دایره المعارف اسلام پدیا » برهان فرجه
منوی اصلی

برهان فرجه

تاریخ: ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۰ در باب: برهان

برهان فرجه که بر گرفته از روایتی است که هشام بن حکم از امام صادق (ع)  روایت می کند و حکما آن را تقریر کرده اند،[۱] این است که از فرض دو واجب الوجود «فرجه» لازم می آید. چراکه باید وجه امتیازی میان آنها باشد؛ چون تکثر و دوتا بودن فرع بر این است که هر کدام از آنها چیزی داشته باشند که دیگری ندارد؛ زیرا اگر هر چه را این دارد آن یکی هم داشته باشد و بالعکس دیگر فرض تعدد امکان پذیر نیست، پس باید میان دو واجب امر سومی باشد که ما به الامتیاز آنها باشد و آن امر سوم هم باید به نوبه خود واجب الوجود باشد، چون اگر واجب نباشد باید ممکن باشد و اگر ممکن شد باید از ناحیه دیگری رسیده باشد، پس لازم  می آید هر یک از واجب الوجودها  در مرتبه ذات خود از دیگری ممتاز نباشد و با دیگری متحد و یکی باشد و در مرتبه بعد تعدّد و تکثر پیدا شده  باشد، بنابراین آن امر سوم و ما به الامتیاز باید واجب الوجود باشد پس وجود دو واجب مستلزم سه واجب خواهد بود و چون هر سه واجب هستند و باید میان واجب سومی با هر یک از واجب اولی و دومی فرجه و وجه امتیازی باشد پس نیاز به دو فرجه  دارد که با یکی از اولی ممتاز شود و با فرجه دیگری از واجب دومی و آن دو فرجه هم باید واجب الوجود باشند پس تعداد واجب ها پنج تا می شود و این سلسله همین طور ادامه پیدا می کند و سر از تسلسل در می آورد و وجود دو واجب مستلزم بی نهایت واجب الوجود می شود.


[۱] . سبزواری، ملا هادی، شرح منظومه، ج ۳، ص ۵۱۶، نشر ناب، تهران، چاپ اول، ۱۴۱۳هـ ق




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


7 + = 12