دایره المعارف اسلام پدیا » مفهوم شناسی بدعت
منوی اصلی

مفهوم شناسی بدعت

تاریخ: ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۰ در باب: بدعت

بدعت در لغت به معنای کار نو و بی سابقه است. همان طور که در قرآن آمده است: بَدِیعُ السَّمَوتِ وَ الاَرضِ (هستى بخش آسمان ها و زمین اوست‏)[۱] و در اصطلاح به معنای ” ادخال ما لیس من الدین فی الدین” است؛ یعنی نسبت دادن چیزی به دین در حالی که در واقع جزء دین و شریعت نیست.

درباره تعریف اصطلاحی بدعت دو نکته مورد توجه است:

۱٫ بدعت نوعی تصرف در دین، از طریق افزون یا کاستن شریعت است. بنابر این آن جا که نوآوری، ربطی به دین و شریعت نداشته باشد، بلکه به عنوان یک مسأله عرفی و عادی انجام گیرد، بدعت نخواهد بود؛ مثلاً اگر ملّتی یک روز خاص را برای خود به عنوان روز جشن و شادی معین کند، اما نه به این قصد که شرع چنین دستوری داده است، چنین کاری بدعت نیست هرچند بایستی حلیت و حرمت آن از جهات دیگری مورد بحث و بررسی قرار گیرد.

از این جا روشن می شود که بسیاری از نوآوری های بشری در زمینه هنر، ورزش، صنعت، و … از قلمرو بدعت اصطلاحی بیرون بوده و آن چه درباره آنها مطرح است مسئله حلال و حرام بودن آنها از جهات دیگر است که خود ملاک و مقیاس خاص خود را دارد.

۲- منظور از امر تازه و بی سابقه در دین این است که با هیچ یک از قوانین و مقررات جزئی و کلی اسلام هماهنگی و سازگاری نداشته باشد، و نتوان مقررات کلی اسلام را بر مصادیق جدید و تازه، تطبیق کرد.[۲]
توضیح این که: اساس بدعت در شرع به این نکته باز می گردد که کسی چیزی را به عنوان این که یک امر شرعی است و دین به آن فرمان داده به کار برد، در حالی که برای مشروعیت آن، اصل یا ضابطه ای در شرع وجود نداشته باشد؛ ولی هرگاه کاری را که انسان به عنوان یک عمل دینی انجام می دهد و دلیل شرعی (به صورت خاص، یا کلی و عام) بر مشروعیت آن وجود داشته باشد، آن عمل بدعت نخواهد بود.


[۱]. بقره ،۱۱۷٫

[۲]. با استفاده از، منشور عقاید، آیت الله سبحانی، صفحه ۲۱۹ به بعد.




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


4 + 3 =