دایره المعارف اسلام پدیا » عدم اختلاف بین آیات 101 و 105 توبه
منوی اصلی

عدم اختلاف بین آیات ۱۰۱ و ۱۰۵ توبه

تاریخ: ۰۷ اردیبهشت ۱۳۹۰ در باب: تناقض ظاهری آیات

خداوند در آیۀ ۱۰۱ سورۀ توبه می فرماید:” و از (میان) اعراب بادیه‏نشین که اطراف شما هستند، جمعى منافق اند و از اهل مدینه (نیز)، گروهى سخت به نفاق پاى بندند. تو آنها را نمى‏شناسى، ولى ما آنها را مى شناسیم. به زودى آنها را دو بار مجازات مى‏کنیم (مجازاتى با رسوایى در دنیا، و مجازاتى به هنگام مرگ) سپس به سوى مجازات بزرگى (در قیامت) فرستاده مى‏شوند.[۱]

و باز خداوند در آیۀ ۱۰۵ سورۀ توبه می فرماید: بگو: «عمل کنید! خداوند و فرستادۀ او و مؤمنان، اعمال شما را مى‏بینند! و به زودى، به سوى داناى نهان و آشکار، بازگردانده مى‏شوید و شما را به آنچه عمل مى‏کردید، خبر مى‏دهد!»[۲]

در پاسخ به این سؤال که آیا بین این دو آیه، تنافی نیست، باید گفت:

اولاً: در آیۀ اول خداوند می فرماید: “ای پیامبر در اطراف تو منافقانی هستند که تو نمی شناسی.” مسلم است که شخص منافق طوری عمل می کند که هیچ کس او را نشناسد. پس شناخته نشدن منافق مطلبی عادی است. اما در آیۀ دیگر می فرماید: ” هرچه عمل کنید خدا و رسولش و مؤمنان می بینند.”

باید توجه داشت که در این آیه، صحبت از دیدن عمل است نه دیدن نیّات. و نفاق منافق در اعمالش ظاهر نیست بلکه در نیت و درون اش است. پس آن چه در آیۀ اول ندانستن آن به پیامبر نسبت داده شده است نفاق مخفی منافقان است و آن چه در آیۀ بعد دیدنش به پیامبر نسبت داده شده است، اعمال بندگان است.

ثانیاً: جواب دقیقتر آن است که پیامبر گرامی اسلام و هر یک از اولیاء خدا وائمۀ معصومین (ع) از پیش خود هیچ علم غیبی ندارند. بلکه آن چه می دانند از خزانۀ علم خدا و توسط ذات باری تعالی به آنان الهام می شود. به عبارت دیگر ایشان مستقلاً چیزی نمی دانند بلکه آن چه دارند، تعلیم خداوند است. پس با این که پیامبر در مراحل بعد به طور قطع، منافقین را می شناسد، صحیح است که خداوند به او در ابتدا بفرماید ” تو نمی شناسی.”

بنابراین پیامبر در ابتدا نه تنها منافقان را نمی شناخت، بلکه دیگر مطالب را نیز نمی دانست و همه را به الهام خداوند فرا گرفت.

خداوند به پیامبر می فرماید:”  همان گونه (که بر پیامبران پیشین وحى فرستادیم) بر تو نیز روحى را بفرمان خود وحى کردیم تو پیش از این نمى‏دانستى کتاب و ایمان چیست (و از محتواى قرآن آگاه نبودى) ولى ما آن را نورى قرار دادیم که بوسیلۀ آن هر کس از بندگان خویش را بخواهیم هدایت مى‏کنیم و تو مسلّماً به سوى راه راست هدایت مى‏کنى‏.”[۳] و در آیۀ دیگر می فرماید: “تو نمى‏دانى شاید خداوند بعد از این، وضع تازه (و وسیلۀ اصلاحى) فراهم کند!”[۴]

اما در آیات دیگر صحبت از آیات کبرای الاهی است که خداوند به پیامبر نشان داده است، آیاتی که به احدی ارائه نکرده است. خداوند می فرماید: “هر آینه از نشانه‏هاى بزرگتر پروردگار خویش بدید.”[۵]

پس گرچه پیامبر(ص) ابتداءً چیزی نمی داند، اما به تعلیم الاهی، از بزرگ ترین آیاتی که احدی برآن اطلاع نداشت، مطلع شده بود.


[۱] ترجمۀ قرآن آیت الله مکارم شیرازی.

[۲] همان

[۳] شوری،۵۲٫

[۴] طلاق، ۱٫

[۵] نجم،۱۸٫




کلیدواژه ها: , , , ,



ثبت نظر


+ 8 = 13