳] . بقره، ۱۵۵٫

[۴]  اقتباس از نمایه شماره ۲۰۵۶ (سایت اسلام کوئست: ۲۴۱۸).

[۵] . انبیاء، ۳۵٫

[۶] . تفسیر نمونه، ج ۱، ص ۵۳۳٫

[۷] . نمل، ۴۰٫

[۸] . انفال، ۲۸٫

[۹] . مدثر،۳۱٫

[۱۰] . کهف، ۷٫




کلیدواژه ها: , , , ,



ثبت نظر


+ 4 = 9