دایره المعارف اسلام پدیا » شیوه های دسترسی به اخلاص
منوی اصلی

شیوه های دسترسی به اخلاص

تاریخ: ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ در باب: اخلاص

راه ها و شیوه های دسترسی به اخلاص را می توان در امور زیر خلاصه نمود:

۱٫ تقویت ایمان و شناخت نسبت به ذات متعالی خداوند: ایمان به ذات حق تعالی و همۀ صفات نامتناهی او به ویژه صفاتی که شایستگی و دوستی ستایش و پرستش را مختص ذات حق تعالی می کند، جایی برای انگیزۀ شرک، کفر و نفاق، با همۀ اقسام آنها باقی نمی گذارد و شناخت ذات حق تعالی با همه صفات او حالت ترس، فروتنی و خود باختگی در آدمی به وجود می آورد که مبادا دچار عذاب دنیوی و اخروی و یا محرومیت از دیدار ذات حق تعالی شود. در نتیجه بنابر مراتب این شناخت، مراتبی از ترس و اخلاص حاصل می آید.

۲٫ فکر کردن دربارۀ ارزش اخلاص: اخلاص، فرمان الاهی به ادیان الاهی،[۱] نعمت پنهانی خداوند به بنده محبوب خود،[۲] باعث دیدار پروردگار هستی،[۳] مایه رهایی از حساب روز قیامت،[۴] موجب بر خورداری از پاداش های بی پایان اخروی[۵] و باعث عدم تصرف شیطان در آدمی است.[۶]

۳٫ فکر کردن درباره ضررهای اخلاص نداشتن: از مجموع روایات[۷] درباره آثار ریا و عدم اخلاص بر می آید که ریا و عدم اخلاص نوعی کفر، شرک، نفاق، نیرنگ با ذات حق تعالی، مایۀ خشم خداوند و باعث عدم قبولی اعمال، شفاعت، اجابت دعا می باشد.

۴٫ هماهنگی و همانندی بندگی در ظاهر و پنهان: این هماهنگی باید به گونه ای باشد که حضور دیگران تأثیری در چگونگی بندگی او نگذارد.

۵٫ بندگی همه جانبه: پیروی فرمان ذات حق تعالی در همۀ واجبات، ترک محرمات، انجام مستحبات، ترک مکروهات و حتی در انجام مباحات. نه این که مثلاً نماز بگذارد در عین حال حسادت و غیبت هم داشته باشد و همین طور در سایر موارد اعتقادی و عملی دین.

۶٫ احساس عجز و کوتاهی در بندگی: بنده در عین بندگی و اخلاص، خود را عاجزتر از آن بداند که بتواند حق بندگی و اخلاص در بندگی را به جا آورد، لذا انبیا و اولیا با این که از بالاترین مراتب اخلاص برخوردار بودند، در راز و نیاز، خود را عاجزتر از این می دانستند بندگی شایستۀ ذات حق تعالی به جا آورند. لذا نبی خاتم می فرماید: “بندگی شایسته تو را به جا نیاوردیم”.[۸]

۷٫ دعا: دعا وسیله ای است برای حل گره ها و دردهای دنیوی و معنوی. بعضی از نیازهای اساسی و ابدی آدمی، جز از راه بندگی و دعا در کنار آن به دست نمی آید. چه نیازی بالاتر از اخلاص در بندگی است، لذا امام سجاد (ع) از خداوند عاجزانه خواستار اخلاص در بندگی هستند: “خدایا همۀ اینها (اعمال) را از ریای ریاکنندگان خالص بگردان تا احدی را شریک تو قرار ندهیم و جز تو مرادی برنگزینیم”.[۹]


[۱] بینه، ۵٫

[۲] معراج السعاده، حدیث قدسی، ص ۴۸۹٫

[۳] همان.

[۴] صافات، ۱۲۸٫

[۵].صافات، ۳۹-۴۰٫

[۶] حجر، ۴۰ .

[۷] مجموع این روایات در کتب اخلاقی ذکر شده، آمده اند.

[۸] “ما عبدناک حق عبادتک”. بحار الانوار، ج ۶۸، ص ۲۳٫

[۹] “خلص ذالک کله من رئاء المرائین و سمعه المسمعین لا نشرک فیه احدا دونک و لا نبغی فیه مرادا سواک”، صحیفه سجادیه، دعای شماره ۴۴،.




کلیدواژه ها: , , , ,



ثبت نظر


2 + = 3