دایره المعارف اسلام پدیا » حکمت الاهی و دعا
منوی اصلی

حکمت الاهی و دعا

تاریخ: ۱۹ اسفند ۱۳۸۹ در باب: دعا

تحقق برخى از مقدرّات الاهى با دعاى بنده و مشروط به دعا کردن است، بدین معنا که اگر بنده دعا کند و بخواهد، مصلحت الاهى به عطا کردن تعلق مى‏گیرد و اگر دعا نکند مصلحتى در کار نیست و براى او مقدور نمى‏شود.[۱]

بنابراین، دعا هم یکی از اسباب است همانند اسباب دیگر؛ یعنی ممکن است خداوند متعال مقدر کرده باشد که شخص فقط به وسیلۀ دعا کردن صاحب فرزند شود، و تا دعا نکند، به او اولاد ندهد، هر چند که به همۀ وسائل ظاهرى متوسل شود.[۲]

در روایات مختلفی که به آن اشاره خواهیم کرد؛ این امر ثابت می شود که دعا به تنهایی بر وقایعی که قرار بوده رخ دهد بسیار تاثیرگذار است؛ تا جائی که قضاء الاهی را می تواند تغییر دهد.

برای روشن شدن این بحث به چند روایت می پردازیم.

رسول خدا (ص) فرموده اند: ” لا یردّ القضاء الا الدعاء”[۳] قضا را رد نمى‏کند مگر دعا.

از امام صادق (ع) روایت شده است که فرمود:” الدعاء یرد القضاء بعد ما ابرم ابراما”[۴] دعا قضا را بعد از آن که تا حدى حتمى شده ردّ مى‏کند.

از امام موسى کاظم (ع) است که فرمود: بر شما باد دعا کردن، که دعا و درخواست از خداى عز و جل بلا را رد مى‏کند هر چند که آن بلا مقدر شده قضایش رانده شده باشد، و تا مرحله اجرا جز امضاى آن فاصله‏اى نمانده باشد، در همین حال هم اگر از خداى تعالى درخواست شود آن بلا را به نحوى که خود مى‏داند بر مى‏گرداند.[۵]

همچنین از امام صادق (ع) روایت شده است که فرمود: دعا، قضاى مبرم و حتمى را بر مى‏گرداند، پس دعا بسیار کنید، که کلید همۀ رحمت‏ها و رستگارى‏ها و کلید برآمدن هر حاجت است، و مردم به آن چه نزد خدا دارند نمى‏رسند مگر به دعا، چون هیچ درى نیست که وقتى بسیار کوبیده شود به روى کوبنده باز نگردد.[۶]

بنابر این با توجه به آنچه در روایات آمده است معلوم می شود همان خدای حکیمی که بنده اش را مبتلا به بلا می کند؛ او را حین گرفتاری امر به دعا کرده و می گوید که در صورتی تو را نجات می دهم که رو به من کرده و دست نیاز به سویم دراز کنی و مرا بخوانی. در نتیجه مبتلا شدن مطابق با حکمت بوده و رفع آن به وسیلۀ دعا نیز چنین است.

همچنین دقت به این مطلب لازم است که حکیم بودن خداوند، دلیل نمی شود که اراده از انسان ها گرفته شود بلکه عمل هر انسانی از افعال خودش سرچشمه می گیرد؛ لذا با دعا کردن می توان جلوی بدی ها و شروری که در آینده قرار است رخ دهد را گرفت. بنابر این، چنین نیست که انسان ها در کارهایشان به یک نحوه جبر گرفتار باشند و همۀ اتفاقاتی که برایشان می افتد علتش خداوند باشد؛ بلکه –مشیت الاهی بر این است که- خود انسان می تواند به وسیلۀ اعمالش آیندۀ خویش را رقم زند.

هم چنین در فائده دعا همین بس که خداوند در کتاب شریفش در سورۀ فرقان آیۀ ۷۷ خطاب به پیامبر اکرم (ص) فرموده است: “بگو اگر دعاى شما نباشد، پروردگارم هیچ اعتنایى به شما نمى‏کند”.

یعنی خداوند به واسطۀ دعاهای بندگان است که به ایشان توجه می کند.

برای مطالعه بیشر در این مورد می توانید به نمایه های زیر مراجعه کنید:

۲۶۴۶ (سایت اسلام کوئست: ۲۷۷۲) (منافات نداشتن دعا با خواست خداوند).

۸۹۶۱ (سایت اسلام کوئست: ۹۰۳۷) (هدف از دعا).


[۱] برگرفته از محمد باقر شهیدى، دعاها و تهلیلات قرآن، ص ۴۳٫

[۲] بر گرفته از: نمایه: شرایط استجابت حتمى دعا، سؤال ۱۹۷ (سایت اسلام کوئست: ۹۸۳): در چه شرایطى دعا حتماً مستجاب مى‏شود؟

[۳] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۹۰، ص ۲۹۴،موسسه الوفاء، بیروت، ۱۴۰۴ هـ ق.

[۴] بحار الانوار، ج۹۰، ص ۲۹۵٫

[۵] بحار الانوار، ج۹۰، ص ۲۹۵٫

[۶] بحار الانوار، ج۹۰، ص ۲۹۹٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


8 + = 10