دایره المعارف اسلام پدیا » عصمت انبیاء از دیدگاه اهل سنت
منوی اصلی

عصمت انبیاء از دیدگاه اهل سنت

تاریخ: ۲۹ بهمن ۱۳۸۹ در باب: عصمت

برخی از طوائف اهل سنت (مثل حشویّه[۱]، سلفی ها و بعضی از اهل حدیث) معتقدند که انبیاء تنها در دریافت و ابلاغ وحی معصوم می باشند و در بقیه حالات گناه کار و خطاکار هستند. و به آیاتی از قرآن مثل سورۀ طه آیۀ ۱۲۱ و سورۀ یوسف آیات ۱۰۹و۱۱۰استناد می کنند.[۲]

اما همه متکلمین اسلام، از شیعه و اهل سنت قائل به عصمت انبیاء در دریافت وحی و ابلاغ وحی و تبلیغ رسالت بوده و در این مرحله متفق القول هستند؛ مگر این که جایز بودن خطا در ابلاغ رسالت را از روی سهو و نسیان، به ابی بکر باقلانی نسبت داده اند[۳] و دلایلی که در این مرحله می آورند تقریباً مثل هم است.[۴]

از جمله کسانی ­که قائل به عدم عصمت پیامبران و به تبع آنها ائمه اطهار (ع) شده­اند سلفی­ ها (وهابی ها) می­ باشند که به اعتراف بزرگانشان عصمت را برای پیامبران قبول ندارند.

مثلاً ابن تیمیه از بزرگان اهل سنت در یکی از اقوالش ادعا کرده که هیچ کس معصوم نیست نه پیغمبر نه غیر پیغمبر[۵] و بعد از آنکه عصمت پیامبر ثابت نشد عصمت هیچ کسی غیر از پیغمبر نیز ثابت نمی شود. وی می­ گوید: « بدرستی که از بعد رسول هیچ معصومی نیست و طاعت هیچ کسی بعد از پیغمبر در هیچ چیزی واجب نیست ».[۶]

در این جا به جهت اختصار تنها به دو مورد از آیات اشاره می شود:

۱- «سر انجام هر دو از آن درخت خوردند و عورتهایشان به ایشان نمودار شد و بنا کردند از برگهاى بهشت به خودشان بچسبانند، آدم نافرمانى پروردگار خویش کرد و از راه برفت».[۷]

در این آیه و آیات قبل از آن داستان داخل شدن آدم و همسرش در بهشت، و بیرون شدنشان به وسوسه‏اى از شیطان، و حکمى که خداى تعالى در این موقع راند که دینى تشریع نموده،سعادت و شقاوت بنى نوع آدمى را منوط به پیروى هدایت او و اعراض از آن نموده بیان مى‏کند.

این آیه شریفه و آیات دیگری که درباره حضرت آدم (ع) و همسرش حوا، در قرآن کریم مبنی بر رانده شدن آنها از بهشت بیان شده، مهم ترین دلیلی است که برخی از اهل سنت دلیل بر نفی عصمت انبیاء در غیر وحی قرار داده و صدور معصیت را از رسل و انبیاء جایز دانسته اند.[۸]

اما در ردّ این استدلال، پاسخ های محکم و قوی با توجه به آیات و روایات از طرف مفسرین و محققین بزرگ شیعه داده شده است[۹] .


[۱] . سبحانی، جعفر، الالهیات، ج۳، ص ۱۶۵٫

[۲] . تفسیر الألوسی، در تفسیر سوره طه، ذیل آیه ۱۲۱: « نعم لا اشکال فیه على ما قاله القاضی أبو بکر من أنه لا یمتنع عقلاً ولا سمعاً أن یصدر من النبی علیه السلام قبل نبوته معصیه مطلقاً ».

[۳] . سبحانی، جعفر، الالهیات، ج۳، ص ۱۸۳٫

[۴] . ر.ک: سبحانی، جعفر، الالهیات، ج۳، ص ۱۸۳-۱۸۹٫

[۵] . أحمد بن عبد الحلیم بن تیمیه الحرانی أبو العباس ؛ منهاج السنه النبویه ، تحقیق : د. محمد رشاد سالم ، ج۷، ص ۸۵،مصر ،  مؤسسه قرطبه – ۱۴۰۶ ، چاپ اول؛ جامع الرسائل لابن تیمیه، رشاد سالم، بخش «المجموعه الثانیه»، بحث غلو الشیعه فی دعوی العصمه: وَادعوا عصمتهم من صَغِیر الذُّنُوب وکبیرها وَغیر ذَلِک وَادعوا ذَلِک فِی الْأَنْبِیَاء أَیْضا لأَنهم أفضل من الْأَئِمَّه؛ و همچنین: در بحث « مذهب السلف و اهل السنه هو القول بتوبه الانبیاء» و همچنین در بحث « بطلَان القَوْل بعصمه الْأَنْبِیَاء من التَّوْبَه من الذُّنُوب».

[۶] . جامع الرسائل لابن تیمیه، رشاد سالم، بخش «المجموعه الاولی»، بحث « لاعصمه لاحد بعد الرسول » و در بحث « مذهب السلف و اهل السنه هو القول بتوبه الانبیاء» و همچنین در بحث « بطلَان القَوْل بعصمه الْأَنْبِیَاء من التَّوْبَه من الذُّنُوب».

[۷] . طه، ۱۲۱: (فَأَکَلا مِنْها فَبَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما وَ طَفِقا یَخْصِفانِ عَلَیْهِما مِنْ وَرَقِ الْجَنَّهِ وَ عَصى‏ آدَمُ رَبَّهُ فَغَوى‏ ).

[۸] . سبحانی، جعفر، مفاهیم القرآن، ج۵، ص ۱۱۹٫

[۹] . شما برای دریافت پاسخ این اشکال می توانید به سؤالات زیر نیز مراجعه کنید:

سؤال ۲۰۳ (سایت: ۱۱۱۴) (گناه آدم و حوا)، سؤال ۴۴۳۸ (سایت: ۴۸۰۸) (خطای حضرت آدم)، وسوالات مربوط به  عصمت انبیاء.




کلیدواژه ها: , , , ,



ثبت نظر


2 + = 8