دایره المعارف اسلام پدیا » خلقت آسمان و زمین در شش روز
منوی اصلی

خلقت آسمان و زمین در شش روز

تاریخ: ۳۰ فروردین ۱۳۹۰ در باب: آسمان

در ابتدا مناسب است نگاهی به آیاتی که در این باره بحث دارند بیاندازیم:

اعراف، ۵۴: إِنَّ رَبَّکُمُ اللَّهُ الَّذی خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فی‏ سِتَّهِ أَیَّامٍ : پروردگار شما، خداوندى است که آسمان ها و زمین را در شش روز [شش دوران‏] آفرید.

فصلت، ۹: قُلْ أَ إِنَّکُمْ لَتَکْفُرُونَ بِالَّذی خَلَقَ الْأَرْضَ فی‏ یَوْمَیْنِ : بگو: آیا شما به آن کس که زمین را در دو روز آفرید کافر هستید.

فصلت، ۱۰: وَ جَعَلَ فیها رَواسِیَ مِنْ فَوْقِها وَ بارَکَ فیها وَ قَدَّرَ فیها أَقْواتَها فی‏ أَرْبَعَهِ أَیَّامٍ سَواءً لِلسَّائِلین‏ : او در زمین کوه‏هاى استوارى قرار داد و برکاتى در آن آفرید و موادّ غذایى آن را مقدّر فرمود،- اینها همه در چهار روز بود- درست به اندازه نیاز تقاضا کنندگان!

فصلت ، ۱۲: فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ فی‏ یَوْمَیْنِ : در این هنگام آنها را به صورت هفت آسمان در دو روز آفرید.[۱]

تحلیل و تفسیر آیات

روز از نظر قرآن:

مراد از کلمه « یوم » در آیات مورد بحث پاره‏اى از زمان است، نه  روز به معنای معمولى و معهود ذهن ما، چون روز از نظر ما ساکنان زمین عبارت است از مقدار حرکت کره زمین به دور خودش ، که یک دور آن را یک روز و یا به عبارتى؛ یک شبانه روز مى‏نامیم، اطلاق روز بر پاره‏اى از زمان بسیار شایع است، از آن جمله کلام خدا است که مى‏فرماید:” ما این ایام را در بین مردم جابه جا مى‏کنیم”.[۲] و نیز مى‏فرماید:” پس آیا در انتظار آنند که همان ایامى که امت‏هاى گذشته داشتند داشته باشند”[۳]، و امثال این موارد که ایام در پاره‏اى از زمان اطلاق شده است».[۴]

تقدیر روزی زمین در چهار روز:

در آیات فوق (سورۀ فصلت) آفرینش زمین را در دو روز، و کوه‏ها و برکات و غذاها در چهار روز، و در دنباله این آیات، آفرینش آسمان ها را نیز در دو روز ذکر کرده که مجموعاً هشت روز مى‏شود؟ در حالى که در آیات فراوانى از قرآن مجید آفرینش آسمان ها و زمین مجموعاً در شش روز، یا به تعبیر دیگر در شش دوران، بیان شده است .[۵]

مفسران در پاسخ این، راه حل هایی را ارائه نمودند:

راه اول که مشهور و معروف است این که: آنجا که مى‏گوید: “اربعه ایام” (چهار روز) منظور تتمه چهار روز است، به این ترتیب در دو روز اول از این چهار روز زمین آفریده شد، و در دو روز بعد سایر خصوصیات زمین، به اضافه خلقت آسمان ها در دو روز مجموعاً شش روز (شش دوران) مى‏شود.

نظیر این تعبیر در زبان عرب و تعبیرات فارسى نیز وجود دارد که فى المثل گفته مى‏شود: از این جا تا مکه ده روز طول مى‏کشد، و تا مدینه پانزده روز، یعنى پنج روز فاصله مکه و مدینه است و ده روز فاصله این جا تا مکه، البته اگر آیات متعدد آفرینش در شش روز نبود چنین تفسیرى پذیرفته نمى‏شد، ولى از آن جا که آیات قرآن یک دیگر را تفسیر مى‏کنند، و قرینه یک دیگر مى‏شوند، تفسیر بالا به خوبى قابل قبول است.

راه دیگرى که تعداد کمى از مفسران آن را انتخاب کرده‏اند این است که: اربعه ایام (چهار روز) مربوط به آغاز خلقت نیست، بلکه اشاره به فصول چهارگانه سال است که مبدء پیدایش ارزاق و پرورش مواد غذایى انسان ها و حیوانات است.[۶]

راه سوم: دربارۀ رزق و روزی، واژۀ “قدّر” به کار برده شده است، در حالی که دربارۀ خلقت آسمان و زمین واژۀ “خلق” به کار گرفته شده است؛ یعنی این چهار روز تقدیر ارزاق است نه خلقت آن. با این بیان شاید اصل ابهام به کلی از بین برود؛ زیرا ابهام جایی است که ایام تقدیر روزی را در ردیف خلقت بیاوریم، در غیر این صورت، ابهام از اصل زائل می شود.

با توجه به مطالب یاد شده «ایامى که در این آیات براى خلقت آسمان ها و زمین آمده، چهار روز است دو روز براى خلقت زمین، و دو روز براى به پا داشتن آسمان هاى هفت گانه، بعد از آن که دود بود و اما ایامى که در آن روزی ها درست شده ایام تقدیر آنها است، نه خلقت روزی ها ، و آن چه که در کلام خدا مکرّر آمده، این است که خدا آسمان ها و زمین را در شش روز آفریده، نه مجموع خلق و تقدیر روزی را پس حق این است که ظرف مزبور تنها قید براى جمله اخیر است و دیگر نه حذفى لازم مى‏آید، و نه تقدیرى، و مراد بیان تقدیر ارزاق زمین در چهار فصل سال است‏».[۷]



[۱]. مکارم شیرازى ناصر، ترجمه قرآن (مکارم)، دار القرآن الکریم (دفتر مطالعات تاریخ ومعارف اسلامى) – قم، چاپ دوم، ۱۳۷۳ ش.

[۲]. آل عمران، ۱۴۰٫

[۳]. یونس، ۱۰۲٫

[۴]. طباطبایى سید محمد حسین، المیزان فى تفسیر القرآن، ج ۱۷، ص ۳۶۲ و ۳۶۳ ، دفتر انتشارات اسلامى جامعًۀ مدرسین حوزه علمیه قم – قم، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ ق.

[۵]. اعراف، ۵۴٫

[۶]. مکارم شیرازی،ناصر،تفسیر نمونه،ج ۲۰،ص ۲۲۵٫

[۷]. طباطبایى سید محمد حسین، المیزان فى تفسیر القرآن، ج ۱۷ ، ص ۳۶۳ و ۳۶۴٫




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


1 + 3 =