دایره المعارف اسلام پدیا » رجعت در آیات و روایات
منوی اصلی

رجعت در آیات و روایات

تاریخ: ۲۸ بهمن ۱۳۸۹ در باب: رجعت

الف- آیات:

از تدبر در آیات قرآن می توان نتیجه گرفت که قرآن کریم به دو گونه به مسئلۀ رجعت اشاره نموده است:

یک: آیاتی که به وقوع رجعت در آینده اشاره دارد؛ مانند آیۀ شریفۀ ۸۲ از سورۀ نمل که خداوند در این آیه می فرماید: “(به یاد آور) روزى را که ما از هر امّتى، گروهى را از کسانى که آیات ما را تکذیب مى‏کردند محشور مى‏کنیم و آنها را نگه مى‏داریم تا به یکدیگر ملحق شوند”! بسیارى از بزرگان این آیه را اشاره به مسئلۀ رجعت و بازگشت گروهى از بدکاران و نیکوکاران به همین دنیا در آستانۀ رستاخیز مى‏دانند؛ چرا که اگر اشاره به خود رستاخیز و قیامت باشد، تعبیر به “من کل امه فوجا”، (از هر جمعیتى، گروهى) صحیح نیست؛ زیرا در قیامت، همه محشور مى‏شوند، چنان که قرآن در آیۀ ۴۷ سورۀ کهف مى‏گوید: “ما آنها را محشور مى‏کنیم و احدى را ترک نخواهم گفت”.

دو: آیاتی که به وقوع حوادثی در امت هاى پیشین اشاره می فرماید که در واقع نوعی امکان رجعت محسوب می شود؛ مانند این آیات:

۱٫ آیۀ ۲۵۹ سورۀ بقره دربارۀ پیامبرى است که از کنار یک آبادى عبور کرد در حالى که دیوارهاى آن فرو ریخته بود و اجساد و استخوان هاى اهل آن در هر سو پراکنده شده بود، از خود پرسید چگونه خداوند این ها را پس از مرگ زنده مى‏کند، اما خدا او را یک صد سال میراند و سپس زنده کرد و به او گفت چقدر درنگ کردى؟ عرض کرد یک روز یا قسمتى از آن، فرمود نه، بلکه یک صد سال بر تو گذشت[۱] این پیامبر، عزیر باشد یا پیامبر دیگرى تفاوت نمى‏کند، مهم صراحت قرآن در زندگى پس از مرگ در همین دنیا است.[۲]

۲٫ آیۀ ۲۴۳ سورۀ بقره سخن از جمعیت دیگرى به میان مى‏آورد که از ترس مرگ (و طبق گفتۀ مفسران به بهانۀ بیمارى طاعون از شرکت در میدان جهاد خوددارى کردند و) از خانه‏هاى خود بیرون رفتند خداوند فرمان مرگ به آنها داد و سپس آنها را زنده کرد.[۳]

۳٫ آیۀ ۵۵ و ۵۶ سورۀ بقره در بارۀ بنى اسرائیل مى‏خوانیم که گروهى از آنها بعد از تقاضاى مشاهدۀ خداوند گرفتار صاعقۀ مرگبارى شدند و مردند، سپس خداوند آنها را به زندگى بازگرداند تا شکر نعمت او را به جا آورند.[۴]

۴٫ آیۀ ۱۱۰ سورۀ مائده ضمن بر شمردن معجزات عیسى (ع) مى‏فرماید: “تو مردگان را به فرمان من زنده مى‏کردى”.[۵] این تعبیر نشان مى‏دهد که مسیح (ع) از این معجزۀ خود (زنده کردن مردگان) استفاده کرد، بلکه تعبیر به فعل مضارع (تخرج) دلیل بر تکرار آن است و این خود یک نوع رجعت براى بعضى محسوب مى‏شود.

۵٫ آیۀ ۷۳ سورۀ بقره در مورد کشته‏اى است که در بنى اسرائیل براى پیدا کردن قاتلش نزاع و جدال برخاسته بود. قرآن این گونه مى‏گوید: “دستور داده شد گاوى را با ویژگی هایى سر ببرند و بخشى از آن را بر بدن مرده زنند تا به حیات بازگردد (و قاتل خود را معرفى کند و نزاع خاتمه یابد).[۶]

علاوه بر این پنج مورد، موارد دیگرى در قرآن مجید دیده مى‏شود. هم چون داستان اصحاب کهف که آن نیز چیزى شبیه به رجعت بود و داستان مرغ هاى چهار گانۀ ابراهیم (ع) که بعد از ذبح بار دیگر به زندگى بازگشتند، تا امکان معاد را در مورد انسان ها براى او مجسم سازند که در مسئلۀ رجعت نیز قابل استفاده است.[۷]

ب- روایات:

امام صادق (ع) در مورد رجعت می فرماید: “به خدا سوگند که روزها و شب ها به سر نیاید تا آن که خداوند مردگان را زنده کند و زندگان را بمیراند و حق را به اهلش باز گرداند و دین برگزیده خود را بر پای دارد و بر جهان حاکم  گرداند”.

همچنین مأمون به امام رضا (ع) عرض کرد: ای اباالحسن نظر شما در بارۀ رجعت چیست؟ حضرت فرمودند: “رجعت حقیقت دارد. در میان امت های پیشین نیز وجود داشته و قرآن از آن سخن به میان آورده و رسول خدا (ص) فرموده است: “هر چه در امت های گذشته بوده در میان این امت نیز عیناً و مو به مو پیش خواهد آمد”.[۸]

البته روایات در این زمینه فراوان است، ولی به جهت اختصار به همین دو روایت بسنده می کنیم.


[۱] بقره، ۲۵۹ .

[۲] “فاماته الله ماه عام ثم بعثه”.

[۳] “فقال لهم الله موتوا ثم احیاهم”.

[۴] “ثم بعثناکم من بعد موتکم لعلکم تشکرون”.

[۵] “و اذ تخرج الموتى باذنى”.

[۶] “فقلنا اضربوه ببعضها کذلک یحیى الله الموتى و یریکم آیاته لعلکم تعقلون”.

[۷] – تفسیر نمونه، ج۱۵، صص ۵۴۶ – ۵۵۷٫

[۸] عیون اخبار الرضا (ع)، ۲/۲۰۱/۱ به نقل از میزان الحکمه حدیث شماره ۶۹۲۴و ۶۹۲۶٫




کلیدواژه ها: , , , , , ,



ثبت نظر


+ 2 = 11