دایره المعارف اسلام پدیا » منظور از داعی در آیه 108 سوره طه
منوی اصلی

منظور از داعی در آیه ۱۰۸ سوره طه

تاریخ: ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۰ در باب: اصطلاحات قرآنی

«یَوْمَئِذٍ یَتَّبِعُونَ الدَّاعِیَ لا عِوَجَ لَهُ وَ خَشَعَتِ الْأَصْواتُ لِلرَّحْمنِ فَلا تَسْمَعُ إِلاَّ هَمْسا».[۱]

آیه شریفه، مربوط به برپایی قیامت بوده که دعوت ‏کننده الاهى، مردم را به جمع در محشر و حساب دعوت مى‏کند و همگى بى‏کم و کاست، دعوت او را لبّیک مى‏گویند و از او پیروى مى‏نمایند.[۲]

در قرآن دقیقاً مشخص نشده است که «داعی» چه کسی است[۳] و به همین جهت، میان مفسران بحث به میان آمده که مقصود از این دعوت کننده چه کسی است:

۱٫ اکثر مفسران بر این عقیده هستند که منظور، حضرت «اسرافیل» است.[۴]

۲٫ برخی با استناد به روایت، منظور از این دعوت کننده را حضرت امام علی (ع) می دانند.[۵]

و جمله« لا عِوَجَ لَهُ» (هیچ انحراف و کجى ندارد) ممکن است توصیف براى دعوت این دعوت‏کننده بوده باشد و یا توصیفى براى پیروى کردن دعوت شدگان و یا هر دو.

جالب توجه این که همان گونه که سطح زمین آن چنان صاف و مستوى مى‏شود که کمترین اعوجاجى در آن نیست، فرمان الاهى و دعوت ‏کننده او نیز آن چنان صاف و مستقیم و پیروى از او آن چنان مشخص است که هیچ انحراف و کجى در آن نیز راه ندارد.[۶]

کلید واژه: داعی، انحراف، اسرافیل،علی، قیامت


[۱] . طه، ۱۰۸: در آن روز همگى از دعوت‏کننده الاهى که هیچ انحراف و کجی ندارد، پیروى کرده (و دعوت او را به حیات مجدد لبیک مى‏گویند) و همه صداها در برابر (عظمت) خداوند رحمان خاضع مى‏گردد، و جز صداى آهسته چیزى نمى‏شنوى.

[۲] . مکارم شیرازى، ناصر،تفسیر نمونه، ج۱۳، ص ۳۰۳، دار الکتب الإسلامیه، تهران،چاپ اول، ۱۳۷۴ش.

[۳] . همان، ج۱۳، ص ۳۰۳٫

[۴] . طبرسى، فضل بن حسن،‏ مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۷، ص ۵۰، انتشارات ناصر خسرو،تهران،چاپ سوم،۱۳۷۲ش؛ حسینى همدانى، سید محمد حسین،‏ انوار درخشان، ج۱۰، ص ۵۱۲، کتاب فروشی لطفی،تهران،چاپ اول، ۱۴۰۴ق؛ اسفراینى، ابوالمظفر شاهفور بن طاهر،تاج التراجم فی تفسیر القرآن الاعاجم، ج۳، ص ۱۳۹۳، انتشارات علمى و فرهنگى‏،تهران،چاپ اول،۱۳۷۵ش؛ فیض کاشانى، ملا محسن،‏تفسیر الصافی، ج ۳، ص ۳۲۰، انتشارات صدر، تهران، چاپ دوم، ۱۴۱۵ق؛ بیضاوى، عبدالله بن عمر، انوارالتنزیل و اسرار التأویل، ج ۴،ص ۳۹، دار احیاء التراث العربى‏، بیروت، چاپ اول، ۱۴۱۸ق؛ فخرالدین رازى، ابوعبدالله محمد بن عمر، مفاتیح الغیب،ج ۲۲، ص۱۰۱، دار احیاء التراث العربى‏،بیروت،چاپ سوم،۱۴۲۰ق.

[۵] . بحرانى، سید هاشم،‏البرهان فی تفسیر القرآن، ج ۳، ص ۷۷۷، بنیاد بعثت،تهران،چاپ اول، ۱۴۱۶ق، محمد بن العباس، قال: حدثنا محمد بن همام بن سهیل، عن محمد بن إسماعیل العلوی، عن عیسى بن داود، عن أبی الحسن موسى بن جعفر، عن أبیه (علیهم السلام)، قال: «سألت أبی عن قول الله عز و جل:یَوْمَئِذٍ یَتَّبِعُونَ الدَّاعِیَ لا عِوَجَ لَهُ قال: الداعی أمیر المؤمنین (علیه السلام)»، مجلسی،محمدباقر،بحارالانوار، ج ۳۶،۱۲۷،مؤسسه الوفاء، بیروت،لبنان،۱۴۰۴ق.

[۶] . تفسیر نمونه، ج۱۳، ص ۳۰۳٫




کلیدواژه ها: , , , ,



ثبت نظر


1 + = 8