دایره المعارف اسلام پدیا » ادله حرمت رشوه
منوی اصلی

ادله حرمت رشوه

تاریخ: ۱۶ خرداد ۱۳۹۰ در باب: رشوه

برای اثبات حرمت برای رشوه، چهار دلیل: قرآن کریم، سنّت، اجماع و عقل از جانب فقهای عظام بیان شده است که به آن اشاره می کنیم: 

۱. قرآن کریم

خداوند می فرماید: “و اموال یک دیگر را به باطل (و ناحقّ) در میان خودتان نخورید و اموال را به (عنوان رشوه، به کیسه) حاکمان و قاضى‏ها سرازیر نکنید تا بخشى از اموال مردم را به گناه بخورید، در حالى که خود مى‏دانید (که خلاف مى‏کنید).”[۱] علاّمه طباطبایى (ره) در تفسیر این آیه مى گوید: “ادلاء (مصدر تُدْلُوا) در چاه کردن دلو براى کشیدن آب است و منظور از آن در آیه مبارکه، رشوه دادن به حاکمان است که کنایۀ لطیف و زیبایى بر این مطلب است که حکم مورد نظر رشوه دهنده را به منزله آب ته چاه قرار داده که به وسیله دلو رشوه، از آن بیرون کشیده مى شود”.[۲] پس لازمۀ حرمت دادن رشوه، این است که گرفتن آن نیز حرام باشد.[۳]

۲. روایات:

بسیارى از روایات گرفتن رشوه را از مصادیق کفر دانسته اند؛ مانند این روایات: پیامبر اکرم (ص) فرمود: “از رشوه دورى کنید؛ زیرا این کار کفر است و رشوه خوار بوى بهشت را استشمام نمى کند”. امام صادق (ع) نیز در این باره می فرمایند: “و امّا رشوه، اى عمّار! در مورد احکام، کفر به خداى بزرگ و رسول او است”.[۴]

۳٫  اجماع

دلیل دیگرى که برخی از فقها در اثبات حرمت رشوه به آن استناد کرده اند، اجماع همۀ فرقه هاى اسلامى، اعمّ از شیعه و اهل سنّت است.[۵]

۴. عقل:

رشوه ضررهای زیادی به اجتماع وارد می کند. وقتی کسانی بتوانند با پول به همۀ خواسته های خود برسند، بی پولان یا کسانی که رشوه را به هر دلیل پرداخت نمی کنند، در رسیدن به حق خود با مشکلات فراوانی روبرو می شوند. وقتی که مسئولین در قبال انجام کارها به گرفتن رشوه عادت کنند، دیگر برای افرادی که رشوه پرداخت نمی کنند به خوبی انجام وظیفه نمی کنند و نظام اداری به فساد کشیده می شود. به همین علت علمایى چون مقدّس اردبیلى از عقل به عنوان دلیل مستقل بر حرمت رشوه یاد کرده اند؛ چنان که در کتاب «مجمع الفائده و البرهان» آمده است: “علت حرمت رشوه را مى توان از عقل و نقل از حیث قرآن و اجماع مسلمین و سنّت استفاده نمود.”[۶]

 


[۱]. بقره، ۱۸۸، وَ لا تَأْکُلُوا أَمْوالَکُمْ بَیْنَکُمْ بِالْباطِلِ وَ تُدْلُوا بِها إِلَى الْحُکَّامِ لِتَأْکُلُوا فَریقاً مِنْ أَمْوالِ النَّاسِ بِالْإِثْمِ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ.

[۲]. المیزان، ج۲، ص۵۲، ذیل آیه ۱۸۸سوره بقره.

[۳]. مصباح الفقاهه، ج۱، ص ۲۳۴٫

[۴]. وسائل، ج ۱۲، ص ۶۳، باب ۵، ح ۱٫

[۵]. نجفی، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، ج‏۲۲، ص ۱۴۵؛ مصباح الفقاهه، ج۱، ص۲۶۳٫

[۶]. مقدس اردبیلی، مجمع الفائده و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان، ج‏۱۲، ص ۴۹، دفتر انتشارات اسلامی، قم، ۱۴۰۳ قمری.




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


9 + = 16