دایره المعارف اسلام پدیا » اقسام بلوغ
منوی اصلی

اقسام بلوغ

تاریخ: ۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۰ در باب: بلوغ

برای اثبات تکلیف و بعضی از امور حقوقی، اقتصادی و اجتماعی بلوغ و رشد مطرح است.

از جمله شرایطی که برای قبول مسئولیت تکلیف ذکر کرده اند بلوغ است و کسی که به حد تکلیف نرسیده انجام هیچ گونه اعمالی بر عهدۀ او نیست. برای بلوغ اقسامی ذکر کردند که در این جا بیان می کنیم:

۱٫ بلوغ جسمانی: رسیدن به بلوغ جسمانى در انسان ها چندان فرقى نمى‏کند و معمولاً در مردها اتمام پانزده سال قمری و در زنان اتمام نه سال قمری است.[۱]

۲٫ بلوغ عقلانی و روحی: رسیدن به بلوغ عقلانى در افراد مختلف فرق مى‏کند، ممکن است کسى در حدود بیست سالگى و کسى در سنین بالاتر به این مرحله برسد و چنین نیست که با رسیدن به بلوغ عقلانى، دیگر رشد عقلانى انسان متوقف شود، بلکه هر روز کامل و کامل تر مى‏گردد. معمولاً سن رشد عقلانى میان بیست تا چهل سالگى است. و قرآن در جایى راجع به نوع انسان، چهل سالگى را کمال سنّ رشد و رسیدن به بلوغ عقلانى معرفى مى‏کند: «تا وقتى که انسان به کمال رشد خود رسید و به چهل رسید، گفت: پروردگارا مرا توفیق ده تا نعمت تو را سپاسگزار باشم”.[۲] در این آیه خاطر نشان مى‏سازد که چون یوسف به کمال رشد خود رسید به او حکمت و علم دادیم.[۳]

۳٫ بلوغ اشد: “اشد” به معناى استحکام و قوت جسمى و روحى است و “بلوغ اشد” به معناى رسیدن به این مرحله است.

بلوغ اشد در قرآن مجید به مراحل مختلف از عمر انسان اطلاق شده است.

الف. گاهى به معناى سن بلوغ آمده مانند: وَ لا تَقْرَبُوا مالَ الْیَتِیمِ إِلَّا بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ حَتَّى یَبْلُغَ أَشُدَّهُ؛[۴] نزدیک مال یتیم نشوید، مگر به نحو احسن تا زمانى که به حد بلوغ برسد.

ب. گاهى به معناى رسیدن به چهل سالگى است؛ مانند” حَتَّى إِذا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ بَلَغَ أَرْبَعِینَ سَنَهً؛[۵] تا زمانى که بلوغ اشد پیدا کند و به چهل سال برسد.

ج. گاهى به معناى مرحله قبل از پیرى آمده مانند: ثُمَّ یُخْرِجُکُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّکُمْ ثُمَّ لِتَکُونُوا شُیُوخاً؛[۶] سپس خداوند شما را به صورت اطفالى از عالم چنین بیرون مى فرستد، سپس به مرحله استحکام جسم و روح مى رسید سپس به مرحله پیرى.

این تفاوت تعبیرات ممکن است به این جهت باشد که انسان براى رسیدن به استحکام روح و جسم مراحلى را مى‏پیماید که بدون شک رسیدن به حد بلوغ یکى از آنها است و رسیدن به چهل سالگى که معمولاً توأم با یک نوع پختگى در فکر و عقل مى باشد مرحله دیگر است و همچنین قبل از آن که انسان قوس نزولى خود را سیر کند و به وهن و سستى گراید».[۷]



[۱]. نشانه هاى بلوغ یکی از سه چیز است:

اوّل: روییدن موى درشت زیر شکم بالاى عورت.

دوم: بیرون آمدن منى، (دست یافتن به رشد جنسى و محتلم شدن. در این هنگام شخص صلاحیّت و شایستگى براى ازدواج کردن را دارد).

سوم: تمام شدن پانزده سال قمرى در مرد و تمام شدن نه سال قمرى در زن. بنا بر این هر یک از این سه نشانه به تنهایى، علامت بلوغ و رسیدن به حدّ تکلیف شرعى است.

[۲]. احقاف، ۱۵٫

[۳]. جعفرى، یعقوب، تفسیر کوثر، ج ‏۵، ص ۳۶۲، توضیح، تفسیر سوره حمد تا طه ‏کوثر.

[۴]. اسراء، ۳۴٫

[۵]. احقاف، ۱۵٫

[۶]. غافر، ۶۷٫

[۷]. مکارم شیرازى، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‏۹، ص ۳۶۴ و ۳۶۵، ناشر، دار الکتب الإسلامیه، تهران، سال ۱۳۷۴ ش‏.




کلیدواژه ها: , , , ,



ثبت نظر


7 + = 10