دایره المعارف اسلام پدیا » قاری قرآن از نظر امام صادق(ع)
منوی اصلی

قاری قرآن از نظر امام صادق(ع)

تاریخ: ۰۶ اردیبهشت ۱۳۹۰ در باب: قرآن

از آن جایی که قرآن کتاب آسمانی و از جانب پروردگار عالم برای هدایت عالمیان فرستاده شده برای استفاده و بهره برداری بیشتر از آن از جانب معصومان (ع) و اولیاء الله راهنمائی هایی صورت گرفته که ما به مقتضای مجال به چند روایت از امام صادق (ع) بسنده می نماییم.

۱- ولایت اهل بیت:

ولایت، محبت و دوستی اهل بیت در همۀ عبادات شرط اصلی و اساسی قبولی و پذیرش اعمال از جمله قرائت قرآن است، طبرسى (ره) از حضرت صادق (ع) نقل کرده که، اهل علم ما هستیم و جاهلان دشمنان ما، و اولوا الالباب شیعیان ما؛ چون علم و تلاوت بى‏ ولایت و دوستى اهل بیت نفعی نمی رساند اگر چه نیکو بخواند.[۱]

از حسین بن ابى العلا روایت است که امام صادق (ع) فرمود: … چنان چه قارى از شیعیان باشد خداوند او را بدون دغدغۀ حساب به بهشت می برد، و شفاعتش در بارۀ دوستان از خاندان خود و برادران مؤمنش پذیرفته گردد.[۲]

۲- صحیح خواندن و تدبر در قرآن

قال اللَّه تعالى: کِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَیْکَ مُبارَکٌ لِیَدَّبَّرُوا آیاتِهِ.[۳]

امام جعفر صادق (ع) در بارۀ این آیه کریمه فرمود: مراد این است که آیات آن را صحیح مى خوانند و مراعات وقف و وصل و سایر آداب قراءت را مى نمایند. و در معانى آن دقّت مى‏کنند و به احکام آن عمل مى‏کنند. و به وعده هاى آن امیدوارند و از وعیدهاى آن مى ترسند. از قصّه هاى آن عبرت مى‏گیرند. و به آن چه امر شده در آن مى پذیرند و از آن چه نهى شده در آن باز مى ایستند. و به خدا قسم مراد حفظ آیات آن و درس حروف آن نیست و خواندن سوره هاى آن و درس ده قسمت و پنج قسمت آن منظور نیست، حروف آن را حفظ مى‏کنند و حدود آن را ضایع مى‏کنند. و جز این نیست که مراد تدبّر در آیات آن است و عمل کردن به احکام آن. خداوند مى فرماید: کتابى به سوى تو نازل کردیم که داراى برکت است تا در آیات آن دقت کنند.[۴]

۳- تأثیر پذیری از قرآن

امام صادق (ع) فرمود: بر قارى قرآن شایسته است که چون به آیه رحمت برسد، بهترین خواسته خود را مسألت کند و چون به آیه عذاب برسد، از آتش دوزخ و عذاب دنیا و آخرت به خدا پناهنده شود.[۵]

۴- با وضوء و طهارت بودن

در حقیقت قرائت قرآن سخن شنیدن از خداوند است و قاری قرآن در محضر خداوند است،[۶] بنابر این ادب اقتضاء می کند که قاری با طهارت باشد.

حسن بن ابى الحسین دیلمى در کتابش نقل کرده که حضرت صادق (ع) فرمود: قرائت قرآن بهتر از ذکر است و ذکر بهتر از صدقه است و صدقه بهتر از روزه است و روزه سپر آتش است و فرمود: قارى قرآن به عوض هر حرفى در نمازش در صورتى که در حال ایستاده بخواند صد حسنه دارد و در صورتى که نشسته نماز گزارد و در آن قرآن بخواند پنجاه حسنه بابت هر حرفى مى‏برد و در غیر نماز اگر با طهارت باشد بابت هر حرفى بیست و پنج حسنه مى‏برد و اگر بدون طهارت باشد ده حسنه مى‏برد منظور من از حرف این نیست که بگویم «الم» یک حرف است بلکه براى قارى قرآن براى هر حرف یعنى بابت «الف» ده حسنه و بابت حرف «لام» ده حسنه و بابت حرف «میم» ده حسنه و عوض حرف راء ده حسنه مى‏برد.[۷]

۵- اهل صداقت و راستی باشد نه تملق و چاپلوسی

از حضرت صادق (ع) نقل شده که پیامبر خدا (ص) ‏فرمود: “همواره این امت زیر حمایت و لطف‏ خدا هستند مادامى که قاریان شان نزد فرمانروایان چاپلوسى نکردند و عالمان شان با تبهکاران سازش نکنند، که خوبان شان، به بدان متمایل نشوند، و هر گاه چنین باشند، خداوند لطف خود را از آنان سلب مى‏کند، بعد ستمگران بر آنها مسلّط مى‏گردند، و بدترین ستم را بر آنها روا مى دارند پس از آن، بی چارگى و تهى دستى را بر ایشان مقرّر مى‏کند. هر گاه قارى قرآنى را دیدى که به دربار شاه پناه مى‏برد، بدان که او دزد است، و مبادا فریب بخورى! او مى‏گوید: قصدش رفع ظلم و دفاع از مظلوم است، و این خود فریب شیطان است که از آن دامى ساخته و خواندن قرآن را نردبانى براى هدف شوم خود قرار داده است.[۸]

۶- خضوع و خشوع در برابر قرآن

امام صادق (ع) مى‏فرماید: هر که تلاوت قرآن کند و تلاوت او مقارن خضوع و خشوع نباشد و از تلاوت قرآن او را رقّتى حاصل نشود و ترس الاهى در دل او به هم نرسد، پس حقیقتاً که مرتبه و منزلت قرآن را، این قارى، سهل گرفته است و مرتبه صاحب قرآن را حقیر شمرده است، چنین قارى حتماً زیان کار و اهل نقصان روزگار است، زیانى بیّن و واضح.

هم چنین مى فرماید: قارى قرآن در رسیدن به ثواب تلاوت قرآن و رسیدن به فواید آن، محتاج به سه چیز است: یکى: دل خاشع، و دوم: بدن فارغ از شغل ها، سوم: جاى خالى، و هر کدام از این سه خصلت، منشأ فایده اى است عظیم، و خشوع، سبب گریختن شیطان است.

قال اللَّه تعالى: فَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیْطانِ الرَّجِیمِ.[۹]

چنان که حضرت بارى تعالى در مقام تعلیم آداب قرائت، فرموده است: هر گاه که تلاوت قرآن مى‏کنى، استعاذه کن و پناه ببر به خداوند متعال، از شیطان رجیم و محروم از رحمت الاهى.[۱۰]

۷. برای کسب و سود جویی نباشد

امام صادق (ع) فرمود: پس بر شما باد به ملازمت قرآن، سپس فرمود: برخى از مردمند که قرآن می خوانند که گفته شود: فلان کس قارى قرآن است، و برخى قرآن می خوانند براى (سودجوئى) و به دست آوردن دنیا و خیرى در این ها نیست و برخى هستند که قرآن می خوانند تا از آن در نمازشان و در شب و روزشان منتفع شوند.[۱۱]

۸- عمل کردن به قرآن

طبیعی است همان طور که انتظار می رود قاری قرآن باید عملش به قرآن از دیگران بیشتر باشد و در صورت عمل نکردن و آلوده شدن در لجن زار گناه عقوبت او سخت تر خواهد بود.

حضرت صادق (ع) از پدران بزرگوارش روایت کرده و فرمود: حضرت رسول اکرم (ص) فرمود: در روز قیامت دوزخ با سه طایفه گفتگو مى‏کند، امیر، قارى، ثروتمند، به امیر مى‏گوید: اى کسى که خدا به او فرمانروایى بخشید و عدالت نورزید او را مى بلعد چنان که مرغ دانه کنجد را مى بلعد، و به قارى مى‏گوید: اى کسى که پیش مردم خود را آراسته نشان داده و با انجام گناهان با خدا مبارزه کرده است، او را [نیز] مى‏بلعد و به ثروتمند مى‏گوید: اى آن که خدا به او دنیاى زیاد و فراوانى از روى لطف عطا کرده و [مؤمن فقیر یا] حقیرى از او قرض خواسته و او جز بخل کردن را نخواسته است، او را [هم‏] مى‏بلعد.[۱۲]

۹- اخلاص در قرائت

یکی از شرایط مهمّ صحت و قبولی عبادات اخلاص و نیت پاک است هم چنین قاری در قرائت قرآن باید با خلوص نیت قرآن را تلاوت کند، اما اگر قرآن تلاوت کند تا دیگران خوششان بیاید یا تمرین صوت و … باشد این نه تنها ارزشی ندارد، بلکه جز وزر و وبال چیزی برای او در پی نخواهد داشت.

امام صادق (ع) فرمود: شما را به قرآن سفارش مى‏کنم. قرآن را بیاموزید، گروهى از مردم قرآن مى آموزند تا بگویند فلانى قارى قرآن است و عده اى قرآن مى آموزند و مقصود او صدا است تا آن که بگویند فلانى صداى خوشى دارد در این گروه ها خیرى نیست و عده اى قرآن مى آموزند تا در شب و روز با قرآن باشند و در این اندیشه نیستند که کسى بداند و یا نداند.[۱۳]


[۱]. علامه حلی، الفین، وجدانى، جعفر، ص ۸۲۷، ناشر، سعدى و محمودى، تهران‏، چاپ اول‏، چنان که در اقوال اهل بیت (ع) وارد شده که روزى امیر المؤمنین (ع) در کوچه کوفه می گذشت و کمیل بن زیاد در خدمت آن حضرت بود قارى در خانه ای آیه ای از قرآن را به بهترین وجه و صوتى می خواند کمیل آهى کشید، گفت کاش من موئى بودم بر بدن این قارى حضرت فرمود: که این آرزو را مکن که سرّ این بر تو ظاهر می شود، تا جنگ نهروان واقع شد و خوارج کشته شدند وقتى که تفحّص می کردند آن حضرت خودش در میان کشتگان می گشت تا هر کدام را به ایشان بنماید براى تسلّى مردمان تا به این قارى رسید فرمود که کمیل را بطلبید، چون آمد فرمود این را می شناسى؟ گفت نه یا امیر المؤمنین فرمود: این همان قارى است که می خواند “أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ” و تو آن روز آرزو کردى، آیا حالا راضى هستى موى بدن او باشى؟ این پلید که تیغ کشد به روى من تا به دست مؤمنان کشته شود، گفت: الحذر، الحذر،  بی ولاى ایشان نه علم فایده دارد نه زهد نه تلاوت قرآن مجید. ‏

[۲]. صدوق، ثواب الاعمال، غفارى، على اکبر، ص ۲۳۹، ناشر، کتاب فروشى صدوق‏،  تهران، چاپ اول.‏

[۳]. ص، ۲۹٫

[۴]. دیلمی، شیخ حسن، إرشاد القلوب إلى الصواب، طباطبایى، سید عباس، ص ۳۱۴، ناشر، جامعه مدرسین،  قم‏، چاپ پنجم، ۱۳۷۶ ش.‏

[۵]. کلینی، کافى (گزیده)، بهبودى،‏ محمد باقر، ج ‏۲، ص ۲۱۳، مرکز انتشارات علمى و فرهنگى، تهران، چاپ اول، ۱۳۶۳ ش.‏

[۶]. گرچه عالم همیشه محضر خدا است و همه در همه وقت در محضر خداوند هستیم، ولی این یک حضور ویژه و خاصی است.

[۷]. بن فهد حلى، جمال الدین، احمد بن محمد ،عده الداعی و نجاح الساعی(آداب راز و نیاز به درگاه بى نیاز)، نائیجى، محمد حسین، ، ص ۲۴۵، انتشارات کیا، تهران، چاپ اول، ۱۳۸۱ ش.‏

[۸]. ورام ابن ابى فرا، مجموعه ورام(آداب و اخلاق در اسلام)، عطائى، محمد رضا، ص ۱۶۳، ناشر، آستان قدس، مشهد، چاپ اول، ۱۳۶۹ ش.‏

[۹]. نحل، ۹۸٫

[۱۰]. امام صادق علیه السلام، مصباح الشریعه، گیلانى، عبد الرزاق، ص ۱۱۲ و ۱۱۳، ناشر، پیام حق، تهران، چاپ اول، ۱۳۷۷ ش.‏

[۱۱]. کلینی، اصول کافى، مصطفوى‏، سید جواد، ج ‏۴، ص ۴۱۰، ناشر، کتاب فروشى علمیه اسلامیه، تهران، چاپ اول.‏

.[۱۲]حجازى، سید مهدى، حجازى، سید على رضا و عیدى خسروشاهى، محمد، درر الأخبار،  ص ۶۳۳، به نقل از خصال صدوق، ناشر، دفتر مطاالعات تاریخ و معارف اسلامى‏، قم، ۱۴۱۹ ق، چاپ اول.‏

[۱۳]. عده الداعی و نجاح الساعی (آداب راز و نیاز به درگاه بى نیاز)، ص ۲۴۷٫




کلیدواژه ها: , , , ,



ثبت نظر


+ 2 = 5