دایره المعارف اسلام پدیا » عصمت انبیاء و دلیل آن
منوی اصلی

عصمت انبیاء و دلیل آن

تاریخ: ۳۰ بهمن ۱۳۸۹ در باب: پیامبران

در مورد عصمت انبیا قبل از تمسک به ظاهر آیات قرآن، توجه به این نکته ضرورى خواهد بود که چون بین عقل قطعی و وحى تنافى وجود ندارد، لازم است آیات به گونه اى معنا شود که با حکم قاطع عقل، تعارض نداشته باشند.

در خصوص عصمت انبیا، تنها یک دلیل عقلى را ذکر مى‏کنیم. محقق طوسى (‏ره) با عبارتى موجز مى‏فرماید: “عصمت براى نبى لازم است تا اطمینان به وى حاصل شود و در نتیجه، غرض حاصل گردد”[۱]. بنابراین، لزوم عصمت انبیا به دلیل وثوق به انبیا است.

برخى از محققان دلیل عصمت انبیا را چنین مى‏فرمایند: “وقتى وجود خداوند – با همه صفات جمال و جلال او – ثابت شد و وحى ممکن و نبوت عامه اثبات گردید، مطلب دیگرى که عقل به آن حکم خواهد کرد، لزوم عصمت انبیا در دریافت و ابلاغ وحى مى‏باشد، یعنى خدایى که براى هدایت بندگان، پیامبرى را بر مى‏گزیند، ضرورتاً پیامبرى که از هر گونه سهو و نسیان – چه رسد به عصیان – در دریافت و ابلاغ وحى معصوم باشد، خواهد فرستاد؛ زیرا در غیر این صورت با حکمت نبوت و انزال کتب و ارسال رسل – که ریشه در حکمت آفرینش دارد – سازگار نخواهد بود. حکمت برانگیختن رسولان، هدایت ناس است و راهنمایى مردم در صورتى حاصل مى‏شود که پیام آور خدا از خطا و سهو و نسیان در دریافت و رساندن وحى معصوم باشد.

این اصل کلامى ریشه در صفات الاهى، از جمله علم و قدرت و حکمت آفرینش، حکمت تشریع، و بالاخره تنزه خداوند از هرگونه قبح، ظلم و عبث دارد. اگر رسولى در دریافت یا رساندن وحى خطا کند، جهل یا عجز و یا ناشایستگى در کار ربوبى را نشان خواهد داد، بلکه اگر پیامبرى ضرورتاً معصوم نباشد، یا در هدایت وى اشتباه عمدى یا سهوى رخ خواهد داد و یا لااقل، امت اعتماد لازم بر خصوص پیامبرى او، یا الاهى بودن همه‏ى تکلیف و پیام هایش نخواهند داشت. در قسم اوّل، اغرا به جهل و گمراهى مردم و در صورت دوم، لغو و عبث لازم مى‏آید و ساحت مقدس ربوبى از هر دو امر منزه است”.[۲]


[۱] محقق طوسى، نصیرالدین، تجرید الاعتقاد، ص ۱۵۵، مؤسسه امام صادق (ع)، قم، ۱۳۷۵٫

[۲] استاد هادوى تهرانى، مهدى، مبانى کلامى اجتهاد، ص ۸۱، مؤسسه‏ى فرهنگى خانه خرد، قم، چاپ اول، ۱۳۷۷٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


2 + = 4