دایره المعارف اسلام پدیا » دلایل شفاعت از آیات و روایات
منوی اصلی

دلایل شفاعت از آیات و روایات

تاریخ: ۲۸ بهمن ۱۳۸۹ در باب: شفاعت

الف)شفاعت در آیات قرآن

به طور کلی، آیات قرآن در مورد شفاعت به سه دسته تقسیم می شوند.

۱٫ در دستۀ اول آیاتی وجود دارد که به طور مطلق بحث شفاعت را نفی کرده اند؛ مانند این آیه: “بپرهیزید از روزى که احدى بجاى دیگرى جزاء داده نمی شود، و از او شفاعتى پذیرفته نیست، و از او عوضى گرفته نمی شود، و هیچ کس از ناحیه کسى یارى نمى‏گردد”،[۱] و این آیه: “روزى که در آن نه خرید و فروشى است، و نه رابطه دوستى”.[۲]

۲٫ در دستۀ دوم به اثبات شفاعت پرداخته شده است، ولی شفاعت را تنها برای خداوند قرار داده است؛ مانند این آیه: “بغیر او ، ولى و شفیعى برایشان نیست”.[۳] و آیه: “بگو شفاعت همه‏اش مال خدا است”.[۴]

۳٫ و در دستۀ سوم شفاعتِ کسانی پذیرفته شده است که خداوند به آنان اذن بدهد؛ مانند آیۀ: “امروز شفاعت سودى نمى‏بخشد، مگر از کسى که رحمان به او اجازه داده باشد، و سخن او را پسندیده باشد، او به آنچه مردم کرده‏اند، و نیز به آنچه آثار پشت سر نهاده‏اند، دانا است، و مردم به او احاطه علمى ندارند”.[۵]

اما آنچه که در مقام جمع بین این سه دسته از آیات باید بدان توجه داشت؛ این است که به جز خدا هیچ موجودی به طور مستقل نمی تواند شفاعت کند و اگر موجودی چنین قدرتی را به دست آورد به واسطۀ اعطای خداوند به آن شخص است.

از این جا معلوم می شود: آیاتى که شفاعت را انکار مى‏کنند، اگر بگوییم ناظر به شفاعت در روز قیامت است، شفاعت به طور استقلال را نفى مى‏کند، و می خواهد بفرماید: کسى در آن روز مستقل در شفاعت نیست، که چه خدا اجازه بدهد و چه ندهد او بتواند شفاعت کند، و آیاتى که آن را اثبات مى‏کند، نخست اصالت در آن را براى خدا اثبات مى‏کند، و براى غیر خدا به شرط اذن و تملیک خدا اثبات می نماید، پس شفاعت براى غیر خدا هست، اما با اذن خدا.[۶]

شفاعت در روایات:

روایات زیادی از طریق شیعه و سنی در این باب وارد شده است که به نمونه‌هایی از آنها اشاره می‌شود:

۱٫ رسول خدا (ص) فرمودند: “در روز قیامت مؤمنان نزد حضرت آدم می روند و می گویند: ای پدر، بهشت را برای ما باز کن! حضرت آدم می‌فرماید: من شایستگی این کار را ندارم. آنها نزد حضرت ابراهیم می‌روند. او هم می‌فرماید: من نیز شایستگی این کار را ندارم. حضرت موسی و حضرت عیسی نیز همین را می‌گویند و آنها را نزد من می‌فرستند. من برمی‌خیزم و از خداوند اذن می‌گیرم و شما مسلمانان را به سرعت برق از صراط عبور می‌دهم”.[۷]

۲٫ آن حضرت در این باره (ص) فرمودند: “هر پیامبری از خدا درخواستی دارد، اما من درخواست خود را برای قیامت ذخیره کرده‌ام و آن شفاعت برای امت است”.[۸]

۳٫ امام صادق (ع) فرمودند: “هر کس سه چیز را انکار کند، از شیعیان ما نیست: معراج رسول خدا (ص)، سؤال در قبر و شفاعت”.[۹]

۴٫ امام باقر (ع) فرمودند: “رسول خدا (ص) اجازه شفاعت امتش را دارا است. ما نیز شفاعت شیعیان خود را می‌کنیم و شیعیان‌ ما نیز اهل خودشان را شفاعت می کنند”[۱۰].

شفاعت در قیامت، ۴۴۰ (سایت: ۴۷۰).

مفهوم شفاعت در اسلام، ۳۵۰ (سایت: ۳۵۰).

شفاعت و رضاى الاهى، ۱۲۴ (سایت: ۲۹۷۴).

نفى مالکیت نفع و ضرر از پیامبر و طلب شفاعت و شفا از ایشان، ۸۴ (سایت: ۲۳۷۸).


[۱] بقره، ۴۸٫

[۲] بقره، ۲۵۴٫

[۳] انعام، ۵۱٫

[۴] زمر، ۴۴٫

[۵] طه، ۱۱۰٫

[۶] ترجمه المیزان، ج ‏۱، ص ۲۳۸٫

[۷]. بحار الانوار، ج ۸، ص ۳۵٫

[۸]. شیخ مفید، الاختصاص، ص ۳۷٫

[۹]. “مَنْ أَنْکَرَ ثَلَاثَهَ أَشْیَاءَ فَلَیْسَ مِنْ شِیعَتِنَا الْمِعْرَاجَ وَ الْمُسَاءَلَهَ فِی الْقَبْرِ وَ الشَّفَاعَهَ”. بحارالأنوار، ج ۶ ، ص ۲۲۳٫

[۱۰]. همان، ص ۴۸٫




کلیدواژه ها: , , , ,



ثبت نظر


5 + = 12