دایره المعارف اسلام پدیا » دعا برای مرتد
منوی اصلی

دعا برای مرتد

تاریخ: ۱۹ اسفند ۱۳۸۹ در باب: دعا

اگرچه در دعا کردن محدودیت چندانی نیست، اما استجابت دعا دارای شرایطی است که از جمله آنها، قابلیت فردی است که برای او می خواهیم دعا کنیم. دعا در باره افراد مرتدی که با اختیار، ایمان  به خدا را ترک کرده و کفر را بر گزیده اند و با این حالت از دنیا رفته اند از این قبیل است که خود آنان قابلیت استجابت دعا را از بین برده اند. بنا بر این قرآن، پیامبر و مؤمنان را از دعا و طلب امرزش برای آنان نهی کرده است و می فرماید: “مَا کاَنَ لِلنَّبىِ‏ِّ وَ الَّذِینَ ءَامَنُواْ أَن یَسْتَغْفِرُواْ لِلْمُشْرِکِینَ وَ لَوْ کَانُواْ أُوْلىِ قُرْبىَ‏ مِن بَعْدِ مَا تَبَینَ‏َ لهَمْ أَنهَّمْ أَصْحَابُ الجْحِیمِ”؛ براى پیامبر و مؤمنان، شایسته نبود که براى مشرکان (از خداوند) طلب آمرزش کنند، هر چند از نزدیکانشان باشند (آن هم) پس از آن که بر آنها روشن شد که این گروه، اهل دوزخند!”.[۱]

بر اساس این آیه، استغفار براى مشرکین‏ از این جهت جائز نیست که امری لغو  و بیهوده است؛ زیرا فردی که استحقاق عذاب و عقوبت الاهی را دارد از یکى از این دو صورت بیرون نیست، یا خداوند به دلیل تقصیرى که از او ‏ سرزده قصد تنبیه و عقاب او را دارد، و یا بنده با خداى تعالى دشمن است، اگر از بنده گناهی سرزده باشد ولى بنده‏اش با او دشمن نباشد و بلکه اظهار تذلّل و خوارى کند، در این صورت جاى این هست که به دلیل سعه رحمت او آدمى براى آن بنده طلب مغفرت کند، و از خداوند بخواهد که به حال آن بنده‏اش ترحّم کند، اما اگر بنده با خدا سر دشمنى داشته باشد مانند مشرکین معاند- و خود را بالاتر از آن بداند که به درگاه خدا سر فرود بیاورد، در چنین صورتى عقل صریح حکم مى‏کند به این که شفاعت و یا استغفار معنا ندارد، مگر بعد از آن که آن بنده عناد را کنار گذاشته، به سوى خدا توبه و بازگشت کند و به لباس تذلّل و مسکنت درآید.

و گرنه چه معنا دارد که انسان براى کسى که اصلا رحمت و مغفرت را قبول ندارد و زیر بار عبودیت او نمى‏رود، استغفار نموده، از خدا بخواهد که از او درگذرد. آرى، این درخواست و شفاعت استهزاء به مقام ربوبیت و بازى کردن با مقام عبودیت است، که به حکم فطرت عملى است ناپسند و غیر جائز.

و خداوند این جائز نبودن را به حق نداشتن تعبیر کرده و فرموده:” ما کانَ لِلنَّبِیِّ وَ الَّذِینَ آمَنُوا” یعنى پیغمبر و آنان که ایمان آورده‏اند حق ندارند استغفار کنند بعد از آن که براى آنها معلوم شد که …، و در تفسیر آیه” ما کانَ لِلْمُشْرِکِینَ أَنْ یَعْمُرُوا مَساجِدَ اللَّهِ”  گفته شد که حکم جواز در شرع بعد از جعل حق است.[۲]

از این آیه می توان استفاده کرد که دعا و طلب مغفرت برای مرتدهایی که با حالت کفر و الحاد از دنیا رفته اند نیز امری لغو و بیهوده است؛ زیرا آنان نیز با اختیار خود راه عناد و دشمنی با خدای خود را در پیش گرفتند؛ به همین دلیل استغفار برای آنان جایز نیست.


[۱] توبه،۱۱۳٫

[۲] طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، موسوى همدانى، سید محمد باقر، ج‏۹، ص ۵۴۱، دفتر انتشارات اسلامى، قم‏، چاپ پنجم‏، ۱۳۷۴ ش‏؛ مکارم شیرازى، ناصر، تفسیر نمونه‏،ج ۸، ص ۱۵۴، دار الکتب الإسلامیه، چاپ اول، تهران‏، ۱۳۷۴ ش‏. ‏




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


5 + = 7