دایره المعارف اسلام پدیا » تعریف دين
منوی اصلی

تعریف دين

تاریخ: ۳۰ فروردین ۱۳۹۰ در باب: ادیان

معنای لغوی دین، انقیاد، خضوع، پیروی، اطاعت، تسلیم و پاداش است. امّا معنای اصطلاحی آن، مجموعه عقاید، اخلاق، قوانین و مقرراتی است که برای اداره امور جامعه انسانی و پرورش انسان ها باشد.

در تفسير «دين»، آرا و مطالب گوناگونى از سوى غربيان مطرح شده است. «جان هيك» در كتاب «فلسفه دين» تعاريف گوناگونى از ديدگاه هاى مختلف درباره‏ دين نقل مى‏كند:

أ ) تعريف روان‏شناختى: «دين احساسات، اعمال و تجربيات افراد در هنگام تنهايى، آن گاه كه خود را در برابر هر آنچه كه الهى مى‏نامند، مى‏يابند». (ويليام جيمز)

ب) تعريف جامعه شناختى: «مجموعه‏اى از باورها، اعمال،  شعاير و نهادهاى دينى كه افراد بشر در جوامع مختلف بنا كرده‏اند». (تالكوت پارسونز)

ج) تعريف طبيعت گرايانه: «مجموعه‏اى از اوامر و نواهى كه مانع عملكرد آزاد استعدادهاى ما مى‏شود». (اس. رايناخ) و همان رويكرد با همدلى بيشتر: « دين همان اخلاق است كه احساس و عاطفه به آن تعالى، گرما و روشنى بخشيده است». (ماتيو آرنولد)

د) تعاريف دينى، مانند: «دين اعتراف به اين حقيقت است كه كليه موجودات تجليّات نيرويى هستند كه فراتر از علم و معرفت ماست». (هربرت اسپنسر)[۱]

تنوع اين تفسيرها به گونه‏اى است كه انديشمندان مغرب زمين را وادار كرده تا اعتراف كنند: «اصطلاح دين داراى يك معناى واحدی كه مورد قبول همه باشد، نيست. بلكه پديدارهاى متعدد فراوانى تحت نام دين گرد مى‏آيند كه به گونه‏اى با هم ارتباط دارند. ارتباطى كه لودويك ويتگنشتاين آن را شباهت خانوادگى[۲] مى‏نامد».[۳]

در تعابير قرآنى «دين» در معنای اصطلاحی به دو معنا استعمال شده است:

۱ – هر گونه اعتقاد به قدرت غيبى، چه حق باشد و چه باطل: «لكم دينكم ولى دين».[۴]

۲ – خصوص اديان الاهى: «ان الدين عندالله الاسلام».[۵]

در تعريف دين، توجه ما به همان استعمال دوم لفظ «دين» است، كه خاص اديان الاهى و داراى سطوح و مراحل مختلفى، مانند دين نفس الامرى و دين مرسل، است.[۶]

منابع برای مطالعه بيشتر:

مهدى هادوى تهرانى، ولايت و ديانت، مؤسسه فرهنگى خانه خرد، قم، چاپ دوم، ۱۳۸۰٫


[۱]. ر.ك: جان هيك، فلسفه دين، ص ۲۳ – ۲۲ ترجمهى بهرام راد، ويراسته‏ بهاء الدينى خرّمشاهى، انتشارات بين المللى الهدى، تهران، ۱۳۷۲٫

[۲]. Family Resemblance

[۳]. جان هيك، فلسفه دين، صص ۲۴ – ۲۳٫

[۴]. دين شما براى خودتان، و دينِ من براى خودم. كافرون، ۶٫

[۵]. در حقيقت، دين نزد خدا همان اسلام است. آل عمران، ۱۹٫

[۶]. ر. نمايه: مراحل دين




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر