دایره المعارف اسلام پدیا » آداب تلاوت قرآن‏
منوی اصلی

آداب تلاوت قرآن‏

تاریخ: ۲۱ اسفند ۱۳۸۹ در باب: احکام قرآن

در اسلام همه چیز نیاز به برنامه دارد مخصوصا بهره‏گیرى از کتاب بزرگى همچون قرآن، به همین دلیل در خود قرآن و روایات براى تلاوت و بهره‏گیرى از این آیات آداب و شرائطى بیان شده است که برخی از آنها عبارت اند از:

۱- تماس گرفتن با خطوط قرآن باید توام با طهارت و وضو باشد. قرآن مى‏فرماید: قرآن را جز پاکان لمس نمى‏کنند.” [۱]

این تعبیر ممکن است هم اشاره به پاکیزگى ظاهرى باشد، و هم اشاره به این که درک مفاهیم و محتواى این آیات تنها براى کسانى میسر است که از رذائل اخلاقى نیز پاک اند، یعنی انسان باید از صفات زشتى که بر دیده حقیقت بین او پرده مى‏افکند، دور باشد تا از مشاهده جمال حق و حقایق قرآن محروم نگردد.

۲- قرآن را باید به صورت “ترتیل” تلاوت کرد، یعنى شمرده، و توام با تفکر.[۲]

۳- به هنگام آغاز تلاوت قرآن باید از شیطان رجیم و رانده شده درگاه حق، به خدا پناه برد که این امر با ذکر “اعوذ بالله من الشیطان رجیم” قبل از “بسم الله الرحمن الرحیم” میسر خواهد شد. البته این پناه بردن به خداوند، نباید محدود به لفظ و سخن باشد بلکه باید در اعماق روح و جان نفوذ کند و در تمام مدت تلاوت این حالت حفظ شود.[۳] [۴]

در روایتى از امام صادق (ع) مى‏خوانیم که در پاسخ این سؤال که چگونه این دستور را عمل کنیم؟ و چه بگوئیم؟ فرمود بگو:”استعیذ بالسمیع العلیم من الشیطان الرجیم‏”.

و در روایت دیگرى مى‏خوانیم که امام به هنگام تلاوت سوره حمد فرمود: “اعوذ باللَّه السمیع العلیم من الشیطان الرجیم، و اعوذ باللَّه ان یحضرون” یعنی:” به خداوند شنوا و دانا از شیطان رجیم پناه مى‏برم، و هم به او پناه مى‏برم از اینکه نزد من حضور یابند”!

همچنین در روایتی آمده است که اولین چیزی که جبرئیل درباره قرآن به پیامبر اکرم (ص) گفت این بود: ای محمد بگو: “أَسْتَعِیذُ بِالسَّمِیعِ الْعَلِیمِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ” سپس گفت بگو: ” بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ الَّذِی خَلَقَ”.[۵]

بنابراین پناه بردن به خدا از شیطان هم در آغاز تلاوت قرآن لازم است و هم در تمام مدت تلاوت هر چند به زبان نباشد.[۶]

۴٫ توجه به معانی و مفاهیم قرآن. دلیل دیگری است که باعث روشن شدن قلب و روح انسان و کسب معرفت در حین تلاوت قرآن می شود.

هر چند پی بردن به عمق معانی و مفاهیم واقعی قرآن خارج از دسترس برخی از انسانها است، اما در حد توان با رعایت موارد فوق می توان از این دریای بی کران فیض و معرفت کسب ثواب نمود، و روح و قلب خویش را با تلاوت قرآن و دقت در معانی آن تعالی بخشید.



[۱] – لا یَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ:”

[۲] – مزمل ،۴  وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِیلًا

[۳]-نحل،۹۸، فَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیْطانِ الرَّجیمِ

[۴]- تفسیر نمونه، ج‏۱۱، ص:۴۰۱ و۴۰۲

[۵]-  مستدرک‏الوسائل ج : ۴ ص : ۲۶۵- ۴، الشَّیْخُ أَبُو الْفُتُوحِ الرَّازِیُّ فِی تَفْسِیرِهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ‏قَالَ أَوَّلُ آیَهٍ نَزَلَتْ أَوْ أَوَّلُ مَا قَالَهُ جَبْرَئِیلُ لِرَسُولِ اللَّهِ ص فِی أَمْرِ الْقُرْآنِ أَنْ قَالَ لَهُ یَا مُحَمَّدُ قُلْ أَسْتَعِیذُ بِالسَّمِیعِ الْعَلِیمِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ ثُمَّ قَالَ قُلْ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ الَّذِی خَلَقَ‏

[۶] . اقتباس به سؤال شماره ۱۵۶۵ (سایت اسلام کوئست: ۱۵۷۹).




کلیدواژه ها: , , , ,



ثبت نظر


+ 3 = 6