دایره المعارف اسلام پدیا » تعریف دين
منوی اصلی

تعریف دین

تاریخ: ۳۰ فروردین ۱۳۹۰ در باب: ادیان

معنای لغوی دین، انقیاد، خضوع، پیروی، اطاعت، تسلیم و پاداش است. امّا معنای اصطلاحی آن، مجموعه عقاید، اخلاق، قوانین و مقرراتی است که برای اداره امور جامعه انسانی و پرورش انسان ها باشد.

در تفسیر «دین»، آرا و مطالب گوناگونى از سوى غربیان مطرح شده است. «جان هیک» در کتاب «فلسفه دین» تعاریف گوناگونى از دیدگاه هاى مختلف درباره‏ دین نقل مى‏کند:

أ ) تعریف روان‏شناختى: «دین احساسات، اعمال و تجربیات افراد در هنگام تنهایى، آن گاه که خود را در برابر هر آنچه که الهى مى‏نامند، مى‏یابند». (ویلیام جیمز)

ب) تعریف جامعه شناختى: «مجموعه‏اى از باورها، اعمال،  شعایر و نهادهاى دینى که افراد بشر در جوامع مختلف بنا کرده‏اند». (تالکوت پارسونز)

ج) تعریف طبیعت گرایانه: «مجموعه‏اى از اوامر و نواهى که مانع عملکرد آزاد استعدادهاى ما مى‏شود». (اس. رایناخ) و همان رویکرد با همدلى بیشتر: « دین همان اخلاق است که احساس و عاطفه به آن تعالى، گرما و روشنى بخشیده است». (ماتیو آرنولد)

د) تعاریف دینى، مانند: «دین اعتراف به این حقیقت است که کلیه موجودات تجلیّات نیرویى هستند که فراتر از علم و معرفت ماست». (هربرت اسپنسر)[۱]

تنوع این تفسیرها به گونه‏اى است که اندیشمندان مغرب زمین را وادار کرده تا اعتراف کنند: «اصطلاح دین داراى یک معناى واحدی که مورد قبول همه باشد، نیست. بلکه پدیدارهاى متعدد فراوانى تحت نام دین گرد مى‏آیند که به گونه‏اى با هم ارتباط دارند. ارتباطى که لودویک ویتگنشتاین آن را شباهت خانوادگى[۲] مى‏نامد».[۳]

در تعابیر قرآنى «دین» در معنای اصطلاحی به دو معنا استعمال شده است:

۱ – هر گونه اعتقاد به قدرت غیبى، چه حق باشد و چه باطل: «لکم دینکم ولى دین».[۴]

۲ – خصوص ادیان الاهى: «ان الدین عندالله الاسلام».[۵]

در تعریف دین، توجه ما به همان استعمال دوم لفظ «دین» است، که خاص ادیان الاهى و داراى سطوح و مراحل مختلفى، مانند دین نفس الامرى و دین مرسل، است.[۶]

منابع برای مطالعه بیشتر:

مهدى هادوى تهرانى، ولایت و دیانت، مؤسسه فرهنگى خانه خرد، قم، چاپ دوم، ۱۳۸۰٫


[۱]. ر.ک: جان هیک، فلسفه دین، ص ۲۳ – ۲۲ ترجمهى بهرام راد، ویراسته‏ بهاء الدینى خرّمشاهى، انتشارات بین المللى الهدى، تهران، ۱۳۷۲٫

[۲]. Family Resemblance

[۳]. جان هیک، فلسفه دین، صص ۲۴ – ۲۳٫

[۴]. دین شما براى خودتان، و دینِ من براى خودم. کافرون، ۶٫

[۵]. در حقیقت، دین نزد خدا همان اسلام است. آل عمران، ۱۹٫

[۶]. ر. نمایه: مراحل دین




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


4 + 5 =